PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TỦY SỐNG CỔ

Cột sống cổ nằm ở phần trên xươn đốt sống. 7 xương đốt sống cấu tạo nên đường cong đốt sống cổ, được đặt tên là C1-C7 từ cao xuống thấp và có 7 khoanh tủy cổ tương ứng với từng xương đốt sống cổ. Ngoài ra, còn có thêm một mức khoanh tủy nữa gọi là C8 cho rễ thần kinh thoát ra từ xương đốt sống C7 và đốt Ngực đầu tiên.

Tổn thương tủy sống cổ luôn là mức tổn thương nghiêm trọng nhất trong tất cả các phân đoạn chấn thương của tủy sống  và có thể ảnh hưởng đến một bên hoặc cả hai bên của cơ thể.

phục hồi chức năng tổn thương cột sống

Mức tổn thương cột sống càng cao, hậu quả ảnh hưởng sẽ càng nghiêm trọng. Một số chấn thương cột sống cổ đủ nghiêm trọng để dẫn đến tử vong. Tổn thương C1 và C2 (đốt đội và đốt trục) là rất hiếm và cực kỳ nghiêm trọng, đa số là không thể giữ được tính mạng khi tổn thương vùng này. Hầu hết các chấn thương cột sống cổ xảy ra ở mức C4, C5. Điều trị sớm là rất quan trọng nhằm bù đắp các chức năng quan trọng đã mất và tạo thuận tiến trình phục hồi chức năng nhanh và hiệu quả hơn.

Các mức tổn thương cột sống cổ

Tổn thương cột sống cổ cao (C1-C4)

Các  đốt sống C1 và C2  tạo thành đỉnh cột sống cổ ​​ở đáy hộp sọ. Những xương này được đặt tên là đốt đội và đốt trục, chức năng chủ yếu của 2 đốt này là giúp 45% cử động xoay cột sống cổ. Chấn thương C1 và C2 (đốt đội và đốt trục) là rất hiếm và cực kỳ nghiêm trọng, đa số là không thể giữ được tính mạng khi tổn thương vùng này. Đốt đội và đốt trục cùng với hai đốt sống C3, C4 tạo nên các đốt sống cổ cao.  Các tổn thương cột sống cổ cao, nếu không tử vong nguy cơ liệt hoàn toàn hay liệt tứ chi là điều không tránh khỏi.

phục hồi chức năng tổn thương cột sống

 Một người sống sót có thể không có khả năng tự thở và có thể sẽ cần được chăm sóc suốt 24/24 trong suốt quãng đời còn lại của họ.

Tổn thương cột sống cổ thấp (C5-C8)

Một người bị chấn thương cột sống cổ ở mức C5 hoặc thấp hơn có cơ hội giữ lại một số chức năng vận động và cảm giác ở vùng xương bả vai và một phần chi trên. Mặc dù tổn thương tủy sống ở bất kỳ phần nào của cổ có thể bị liệt hoàn toàn  các chi. Tuy nhiên những người sống sót sau chấn thương C5-C8  có thể tự thở và nói bình thường.

phục hồi chức năng tổn thương cột sống

Triệu chứng tổn thương cột sống cổ thường gặp

Bệnh nhân bị tổn thương tủy sống cổ tùy mức độ có thể sẽ trải qua các triệu chứng sau:

  • Không có khả năng tự thở, cần sự trợ giúp từ máy (C1-C4)
  • Khó khăn hoặc không có khả năng nói, phát âm (C1-C4)
  • Tê, ngứa, hoặc mất cảm giác dưới mức khoanh tủy bị tổn thương
  • Liệt ở hai chi dưới, thân người và chi trên
  • Không có khả năng kiểm soát chức năng bàng quang và ruột
  • Không có khả năng tự vệ sinh cá nhân hay thực hiện các hoạt động thường ngày của chính mình

Điều trị & phục hồi chức năng tổn thương cột sống cổ

Sự thật là không có cách nào để đảo ngược những tổn hại đã xảy ra của tủy sống ở mọi cấp độ. Với tổn thương tủy sống cổ là mức tổn thương nghiêm trọng nhất trong tất cả các chấn thương tủy sống, bệnh nhân sẽ có một con đường dài để phục hồi chức năng của họ.  

Điều trị sớm có thể bao gồm:

  • Ổn định và bảo vệ cột sống cổ để ngăn chặn những tổn hại thêm.
  • Điều hòa về nhip thở và chức năng hô hấp.
  • Phòng ngừa các biến chứng bao gồm đông máu và kiểm soát tiêu tiểu.

Điều trị và phục hồi dài hạn có thể bao gồm:

  • Phẫu thuật giảm áp lực lên tủy sống.
  • Tiêm steroid và phác đồ đau để giảm bớt sự khó chịu và viêm do chấn thương.
  • Vật lý trị liệu phục hồi chức năng để hỗ trợ trong việc lấy lại chức năng của các bộ phận bị ảnh hưởng của cơ thể và duy trì chức năng ở những khu vực không bị ảnh hưởng bởi chấn thương.
  • Tiêm tế bào gốc  là một công cụ mới để hỗ trợ trong việc phục hồi tủy sống. Việc sử dụng tế bào gốc chưa được áp dụng rộng rãi, tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng đầy hứa hẹn đã được báo cáo.

Sức khỏe tinh thần trong tổn thương cột sống cổ.

Một bệnh nhân bị tổn thương tủy sống cổ sẽ cần rất nhiều hỗ trợ trong việc đối phó với tổn thương và ý nghĩa của nó đối với tương lai của họ. Sức khỏe tinh thần là điều quan trọng nhất đối với bệnh nhân bị tổn thương tủy sống cổ vì sức khỏe tinh thần liên quan trực tiếp đến sức khỏe thể chất. Những bệnh nhân này sẽ có một loạt các thay đổi về cảm xúc cùng với những thay đổi về thể chất; giữ cho sức khỏe tinh thần lạc quan là điều phải làm của bệnh nhân cũng như sự hỗ trợ của người thân.