DÂY CHẰNG TRÊN GAI: VÌ SAO TỔN THƯƠNG CẤU TRÚC NÀY CÓ THỂ LÀ DẤU HIỆU MẤT VỮNG CỘT SỐNG?

Dây chằng trên gai (supraspinous ligament) là một dải mô liên kết nằm dọc phía sau cột sống. Dây chằng nối các đỉnh mỏm gai và góp phần hạn chế gập cột sống quá mức. Đây còn là thành phần quan trọng của hệ thống dây chằng ổn định phía sau.

Đặc biệt, tổn thương dây chằng trên gai có ý nghĩa trong đánh giá chấn thương cột sống ngực – thắt lưng. Một nghiên cứu tiến cứu trên 74 trường hợp gãy đốt sống cho thấy đứt dây chằng liên quan đến các dấu hiệu mất vững.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau lưng đều có tổn thương dây chằng này. Việc chẩn đoán cần kết hợp triệu chứng, khám lâm sàng và hình ảnh học.

1. Dây chằng trên gai là gì?

Dây chằng trên gai là một dải mô liên kết chạy dọc đường giữa phía sau cột sống.

Tên tiếng Anh là supraspinous ligament, viết tắt SSL. Tên Latin là ligamentum supraspinale.

Dây chằng bám vào đỉnh các mỏm gai đốt sống liên tiếp. Nhờ đó, cấu trúc tạo thành một phần của hệ thống mô liên kết phía sau.

Dây chằng trên gai cùng với dây chằng liên gai giúp hạn chế sự tách xa quá mức giữa các mỏm gai. Điều này đặc biệt quan trọng khi cột sống thực hiện động tác gập.

1.1. Mỏm gai đốt sống nằm ở đâu?

Mỏm gai (spinous process) là phần xương nhô ra phía sau của cung đốt sống.

Các mỏm gai tạo thành những gờ xương có thể sờ thấy dọc đường giữa lưng.

Giữa các mỏm gai có hệ thống dây chằng và mô liên kết. Những cấu trúc này hỗ trợ ổn định các đoạn vận động của cột sống.

1.2. Dây chằng trên gai kéo dài từ đâu đến đâu?

Theo nhiều tài liệu giải phẫu kinh điển, dây chằng trên gai kéo dài từ C7 về phía xương cùng.

Ở phía trên, cấu trúc liên tục với dây chằng gáy (nuchal ligament).

Tuy nhiên, các nghiên cứu giải phẫu chuyên sâu ghi nhận sự khác biệt tại vùng thắt lưng thấp.

Một số mô tả xác định dây chằng riêng biệt đến khoảng L3 hoặc L4. Phía dưới, các sợi có thể hòa vào hệ thống cân ngực – thắt lưng.

Vì vậy, không nên mặc định rằng dây chằng trên gai có cấu trúc đồng nhất từ C7 đến xương cùng.

1.3. Cấu tạo mô học của dây chằng trên gai

Dây chằng trên gai gồm mô liên kết giàu collagen.

Các bó collagen sắp xếp theo hướng phù hợp với chức năng chịu lực kéo. Nhờ đó, dây chằng có khả năng chống lại sự tách xa của các mỏm gai.

Ngoài collagen, mô còn có những thành phần chất nền ngoại bào khác. Chúng tham gia tạo nên đặc tính nhớt đàn hồi.

Tuy nhiên, đặc điểm mô học không hoàn toàn đồng nhất theo từng vùng cột sống.

Anderson và Shahidi (2023) mô tả sự khác biệt cấu trúc giữa dây chằng trên gai, dây chằng liên gai và dây chằng vàng.

2. Phân biệt dây chằng trên gai và dây chằng liên gai

Hai cấu trúc này nằm gần nhau nhưng có vị trí giải phẫu khác biệt.

Dây chằng trên gai chạy dọc qua các đỉnh mỏm gai. Trong khi đó, dây chằng liên gai nằm trong khoảng giữa hai mỏm gai kế tiếp.

Bảng so sánh

Dây chằng trên gai và dây chằng liên gai không hoạt động độc lập. Chúng phối hợp để tạo thành hệ thống chịu lực căng phía sau.

Vì vậy, tổn thương một cấu trúc cần được đánh giá trong mối liên hệ với toàn bộ hệ thống.

3. Chức năng dây chằng trên gai trong cơ sinh học cột sống

3.1. Hạn chế gập cột sống quá mức

Khi cột sống gập ra trước, khoảng cách giữa các mỏm gai có xu hướng tăng.

Sự thay đổi này tạo lực căng lên dây chằng trên gai.

Nhờ đặc tính chịu kéo, dây chằng góp phần hạn chế chuyển động quá mức.

Tuy nhiên, chức năng chống gập không chỉ phụ thuộc một dây chằng. Đĩa đệm, các khớp liên mấu và nhiều cấu trúc dây chằng khác cũng tham gia.

3.2. Duy trì độ vững thụ động

Độ vững cột sống là khả năng duy trì sự tương quan phù hợp giữa các đốt sống khi chịu lực.

Hệ thống ổn định gồm ba thành phần lớn: cấu trúc thụ động, hệ cơ và hệ thần kinh điều khiển.

Dây chằng trên gai thuộc hệ thống ổn định thụ động.

Trong khi đó, các cơ quanh cột sống góp phần kiểm soát chuyển động chủ động.

Khi dây chằng tổn thương, cơ thể có thể thay đổi chiến lược kiểm soát vận động. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc toàn bộ tổn thương.

3.3. Vai trò trong phân bố tải trọng

Dây chằng trên gai góp phần phân bố lực căng giữa các mỏm gai.

Đặc biệt, khi cột sống chịu lực gập, hệ thống dây chằng phía sau hỗ trợ hạn chế chuyển động quá mức.

Một tổng quan năm 2023 cho biết các cấu trúc PLC được ước tính đóng góp khoảng 30–40% độ vững cột sống trong những mô hình cơ sinh học được khảo sát.

Tuy nhiên, đây là ước lượng cho cả phức hợp PLC. Không được diễn giải thành dây chằng trên gai đơn độc đóng góp 30–40% độ vững cột sống.

4. Phức hợp dây chằng phía sau cột sống gồm những gì?

Phức hợp dây chằng phía sau (PLC) là hệ thống mô liên kết giúp ổn định cột sống.

Trong đánh giá chấn thương ngực – thắt lưng, PLC thường gồm bốn thành phần chính.

Một số tài liệu còn đề cập các dây chằng liên mỏm ngang. Tuy nhiên, cách xác định thành phần PLC có thể khác nhau giữa các tác giả.

Tổng quan năm 2025 của Kapetanakis và cộng sự nhấn mạnh vai trò phối hợp của những cấu trúc này.

4.1. Vì sao PLC quan trọng trong chấn thương cột sống?

PLC được xem là một phần của hệ thống chịu lực căng phía sau cột sống.

Khi chịu lực gập và kéo giãn lớn, các thành phần PLC có thể bị tổn thương.

Tổn thương nghiêm trọng có thể làm giảm khả năng duy trì ổn định giữa các đốt sống.

Vì vậy, tình trạng PLC được đưa vào nhiều hệ thống phân loại chấn thương.

4.2. Tổn thương PLC có đồng nghĩa phải phẫu thuật?

Không thể đưa ra quyết định chỉ dựa trên một dấu hiệu dây chằng.

Cần đánh giá hình thái gãy xương, tình trạng thần kinh và mức độ tổn thương PLC.

Hệ thống TLICS là một công cụ hỗ trợ phân loại chấn thương cột sống ngực – thắt lưng.

Trong đó, tình trạng PLC là một thành phần quan trọng của thang điểm.

Tuy nhiên, lựa chọn điều trị vẫn phụ thuộc đánh giá tổng thể và hoàn cảnh lâm sàng.

5. Đứt dây chằng trên gai xảy ra như thế nào?

Dây chằng trên gai có thể tổn thương khi chịu lực kéo vượt quá khả năng chịu tải.

Trong chấn thương cột sống, cơ chế gập – kéo giãn (flexion-distraction) có thể gây tổn thương hệ thống phía sau.

Ngoài ra, chấn thương năng lượng cao có thể làm tổn thương đồng thời xương, dây chằng và các cấu trúc khác.

5.1. Chấn thương gập – kéo giãn

Cơ chế này xuất hiện khi cột sống chịu lực gập kèm kéo giãn đáng kể.

Hệ thống phía sau có thể bị kéo tách. Trong trường hợp nghiêm trọng, dây chằng có thể đứt hoàn toàn.

Tuy nhiên, không phải mọi động tác gập thân thông thường đều gây tổn thương dây chằng.

Nguy cơ phụ thuộc cường độ lực, hướng tác động và điều kiện mô tại thời điểm chấn thương.

5.2. Tổn thương phối hợp với gãy đốt sống

Đứt dây chằng trên gai có thể xuất hiện cùng gãy đốt sống ngực – thắt lưng.

Trong các trường hợp này, cần đánh giá khả năng mất vững.

Một số dấu hiệu đi kèm gồm giãn khoảng liên gai, biến dạng gù và tổn thương bao khớp.

Tuy nhiên, những dấu hiệu đó không đặc hiệu tuyệt đối.

Cần phối hợp CT, MRI và thăm khám để xác định mức độ tổn thương.

5.3. Đau vùng giữa lưng có phải do dây chằng trên gai?

Không thể kết luận chỉ dựa vào vị trí đau.

Đau vùng đường giữa cột sống có nhiều nguyên nhân. Chúng gồm tổn thương cơ, mô liên kết, khớp và cấu trúc xương.

Một số tình trạng đau có thể liên quan vùng liên gai hoặc trên gai. Tuy nhiên, triệu chứng đau không chứng minh có rách dây chằng.

Đặc biệt, đau lưng không do chấn thương không đồng nghĩa với mất vững PLC.

6. MRI dây chằng trên gai: Dấu hiệu nào gợi ý tổn thương?

MRI có khả năng khảo sát các thành phần mô mềm của cột sống.

Đối với PLC, MRI giúp đánh giá phù nề và mất liên tục dây chằng.

Tuy nhiên, việc đọc hình ảnh cần phân biệt giữa phản ứng phù và rách thực sự.

6.1. Hình ảnh MRI bình thường

Dây chằng trên gai thường xuất hiện dưới dạng dải tín hiệu thấp phía sau các mỏm gai.

Dải này có thể quan sát trên mặt phẳng dọc của MRI.

Trên các chuỗi xung nhạy dịch, dây chằng bình thường vẫn có tín hiệu thấp tương đối.

Một thuật ngữ thường dùng là black stripe, tức dải tín hiệu tối.

6.2. Dấu hiệu đứt dây chằng trên gai

Dấu hiệu đáng chú ý là mất liên tục rõ ràng của dải tín hiệu thấp.

Trên MRI, hiện tượng này được gọi là black stripe discontinuity.

Ngoài ra, có thể xuất hiện tín hiệu cao do phù nề mô mềm xung quanh.

Tuy nhiên, phù nề không nhất thiết đồng nghĩa đứt hoàn toàn dây chằng.

Tổng quan hệ thống năm 2023 cho thấy dấu hiệu mất liên tục dây chằng có tính đặc hiệu cao hơn tăng tín hiệu đơn thuần.

6.3. Các chuỗi xung MRI thường được sử dụng

STIR là viết tắt của Short Tau Inversion Recovery. Đây là chuỗi xung có khả năng làm nổi bật tín hiệu dịch và phù nề.

Nghiên cứu về đánh giá MRI tổn thương PLC ghi nhận sự hữu ích của STIR trên mặt phẳng dọc.

7. Nghiên cứu Pizones năm 2012: Vì sao đứt dây chằng trên gai quan trọng?

Đây là nghiên cứu lâm sàng liên quan trực tiếp đến chủ đề dây chằng trên gai.

7.1. Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Pizones và cộng sự thực hiện nghiên cứu tiến cứu trên 74 trường hợp gãy đốt sống cấp tính.

Người bệnh được khảo sát bằng X-quang và MRI.

Nhóm nghiên cứu đánh giá tình trạng của các thành phần PLC. Các dây chằng được phân loại dựa trên hình ảnh còn nguyên vẹn, phù hoặc mất liên tục.

Ngoài ra, tác giả xem xét phân loại chấn thương, góc gù, khoảng liên gai và kết quả phẫu thuật.

7.2. Kết quả nghiên cứu

Các kết quả chỉ áp dụng cho quần thể nghiên cứu Pizones và cộng sự năm 2012.

7.3. Chỉ số góc gù và khoảng liên gai

Các tác giả ghi nhận sự khác biệt về mức độ biến dạng cột sống giữa những hình thái tổn thương PLC.

Số liệu từ nghiên cứu Pizones và cộng sự. Các nhóm hình ảnh có thể chồng lấp vì một trường hợp có thể tổn thương nhiều cấu trúc. Không coi đây là năm nhóm người bệnh độc lập.

Góc gù tại chỗ (local vertebral kyphosis) phản ánh mức độ biến dạng gù ở vùng tổn thương.

Chỉ số giãn khoảng liên gai (interspinous diastasis index) thể hiện sự thay đổi khoảng cách giữa các mỏm gai theo cách tính của nghiên cứu.

Những chỉ số này hỗ trợ đánh giá mức độ tổn thương. Tuy nhiên, không nên sử dụng riêng lẻ để đưa ra quyết định điều trị.

7.4. Kết luận quan trọng

Các tác giả cho rằng tổn thương PLC có thể tiến triển theo trình tự.

Ban đầu, người bệnh có thể xuất hiện giãn bao khớp và phù dây chằng liên gai.

Khi lực chấn thương lớn hơn, dây chằng trên gai có thể đứt. Sau đó, những cấu trúc khác có thể tiếp tục bị tổn thương.

Trong nghiên cứu, đứt SSL liên quan đến những tiêu chí tổn thương nặng hơn. Sự khác biệt giữa nhóm PLC còn chức năng và nhóm mất chức năng đạt p < 0,001 đối với các biến mức độ nặng được so sánh, ngoại trừ tình trạng thần kinh.

Tuy nhiên, nghiên cứu chưa chứng minh rằng mọi tổn thương SSL đều không thể lành khi điều trị bảo tồn.

Vì vậy, đây là dấu hiệu chẩn đoán quan trọng, không phải chỉ định phẫu thuật tuyệt đối.

8. MRI có chẩn đoán chính xác tổn thương dây chằng trên gai không?

Các nghiên cứu cho thấy MRI có giá trị quan trọng nhưng không hoàn hảo.

8.1. Tổng quan hệ thống Aly và cộng sự năm 2023

Nghiên cứu tổng hợp 23 nghiên cứu với 2.021 người bệnh.

Trong đó, năm nghiên cứu đánh giá MRI so với kết quả quan sát trong phẫu thuật.

Kết quả cho thấy mất liên tục dải tín hiệu thấp của SSL hoặc dây chằng vàng là dấu hiệu đặc hiệu hơn tăng tín hiệu.

Đối với SSL, một nghiên cứu được tổng hợp báo cáo:

PPV thể hiện tỷ lệ có tổn thương thực sự trong số những trường hợp xét nghiệm dương tính.

NPV thể hiện tỷ lệ không có tổn thương trong số những trường hợp xét nghiệm âm tính.

Tuy nhiên, hai giá trị phụ thuộc quần thể và tỷ lệ tổn thương. Không thể áp dụng trực tiếp cho người bệnh đau lưng thông thường.

Đặc biệt, đây là các chỉ số từ nghiên cứu thành phần, không phải giá trị gộp của toàn bộ 2.021 người bệnh.

8.2. Nghiên cứu Mehta và cộng sự năm 2021

Mehta và cộng sự tiến hành nghiên cứu tiến cứu nhằm đánh giá MRI trong chấn thương ngực – thắt lưng.

Nhóm nghiên cứu so sánh kết quả MRI với phát hiện trong phẫu thuật.

Kết quả cho thấy mức độ phù hợp khác nhau giữa các thành phần PLC.

Một số tổn thương có thể bị đánh giá quá mức trên MRI.

Vì vậy, tác giả khuyến nghị không sử dụng MRI đơn độc để quyết định điều trị.

8.3. Bằng chứng mới năm 2026 về giãn khoảng liên gai

Aly và cộng sự công bố nghiên cứu hồi cứu trên 215 người bệnh gãy cột sống ngực – thắt lưng.

Các tác giả so sánh nhiều cách đo khoảng liên gai trên CT.

Mục tiêu là xác định khả năng phát hiện tổn thương PLC dựa trên MRI.

Kết quả cho thấy AUC dao động từ 0,51 đến 0,65.

Các phép đo có độ chính xác thấp trong việc phân biệt tổn thương PLC theo tiêu chuẩn MRI của nghiên cứu.

Điều này có nghĩa rằng giãn khoảng liên gai không đủ để xác nhận hoặc loại trừ tổn thương khi sử dụng đơn độc.

Đặc biệt, một khoảng liên gai không giãn rõ không bảo đảm dây chằng còn nguyên vẹn.

9. Tổn thương dây chằng trên gai có gây mất vững cột sống không?

Đứt SSL có thể góp phần gây mất vững, đặc biệt khi xảy ra trong chấn thương gập – kéo giãn.

Tuy nhiên, độ vững cột sống phụ thuộc cả cấu trúc xương, đĩa đệm và những dây chằng còn lại.

Vì vậy, không thể kết luận chỉ từ một dây chằng.

9.1. Mất vững cơ học là gì?

Mất vững cơ học là tình trạng cột sống không duy trì được sự tương quan phù hợp giữa các đốt sống khi chịu tải sinh lý.

Trong chấn thương, tình trạng này có thể liên quan đến gãy xương hoặc tổn thương dây chằng.

Một số trường hợp có nguy cơ biến dạng tiến triển hoặc ảnh hưởng thần kinh.

Tuy nhiên, định nghĩa và tiêu chí xác định mất vững phụ thuộc bệnh cảnh và hệ thống phân loại.

9.2. Những dấu hiệu cần đánh giá

Bác sĩ có thể xem xét những yếu tố sau:

• Cơ chế chấn thương và mức độ lực tác động.

• Đau cột sống sau chấn thương.

• Tổn thương xương trên CT.

• Giãn khoảng liên gai hoặc thay đổi tương quan khớp.

• Mất liên tục dây chằng trên MRI.

• Biến dạng gù tại vùng tổn thương.

• Triệu chứng và dấu hiệu thần kinh.

Đặc biệt, yếu chi, rối loạn cảm giác vùng yên ngựa hoặc rối loạn cơ tròn mới xuất hiện cần được đánh giá cấp cứu.

Nếu nghi ngờ chấn thương cột sống không ổn định, không nên thử gập hoặc xoay thân để kiểm tra khả năng chịu tải.

10. Ứng dụng trong phục hồi chức năng sau chấn thương cột sống

Hiểu cấu trúc dây chằng trên gai giúp xác định những nguy cơ khi phục hồi chức năng.

Tuy nhiên, chương trình điều trị phải dựa trên chẩn đoán và tình trạng ổn định của cột sống.

10.1. Đánh giá trước khi bắt đầu tập luyện

Bác sĩ phục hồi chức năng cần xác định loại tổn thương cột sống và phương pháp điều trị.

Đối với người bệnh đã phẫu thuật, cần xem xét mức độ cố định và các giới hạn vận động.

Nhà vật lý trị liệu cần biết những chuyển động hoặc tải trọng chưa được phép thực hiện.

Ngoài ra, cần đánh giá đau, tình trạng thần kinh và khả năng vận động hiện tại.

10.2. Vì sao cần thận trọng với động tác gập cột sống?

Dây chằng trên gai góp phần chống lại lực căng khi gập cột sống.

Vì vậy, gập thân nhiều có thể tạo tải trọng lên hệ thống dây chằng phía sau.

Trong giai đoạn tổn thương chưa ổn định, chuyển động này có thể không phù hợp.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng gập cột sống là động tác nguy hiểm trong mọi trường hợp.

Đối với người không có tổn thương không ổn định, gập cột sống là chuyển động sinh lý bình thường.

10.3. Các mục tiêu phục hồi chức năng

Khi tình trạng cột sống đã được xác định ổn định và cho phép vận động, chương trình có thể tập trung vào:

• Kiểm soát đau và những triệu chứng liên quan.

• Duy trì chức năng hô hấp và tuần hoàn khi cần.

• Phục hồi khả năng thay đổi tư thế.

• Khôi phục khả năng ngồi, đứng và đi lại.

• Cải thiện sức mạnh và sức bền cơ.

• Tăng khả năng thực hiện hoạt động hằng ngày.

• Phục hồi khả năng chịu tải theo tiến triển.

Tuy nhiên, đây là những mục tiêu tổng quát.

Chúng không phải phác đồ riêng cho đứt dây chằng trên gai và không xác định thời gian tăng tải cụ thể.

10.4. Đánh giá phục hồi theo chức năng

Bảng này là gợi ý đánh giá lâm sàng, không phải bộ tiêu chuẩn đã được xác nhận riêng cho SSL.

11. Có thể tập sức mạnh cơ lưng khi tổn thương dây chằng trên gai không?

Việc tập sức mạnh phụ thuộc độ ổn định và giai đoạn điều trị.

Khi chưa loại trừ mất vững, không nên áp dụng bài tập có tải trọng lớn lên cột sống.

Đặc biệt, những bài tập kết hợp gập thân sâu và kháng lực cần được xem xét cẩn thận.

Sau khi được phép tăng vận động, chương trình có thể chú trọng phục hồi sức mạnh và kiểm soát thân mình.

Tuy nhiên, lựa chọn bài tập cần dựa trên tình trạng của từng người bệnh.

Chưa có đủ bằng chứng để khuyến nghị một mức tạ hoặc số lần lặp lại chung cho đứt SSL.

Vai trò của cơ dựng sống và cơ thân mình

Các cơ quanh cột sống góp phần kiểm soát tư thế và chuyển động.

Trong khi đó, dây chằng trên gai là cấu trúc ổn định thụ động.

Hai hệ thống phối hợp để duy trì chức năng vận động.

Tăng sức mạnh cơ có thể hỗ trợ chức năng thân mình ở người bệnh phù hợp. Tuy nhiên, tập cơ không thể được xem là biện pháp trực tiếp nối liền một dây chằng đã đứt hoàn toàn.

Vì vậy, việc tập luyện không thay thế đánh giá tổn thương cấu trúc.

12. Hạn chế của bằng chứng hiện nay

Trước hết, phần lớn nghiên cứu về dây chằng trên gai tập trung vào chấn thương PLC.

Dữ liệu về tổn thương SSL đơn độc còn hạn chế.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu cơ sinh học sử dụng mẫu xác hoặc mô hình tính toán.

Những mô hình này giúp hiểu cơ chế chịu lực nhưng không mô phỏng đầy đủ hoạt động của người sống.

Các nghiên cứu MRI cũng cho kết quả không hoàn toàn đồng nhất.

Sự khác biệt có thể đến từ tiêu chuẩn chẩn đoán, kỹ thuật chụp và quần thể bệnh nhân.

Đặc biệt, chưa có bằng chứng mạnh để xây dựng chương trình phục hồi riêng cho dây chằng trên gai.

Do đó, các khuyến nghị lâm sàng cần dựa trên chẩn đoán cột sống cụ thể.

13. Câu hỏi thường gặp về dây chằng trên gai (FAQ)

1. Dây chằng trên gai là gì?

Dây chằng trên gai là dải mô liên kết nối các đỉnh mỏm gai đốt sống. Cấu trúc này hỗ trợ hạn chế gập cột sống quá mức.

2. Dây chằng trên gai nằm ở đâu?

Dây chằng nằm dọc đường giữa phía sau cột sống. Phía trên liên tục với dây chằng gáy, trong khi phần dưới có sự biến đổi giải phẫu.

3. Dây chằng trên gai khác dây chằng liên gai như thế nào?

Dây chằng trên gai chạy dọc các đỉnh mỏm gai. Dây chằng liên gai nằm giữa hai mỏm gai liền kề. Cả hai thuộc hệ thống ổn định phía sau.

4. Đứt dây chằng trên gai có gây mất vững cột sống không?

Có thể, đặc biệt trong chấn thương ngực – thắt lưng. Tuy nhiên, cần đánh giá toàn bộ PLC, cấu trúc xương và tình trạng thần kinh.

5. MRI có phát hiện được đứt dây chằng trên gai không?

MRI có thể phát hiện mất liên tục dây chằng và phù mô mềm. Tuy nhiên, kết quả phải được diễn giải cùng CT và đánh giá lâm sàng.

6. Người bị tổn thương dây chằng trên gai có nên tập vận động không?

Cần xác định độ vững cột sống trước khi tập. Nếu tổn thương không ổn định, người bệnh phải được xử trí phù hợp. Chương trình tập chỉ nên tiến triển khi đã được phép vận động.

14. Kết luận: Vì sao dây chằng trên gai quan trọng trong phục hồi chức năng?

Dây chằng trên gai là một thành phần quan trọng của phức hợp dây chằng phía sau cột sống.

Cấu trúc này giúp chống lại lực căng khi gập thân và hỗ trợ duy trì độ vững giữa các đốt sống.

Trong chấn thương ngực – thắt lưng, đứt dây chằng trên gai có thể là dấu hiệu của tổn thương PLC nghiêm trọng.

Tuy nhiên, không nên chẩn đoán mất vững chỉ dựa trên một dấu hiệu MRI hoặc giãn khoảng liên gai.

Đối với phục hồi chức năng, cần xác định tình trạng ổn định trước khi tăng tải. Chương trình vận động phải phù hợp với tổn thương xương, dây chằng và tình trạng thần kinh.

Thông điệp quan trọng: Đứt dây chằng trên gai sau chấn thương có thể cảnh báo mất vững cột sống. Tuy nhiên, quyết định điều trị phải dựa trên toàn bộ phức hợp PLC và đặc điểm chấn thương.

15. Tài liệu tham khảo khoa học

1. Radiopaedia. Supraspinous ligament. Radiology Reference Article. Nguồn Radiopaedia. Chưa xác minh được tác giả, năm cập nhật và DOI riêng.

2. Pizones J, Zúñiga L, Sánchez-Mariscal F, Álvarez P, Gómez-Rice A, Izquierdo E. MRI study of post-traumatic incompetence of posterior ligamentous complex: importance of the supraspinous ligament. Prospective study of 74 traumatic fractures. European Spine Journal. 2012;21(11):2222–2231. DOI: 10.1007/s00586-012-2403-z.

3. Anderson B, Shahidi B. The Impact of Spine Pathology on Posterior Ligamentous Complex Structure and Function. Current Reviews in Musculoskeletal Medicine. 2023;16:616–626. DOI: 10.1007/s12178-023-09873-9. PMID: 37870725. Toàn văn PMC.

4. Aly MM, Al-Shoaibi AM, Aljuzair AH, Issa TZ, Vaccaro AR. A Proposal for a Standardized Imaging Algorithm to Improve the Accuracy and Reliability for the Diagnosis of Thoracolumbar Posterior Ligamentous Complex Injury in Computed Tomography and Magnetic Resonance Imaging. Global Spine Journal. 2023;13(3):873–896.

5. Bizdikian AJ, El Rachkidi R. Posterior Ligamentous Complex Injuries of the Thoracolumbar Spine: Importance and Surgical Implications. Cureus. 2021;13(10):e18774.

6. Mehta G, Shetty UC, Meena D, Tiwari AK, Nama KG, Aseri D. Evaluation of Diagnostic Accuracy of Magnetic Resonance Imaging in Posterior Ligamentum Complex Injury of Thoracolumbar Spine. Asian Spine Journal. 2021;15(3):333–339.

7. Kapetanakis S, Chatzivasiliadis M, Gkantsinikoudis N. Anatomy and biomechanics of posterior ligamentous complex of the human spine: a narrative review. Surgical and Radiologic Anatomy. 2025;47:170.

8. Aly MM, Almutairi MM, Almohammadi W, et al. Diagnostic accuracy of various methods for measuring interspinous widening in thoracolumbar posterior ligamentous complex injury shown on MRI. European Spine Journal. Xuất bản trực tuyến ngày 11/7/2026.

Mr Physio

0937782677