TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG QUẠ ĐÒN: VÌ SAO MỘT CÚ NGÃ ĐẬP VAI CÓ THỂ LÀM NHÔ ĐẦU XƯƠNG ĐÒN? CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG
Tổn thương dây chằng quạ đòn (Coracoclavicular Ligament Injury) là tình trạng giãn, rách một phần hoặc đứt hệ thống dây chằng nối mỏm quạ xương bả vai với xương đòn. Tổn thương thường xảy ra sau ngã đập trực tiếp vùng vai, đặc biệt trong thể thao hoặc tai nạn giao thông.
Dây chằng quạ đòn gồm hai bó chính: dây chằng nón (Conoid Ligament) và dây chằng thang (Trapezoid Ligament). Hai bó phối hợp giữ ổn định tương quan giữa xương đòn và xương bả vai, qua đó hỗ trợ độ vững của khớp cùng đòn.
Khi chấn thương đủ mạnh làm đứt phức hợp dây chằng này, đầu ngoài xương đòn có thể nhô cao tương đối so với mỏm cùng vai. Đây là một biểu hiện điển hình trong trật khớp cùng đòn (Acromioclavicular Joint Dislocation).
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đứt dây chằng quạ đòn đều cần phẫu thuật. Quyết định điều trị phụ thuộc mức độ mất vững, phân loại Rockwood, chức năng vai và nhu cầu hoạt động của người bệnh. [1]–[4]
1. Giải phẫu dây chằng quạ đòn (Coracoclavicular Ligament)
1.1. Dây chằng quạ đòn nằm ở đâu?
Dây chằng quạ đòn, viết tắt là CC ligament, nằm giữa mặt dưới phần ngoài xương đòn và mỏm quạ thuộc xương bả vai.
Dây chằng tạo thành một hệ thống liên kết chắc khỏe, giúp giữ xương đòn và xương bả vai ở tương quan thích hợp.
Các đặc điểm giải phẫu quan trọng gồm:
-
Điểm bám phía dưới: Nền và phần trên mỏm quạ xương bả vai.
-
Điểm bám phía trên: Mặt dưới phần ngoài xương đòn.
-
Cấu trúc: Gồm hai bó chính là dây chằng nón và dây chằng thang.
-
Vị trí: Phía trong và dưới khớp cùng đòn.
-
Chức năng nổi bật: Hạn chế sự tách xa theo chiều trên–dưới giữa xương đòn và xương bả vai.
Tổng quan hệ thống giải phẫu năm 2022 đã mô tả chi tiết điểm bám và hướng đi của hai thành phần CC ligament. [2]
1.2. Dây chằng nón (Conoid Ligament) có đặc điểm giải phẫu gì?
Dây chằng nón (Conoid Ligament) là thành phần nằm tương đối phía sau và trong của phức hợp quạ đòn.
Tên gọi bắt nguồn từ hình dạng gần giống một hình nón ngược.
Dây chằng xuất phát từ vùng sau của nền mỏm quạ, chạy lên trên đến củ nón (conoid tubercle) ở mặt dưới xương đòn.
Các sợi dây chằng có hướng tương đối dọc.
Về chức năng, bó nón góp phần kiểm soát sự dịch chuyển theo chiều đứng và các chuyển động xoay giữa xương đòn với xương bả vai.
Tuy nhiên, bó nón không hoạt động độc lập với bó thang và hệ thống bao khớp cùng đòn.
1.3. Dây chằng thang (Trapezoid Ligament) nằm ở đâu?
Dây chằng thang (Trapezoid Ligament) nằm phía trước và ngoài so với bó nón.
Dây chằng xuất phát từ mặt trước–trên của mỏm quạ, sau đó chạy chếch lên ngoài đến đường thang (trapezoid line) ở mặt dưới xương đòn.
Bó thang có hình thái tương đối rộng và dẹt.
Cùng với bó nón, dây chằng này tham gia kiểm soát sự dịch chuyển của xương bả vai so với xương đòn.
Mặc dù cả hai bó đều góp phần ổn định khớp cùng đòn, vai trò của từng bó thay đổi theo hướng lực và tư thế cánh tay. [2], [3]
1.4. Dây chằng nón và dây chằng thang khác nhau như thế nào?
Về vị trí: Bó nón nằm sau–trong; bó thang nằm trước–ngoài.
Về điểm bám vào xương đòn: Bó nón bám vào củ nón; bó thang bám vào đường thang.
Về hình dạng: Bó nón thường có hình gần nón ngược; bó thang rộng và dẹt hơn.
Về hướng sợi: Bó nón chạy tương đối dọc; bó thang có hướng chếch nhiều hơn.
Về cơ học: Cả hai cùng góp phần duy trì độ vững quạ–đòn, nhưng mức chịu tải thay đổi tùy hướng lực.
Một nghiên cứu giải phẫu năm 2016 ghi nhận tâm điểm bám bó thang cách đầu ngoài xương đòn trung bình khoảng 21,7 mm, trong khi tâm điểm bám bó nón cách khoảng 36,6 mm. [5]
Đây là số đo trên mẫu giải phẫu, không phải vị trí cố định áp dụng cho mọi người bệnh hoặc ngưỡng chẩn đoán tổn thương.
1.5. Dây chằng quạ đòn khác dây chằng cùng đòn như thế nào?
Hai hệ thống dây chằng này có vị trí và chức năng khác nhau.
Dây chằng quạ đòn (CC Ligament) nối mỏm quạ với xương đòn, giúp kiểm soát chủ yếu sự tách xa theo chiều đứng giữa các cấu trúc.
Dây chằng cùng đòn (Acromioclavicular Ligament) thuộc hệ thống bao khớp AC, nối trực tiếp đầu ngoài xương đòn với mỏm cùng vai.
Hệ thống bao khớp cùng đòn đặc biệt quan trọng trong kiểm soát mất vững theo chiều trước–sau và chuyển động xoay.
Vì vậy, một người bệnh có thể bị tổn thương đồng thời cả AC ligament và CC ligament.
Đặc biệt, tái tạo riêng dây chằng quạ đòn không bảo đảm phục hồi hoàn toàn độ vững ngang nếu bao khớp cùng đòn vẫn bị tổn thương đáng kể. [2]
1.6. Dây chằng quạ đòn khác dây chằng quạ cùng như thế nào?
Dây chằng quạ cùng (Coracoacromial Ligament) nối mỏm quạ với mỏm cùng vai.
Trong khi đó, dây chằng quạ đòn nối mỏm quạ với xương đòn.
Dây chằng quạ cùng tham gia tạo vòm quạ–cùng phía trên chỏm xương cánh tay.
Dây chằng quạ đòn chủ yếu tham gia hệ thống ổn định khớp cùng đòn.
Hai cấu trúc không thể thay thế về giải phẫu, dù dây chằng quạ cùng từng được sử dụng trong một số kỹ thuật chuyển dây chằng để tái tạo khớp cùng đòn.
2. Chức năng dây chằng quạ đòn trong ổn định khớp cùng đòn và chuyển động vai
2.1. Vì sao Coracoclavicular Ligament giúp ngăn đầu xương đòn nhô cao?
Xương đòn là thành phần liên kết đai vai với thân mình thông qua khớp ức đòn.
Ở đầu ngoài, xương đòn liên kết với xương bả vai qua khớp cùng đòn và hệ thống dây chằng quạ đòn.
CC ligament giúp hạn chế sự tách xa giữa xương đòn và mỏm quạ.
Khi phức hợp này bị đứt, trọng lượng chi trên và tác động cơ học có thể khiến xương bả vai cùng cánh tay hạ xuống tương đối so với xương đòn.
Vì vậy, đầu ngoài xương đòn có thể nhô cao ở vùng đỉnh vai.
Điểm cần phân biệt: Biểu hiện nhô đầu xương đòn thường là sự dịch chuyển tương đối của toàn bộ đai vai, không đơn thuần là xương đòn tự di chuyển lên trên.
2.2. Dây chằng quạ đòn kiểm soát mất vững đứng và ngang như thế nào?
Mất vững khớp cùng đòn thường được đánh giá theo hai hướng chính.
Mất vững đứng dọc (Vertical Instability): Liên quan sự tách xa giữa xương đòn và xương bả vai theo chiều trên–dưới. Phức hợp dây chằng quạ đòn có vai trò quan trọng trong kiểm soát hướng này.
Mất vững ngang (Horizontal Instability): Liên quan sự dịch chuyển trước–sau tại khớp cùng đòn. Bao khớp và dây chằng cùng đòn đóng vai trò nổi bật.
Tuy nhiên, hai hệ thống có tương tác cơ học.
Vì vậy, người bệnh có thể có mất vững phối hợp cả chiều đứng và chiều ngang. [2], [6]
2.3. Tổn thương dây chằng quạ đòn có ảnh hưởng đến xương bả vai không?
Có thể.
Khớp cùng đòn giúp xương bả vai điều chỉnh vị trí trong quá trình nâng cánh tay.
Khi độ vững của khớp thay đổi, chuyển động xương bả vai có thể bị ảnh hưởng.
Một số người bệnh xuất hiện rối loạn vận động xương bả vai (Scapular Dyskinesis).
Các biểu hiện có thể gồm:
-
Xương bả vai xoay hoặc nghiêng bất thường khi nâng tay.
-
Mất phối hợp giữa xương bả vai và xương cánh tay.
-
Đau hoặc mỏi vùng vai khi hoạt động.
-
Khó nâng tay trên đầu.
-
Giảm hiệu quả truyền lực qua đai vai.
Tuy nhiên, scapular dyskinesis không đặc hiệu cho đứt dây chằng quạ đòn.
Nó còn xuất hiện trong nhiều bệnh lý vai khác và cần được đánh giá theo chức năng thực tế. [7]
3. Nguyên nhân rách dây chằng quạ đòn và trật khớp cùng đòn thường gặp
3.1. Ngã đập trực tiếp vùng vai gây đứt Coracoclavicular Ligament như thế nào?
Cơ chế phổ biến là lực tác động trực tiếp lên mặt ngoài hoặc phía trên vai.
Tình huống có thể xảy ra khi:
-
Ngã xe máy hoặc xe đạp.
-
Té ngã khi chơi bóng đá.
-
Chấn thương trong thể thao đối kháng.
-
Ngã đập đỉnh vai xuống mặt đất.
-
Tai nạn lao động hoặc giao thông.
Lực tác động làm xương bả vai bị đẩy xuống dưới và vào trong so với xương đòn.
Tùy cường độ, hệ thống bao khớp cùng đòn và dây chằng quạ đòn có thể bị giãn hoặc đứt.
Trong chấn thương nặng, các lớp cân cơ delta–thang cũng có thể bị tổn thương. [3]
3.2. Rách dây chằng quạ đòn có phải luôn gây trật khớp cùng đòn không?
Không.
Tổn thương dây chằng có nhiều mức độ khác nhau.
Một số trường hợp chỉ giãn hoặc rách một phần, trong khi các cấu trúc khác vẫn duy trì độ vững.
Ngược lại, đứt hoàn toàn phức hợp CC ligament cùng tổn thương bao khớp AC có thể gây mất tương quan rõ.
Vì vậy, cần đánh giá cả mức độ tổn thương dây chằng và sự ổn định khớp.
Không nên kết luận trật khớp cùng đòn nặng chỉ dựa vào việc MRI mô tả phù hoặc tăng tín hiệu dây chằng.
3.3. Tổn thương dây chằng quạ đòn có thể đi kèm gãy xương không?
Có.
Các tổn thương cần phân biệt hoặc phát hiện đồng thời gồm:
-
Gãy đầu ngoài xương đòn.
-
Gãy mỏm quạ.
-
Gãy mỏm cùng vai.
-
Gãy xương bả vai.
-
Tổn thương phối hợp nhiều thành phần của phức hợp treo vai trên (Superior Shoulder Suspensory Complex).
Một số trường hợp gãy đầu ngoài xương đòn có mất vững do vị trí đường gãy liên quan điểm bám dây chằng quạ đòn.
Đây là bệnh cảnh khác với trật khớp cùng đòn đơn thuần.
Do đó, cần xác định tổn thương xương trước khi xây dựng chương trình chịu tải.
4. Phân loại Rockwood trong tổn thương dây chằng quạ đòn và trật khớp cùng đòn
4.1. Vì sao cần phân loại Rockwood khi nghi ngờ đứt dây chằng quạ đòn?
Phân loại Rockwood giúp mô tả mức độ và hướng mất tương quan của khớp cùng đòn sau chấn thương.
Hệ thống này xem xét tổn thương của dây chằng cùng đòn, dây chằng quạ đòn, lớp cân cơ delta–thang và hướng di lệch của xương đòn.
Sáu loại tổn thương được đánh số từ I đến VI.
Tuy nhiên, phân loại Rockwood chủ yếu dựa trên hình thái chấn thương và hình ảnh X-quang. Nó không cho biết chính xác từng bó nón hoặc thang đã rách đến mức độ nào trong mọi trường hợp. [3], [4]
4.2. Rockwood Type I: Bong gân khớp cùng đòn nhẹ
Ở loại I, hệ thống dây chằng cùng đòn bị căng giãn nhẹ nhưng chưa gây mất vững đáng kể.
Phức hợp dây chằng quạ đòn nhìn chung vẫn nguyên vẹn.
Người bệnh thường đau khu trú trên khớp AC nhưng không có biến dạng rõ.
X-quang có thể chưa ghi nhận bất thường đáng kể.
Điều trị chủ yếu là bảo tồn khi đã loại trừ những tổn thương khác.
4.3. Rockwood Type II: Tổn thương dây chằng cùng đòn, dây chằng quạ đòn còn liên tục
Ở loại II, dây chằng và bao khớp cùng đòn thường bị rách.
Dây chằng quạ đòn có thể bị căng giãn hoặc tổn thương một phần nhưng nhìn chung chưa đứt hoàn toàn.
Đầu ngoài xương đòn có thể nhô nhẹ và khoảng cách quạ–đòn tăng ít.
Người bệnh thường đau khi đưa tay ngang ngực hoặc nâng vai.
Đa số trường hợp được điều trị không phẫu thuật.
4.4. Rockwood Type III: Đứt dây chằng quạ đòn và mất vững khớp cùng đòn
Ở Rockwood III, hệ thống dây chằng cùng đòn và quạ đòn thường bị đứt hoàn toàn.
Khoảng cách quạ–đòn có thể tăng khoảng 25–100% so với bên không tổn thương theo mô tả kinh điển.
Đầu ngoài xương đòn có thể nhô rõ ở đỉnh vai.
Tuy nhiên, mức độ biến dạng không phải yếu tố duy nhất quyết định chức năng.
Đặc biệt, Rockwood III là nhóm có nhiều tranh luận nhất về lựa chọn điều trị bảo tồn hay phẫu thuật.
4.5. Rockwood IIIA và IIIB khác nhau như thế nào?
Phân loại bổ sung của ISAKOS đề xuất phân biệt hai nhóm trong Rockwood III.
Rockwood IIIA: Thường được mô tả là tổn thương tương đối ổn định về mặt chức năng ngang, không có biểu hiện mất vững đáng kể khi đánh giá động.
Rockwood IIIB: Có bằng chứng mất vững ngang hoặc rối loạn chuyển động bả vai không đáp ứng điều trị phù hợp, tùy tiêu chí đánh giá.
Phân loại này nhằm hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị.
Tuy nhiên, việc phân biệt IIIA và IIIB còn phụ thuộc phương pháp khám và chưa được chuẩn hóa hoàn toàn giữa các cơ sở. [6]
4.6. Rockwood Type IV: Đầu xương đòn di lệch ra sau
Ở loại IV, đầu ngoài xương đòn di lệch ra phía sau, có thể mắc vào vùng cơ thang.
Đây là dạng trật theo hướng sau, không chỉ đơn thuần là tăng khoảng cách quạ–đòn theo chiều đứng.
Tổn thương thường liên quan đứt hệ thống dây chằng và mô mềm quanh khớp.
Người bệnh cần được đánh giá chuyên khoa chấn thương chỉnh hình vì có mất tương quan khớp đáng kể.
4.7. Rockwood Type V: Đứt dây chằng quạ đòn kèm di lệch lên trên rất rõ
Ở loại V, đầu ngoài xương đòn nhô cao rõ so với mỏm cùng vai.
Khoảng cách quạ–đòn thường tăng khoảng 100–300% so với bên lành theo hệ thống phân loại kinh điển.
Ngoài đứt dây chằng cùng đòn và quạ đòn, lớp cân cơ delta–thang có thể bị tổn thương rộng.
Loại V thường được xem là tổn thương nặng và cần đánh giá khả năng phẫu thuật.
Tuy nhiên, nghiên cứu hiện đại cho thấy không phải mọi người bệnh Rockwood V đều có kết quả chức năng tốt hơn nếu được phẫu thuật.
4.8. Rockwood Type VI: Đầu xương đòn di lệch xuống dưới
Đây là dạng tổn thương hiếm gặp.
Đầu ngoài xương đòn di lệch xuống dưới mỏm cùng vai hoặc mỏm quạ, tùy hình thái chấn thương.
Thường liên quan lực tác động lớn và tổn thương mô mềm đáng kể.
Đây là tình trạng cần được đánh giá chuyên khoa khẩn cấp.
5. Triệu chứng rách dây chằng quạ đòn và dấu hiệu mất vững khớp cùng đòn
5.1. Đứt Coracoclavicular Ligament thường gây đau ở đâu?
Người bệnh thường đau tại đỉnh vai, gần đầu ngoài xương đòn và khớp cùng đòn.
Đau có thể xuất hiện ngay sau cú ngã hoặc va chạm trực tiếp.
Một số trường hợp có sưng, bầm tím hoặc giảm khả năng nâng cánh tay.
Đau thường tăng khi vận động vai, đặc biệt khi đưa tay ngang qua trước ngực.
Tuy nhiên, đau đỉnh vai cũng có thể do gãy đầu ngoài xương đòn hoặc những tổn thương khác.
Vì vậy, không thể xác định rách dây chằng quạ đòn chỉ dựa vào vị trí đau.
5.2. Dấu hiệu phím đàn (Piano Key Sign) có chẩn đoán đứt dây chằng quạ đòn không?
Piano Key Sign mô tả tình trạng đầu ngoài xương đòn nhô lên và có thể di động xuống tương đối khi được tác động lực.
Dấu hiệu có thể xuất hiện ở người bệnh trật khớp cùng đòn.
Tuy nhiên, khả năng di động phụ thuộc mức độ tổn thương, tư thế và các cấu trúc còn nguyên vẹn.
Vì vậy, dấu hiệu này không giúp xác định riêng dây chằng nón hay dây chằng thang bị rách.
Trong chấn thương cấp, không nên ấn mạnh hoặc lặp lại nghiệm pháp khi chưa loại trừ gãy xương.
5.3. Cross-Body Adduction Test có vai trò gì trong chấn thương khớp cùng đòn?
Cross-Body Adduction Test là nghiệm pháp đưa cánh tay ngang qua trước ngực.
Động tác tạo tải lên vùng khớp cùng đòn và có thể tái tạo đau.
Ở người bệnh trật AC, nghiệm pháp có thể hỗ trợ đánh giá triệu chứng hoặc tình trạng mất vững ngang.
Tuy nhiên, đau khi thực hiện không đồng nghĩa dây chằng quạ đòn đã đứt.
Ngoài ra, nghiệm pháp có thể gây đau trong bệnh lý thoái hóa khớp AC hoặc những tình trạng khác.
5.4. Đứt dây chằng quạ đòn có gây yếu vai không?
Có thể gây giảm sức mạnh biểu hiện khi vận động.
Tuy nhiên, một phần tình trạng yếu có thể liên quan đau, phản xạ bảo vệ và giảm sử dụng cánh tay.
Ngoài ra, mất vững khớp AC và rối loạn chuyển động bả vai có thể ảnh hưởng hiệu quả hoạt động của đai vai.
Vì vậy, cần phân biệt yếu cơ thật sự với giảm lực do đau.
5.5. Những dấu hiệu cờ đỏ sau chấn thương vai cần khám cấp cứu?
Người bệnh cần được đánh giá khẩn cấp nếu có biến dạng vai rõ sau tai nạn mạnh, vết thương hở hoặc da bị đầu xương căng quá mức.
Các dấu hiệu khác gồm tê yếu bàn tay mới xuất hiện, bàn tay lạnh hoặc mất mạch, khó thở hoặc đau ngực sau chấn thương.
Ngoài ra, cần loại trừ gãy xương đòn, gãy mỏm quạ, trật khớp vai và các tổn thương phối hợp.
Không tự nắn đầu xương đòn hoặc tập nâng tay mạnh khi còn nghi ngờ gãy – trật khớp.
6. Chẩn đoán dây chằng quạ đòn bằng X-quang, MRI và siêu âm
6.1. X-quang khớp cùng đòn có phát hiện đứt dây chằng quạ đòn không?
X-quang không quan sát trực tiếp đầy đủ các bó dây chằng quạ đòn.
Tuy nhiên, hình ảnh giúp đánh giá tương quan xương và dấu hiệu mất vững.
Các yếu tố quan trọng gồm:
-
Vị trí đầu ngoài xương đòn so với mỏm cùng vai.
-
Khoảng cách quạ–đòn.
-
Hướng di lệch của xương đòn.
-
Sự hiện diện của gãy xương.
-
Mức độ bất đối xứng so với vai đối diện.
Hướng dẫn đồng thuận ESA–ESSKA năm 2021 xem phim thẳng phù hợp và phim Zanca hai bên là những phương tiện cơ bản để đánh giá trật khớp AC. [6]
6.2. Zanca View là gì và vì sao hữu ích khi nghi ngờ trật khớp cùng đòn?
Zanca View là kỹ thuật chụp X-quang được điều chỉnh để quan sát vùng khớp cùng đòn rõ hơn.
Chùm tia thường được hướng chếch lên khoảng 10–15 độ nhằm giảm hiện tượng chồng hình giữa các cấu trúc xương.
Phim Zanca giúp đánh giá khoảng khớp AC, vị trí đầu ngoài xương đòn và một số bất thường xương nhỏ.
Khi cần, việc chụp hai bên trong điều kiện tương đương giúp so sánh mức độ bất đối xứng. [3], [8]
6.3. Coracoclavicular Distance (CC Distance) là gì?
Khoảng cách quạ–đòn (Coracoclavicular Distance – CCD) là khoảng đo trên X-quang giữa phần dưới xương đòn và vùng phía trên mỏm quạ theo phương pháp đo được sử dụng.
Đây là thông số quan trọng khi đánh giá sự tách xa của xương đòn và xương bả vai.
Trong thực hành, khoảng cách này thường được so sánh với vai đối diện.
Tuy nhiên, CCD chịu ảnh hưởng bởi tư thế và kỹ thuật chụp.
Do đó, một trị số đo đơn lẻ không thể xác định chính xác bó nón hoặc bó thang bị rách.
6.4. MRI dây chằng quạ đòn có những dấu hiệu tổn thương nào?
MRI giúp khảo sát trực tiếp hai thành phần dây chằng nón và thang.
Các dấu hiệu có thể gợi ý tổn thương gồm:
-
Tăng tín hiệu bất thường.
-
Phù mô mềm quanh dây chằng.
-
Mất liên tục các bó sợi.
-
Thay đổi hình dạng và độ căng.
-
Tổn thương bao khớp AC phối hợp.
-
Phù hoặc tổn thương xương lân cận.
-
Bất thường lớp cân cơ delta–thang.
MRI đặc biệt hữu ích khi cần làm rõ tổn thương mô mềm hoặc khi hình ảnh X-quang không giải thích đầy đủ tình trạng lâm sàng.
Tuy nhiên, MRI không phải phương tiện bắt buộc trong mọi trường hợp bong gân AC nhẹ.
Một nghiên cứu về MRI dây chằng quạ đòn cũng ghi nhận mức độ thay đổi CCD trên X-quang không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác hình thái tổn thương từng bó. [9]
6.5. Siêu âm dây chằng quạ đòn có đánh giá được tổn thương không?
Siêu âm có thể hỗ trợ khảo sát khớp AC, bao khớp và một số cấu trúc mô mềm quanh vùng vai.
Tuy nhiên, bó nón và bó thang nằm sâu bên dưới xương đòn nên có thể khó khảo sát toàn bộ.
Vì vậy, siêu âm có giới hạn trong đánh giá riêng từng bó CC ligament.
Ở người bệnh nghi ngờ tổn thương phức tạp, MRI có thể cung cấp thông tin phù hợp hơn về dây chằng sâu.
6.6. CT có cần thiết khi chẩn đoán Coracoclavicular Ligament Injury không?
CT không phải lựa chọn thường quy để xác định rách dây chằng quạ đòn đơn độc.
Tuy nhiên, CT có thể hữu ích khi nghi ngờ gãy mỏm quạ, gãy đầu ngoài xương đòn hoặc tổn thương xương phức tạp.
Ngoài ra, CT có thể được sử dụng trong lập kế hoạch phẫu thuật ở các trường hợp được lựa chọn.
Việc chỉ định phụ thuộc thông tin cần làm rõ, không phải mức đau đơn thuần.
6.7. Những thang điểm nào phù hợp để lượng giá chức năng vai sau trật khớp cùng đòn?
Numeric Pain Rating Scale (NPRS): Theo dõi mức đau từ 0 đến 10 điểm.
Constant–Murley Score: Đánh giá đau, sinh hoạt, ROM và sức mạnh vai. Điểm cao hơn thường phản ánh chức năng tốt hơn.
DASH hoặc QuickDASH: Đánh giá mức hạn chế chức năng chi trên. Điểm cao hơn phản ánh mức hạn chế nhiều hơn.
ASES Shoulder Score: Đánh giá đau và chức năng vai qua báo cáo của người bệnh.
Subjective Shoulder Value (SSV): Người bệnh tự đánh giá chức năng vai so với vai bình thường.
Acromioclavicular Joint Instability Score (ACJIS): Thang đánh giá chuyên biệt hơn đối với tình trạng khớp cùng đòn.
Ngoài ra, cần đo ROM vai, sức mạnh, khả năng kiểm soát bả vai và khả năng thực hiện những hoạt động đặc hiệu.
Không có một thang điểm riêng lẻ xác định dây chằng quạ đòn đã lành hoàn toàn.
7. Điều trị rách dây chằng quạ đòn: Bảo tồn hay phẫu thuật khớp cùng đòn?
7.1. Rockwood I và II có cần phẫu thuật không?
Phần lớn người bệnh Rockwood I và II được điều trị bảo tồn.
Các biện pháp thường gồm bảo vệ vai bằng đai treo tay trong thời gian phù hợp, kiểm soát đau và phục hồi vận động tăng dần.
Khi triệu chứng cải thiện, chương trình tập trung vào ROM, sức mạnh cơ chóp xoay và khả năng kiểm soát xương bả vai.
Tuy nhiên, cần đánh giá lại nếu đau kéo dài, mất vững tăng hoặc hình ảnh chấn thương không phù hợp với phân loại ban đầu. [7]
7.2. Rockwood III: Phẫu thuật có tốt hơn điều trị bảo tồn không?
Đây là vấn đề còn nhiều tranh luận.
Một thử nghiệm ngẫu nhiên đa trung tâm năm 2023 so sánh điều trị phẫu thuật và không phẫu thuật đối với tổn thương Rockwood III cấp tính.
Kết quả không cho thấy phẫu thuật mang lại kết quả chức năng vượt trội rõ ràng tại thời điểm theo dõi hai năm. [10]
Tổng quan hệ thống và phân tích tổng hợp năm 2025 tiếp tục đánh giá 10 nghiên cứu với tổng cộng 397 người bệnh.
Kết quả không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm về Constant, DASH, ASES và SSV.
Trong khi đó, phẫu thuật cải thiện một số chỉ số hình ảnh về tương quan khớp nhưng đi kèm nguy cơ biến chứng của can thiệp. [11]
PubMed
Điều này cho thấy khôi phục hình dạng khớp trên X-quang không đồng nghĩa chắc chắn có chức năng tốt hơn.
Vì vậy, ở nhiều trường hợp Rockwood III, thử điều trị bảo tồn có cấu trúc là lựa chọn hợp lý.
7.3. Bằng chứng mới năm 2026 về điều trị trật khớp AC độ III–V cho thấy điều gì?
Một phân tích tổng hợp các thử nghiệm ngẫu nhiên, công bố ngày 9/7/2026, so sánh điều trị phẫu thuật và không phẫu thuật ở người lớn có trật khớp cùng đòn Rockwood III–V.
Kết quả ghi nhận các điểm số chức năng do người bệnh tự báo cáo nhìn chung tương đương tại thời điểm theo dõi từ một năm trở lên. [12]
Tuy nhiên, cần thận trọng khi diễn giải:
-
Các thử nghiệm sử dụng những kỹ thuật phẫu thuật khác nhau.
-
Số liệu cho từng mức Rockwood không đồng đều.
-
Cải thiện chức năng, hình ảnh và hình dạng thẩm mỹ là những kết cục khác nhau.
-
Một số người bệnh điều trị bảo tồn vẫn cần phẫu thuật về sau vì triệu chứng kéo dài.
Do đó, nghiên cứu không chứng minh phẫu thuật là không cần thiết trong mọi trường hợp Rockwood IV hoặc V.
7.4. Khi nào đứt dây chằng quạ đòn cần đánh giá phẫu thuật?
Phẫu thuật thường được cân nhắc khi có tổn thương mất vững đáng kể hoặc những yếu tố ảnh hưởng chức năng rõ rệt.
Các tình huống đáng chú ý gồm:
Rockwood IV hoặc VI: Di lệch bất thường theo hướng sau hoặc xuống dưới, cần đánh giá chuyên khoa sớm.
Rockwood V: Mất tương quan rõ và tổn thương mô mềm rộng, cần thảo luận kỹ về điều trị phẫu thuật hoặc bảo tồn.
Rockwood III có mất vững ngang đáng kể: Đặc biệt khi triệu chứng hoặc rối loạn chức năng vẫn tồn tại dù đã phục hồi phù hợp.
Người lao động hoặc vận động viên có yêu cầu cao: Cần cân nhắc nhu cầu vận động, thời gian hồi phục và nguy cơ của từng phương pháp.
Tổn thương phối hợp: Gãy xương, tổn thương nhiều thành phần của phức hợp treo vai trên hoặc tình trạng da bị đe dọa có thể làm thay đổi chỉ định.
Quyết định cần được cá thể hóa, không dựa chỉ trên mức phân loại Rockwood.
7.5. Phẫu thuật tái tạo Coracoclavicular Ligament được thực hiện như thế nào?
Các phương pháp phẫu thuật có thể nhằm khôi phục tương quan xương đòn–mỏm quạ và tái lập sự ổn định của khớp AC.
Những kỹ thuật thường được mô tả gồm:
Cố định bằng hệ thống treo: Sử dụng các thiết bị như nút cố định và chỉ chịu lực để duy trì tương quan quạ–đòn.
Tái tạo bằng mảnh ghép gân: Có thể được cân nhắc trong một số tổn thương mạn tính hoặc khi cần tái tạo cấu trúc dây chằng.
Sửa chữa hoặc tăng cường bao khớp cùng đòn: Được cân nhắc khi cần giải quyết mất vững ngang phối hợp.
Các phương pháp cố định khác: Có thể sử dụng trong những tình huống cụ thể, tùy tổn thương và kinh nghiệm phẫu thuật.
Đồng thuận ESA–ESSKA năm 2021 đề cập kỹ thuật treo giải phẫu cho một số chấn thương cấp và tái tạo sinh học bằng mảnh ghép trong các trường hợp mạn tính được lựa chọn. [6]
Tuy nhiên, đây là đồng thuận chuyên gia, không chứng minh một kỹ thuật vượt trội trong mọi bệnh cảnh.
7.6. Phẫu thuật dây chằng quạ đòn có những biến chứng nào?
Các biến chứng có thể gồm đau kéo dài, cứng vai, nhiễm trùng, mất tương quan khớp tái phát hoặc vấn đề liên quan vật liệu cố định.
Ngoài ra, các kỹ thuật tạo đường hầm xương có thể có nguy cơ gãy xương đòn hoặc mỏm quạ trong những tình huống nhất định.
Một số người bệnh có thể cần phẫu thuật lại hoặc lấy vật liệu cố định.
Vì vậy, cần cân nhắc lợi ích và nguy cơ trước khi lựa chọn điều trị.
8. Phục hồi chức năng tổn thương dây chằng quạ đòn điều trị bảo tồn
8.1. Nguyên tắc phục hồi chức năng sau trật khớp cùng đòn
Chương trình phục hồi cần dựa trên mức độ mất vững, triệu chứng và hướng điều trị.
Đối với người bệnh được lựa chọn điều trị bảo tồn, mục tiêu gồm:
-
Kiểm soát đau và bảo vệ cấu trúc tổn thương.
-
Khôi phục ROM vai phù hợp.
-
Phục hồi khả năng kiểm soát xương bả vai.
-
Tăng sức mạnh cơ chóp xoay và nhóm cơ quanh bả vai.
-
Khôi phục hoạt động sinh hoạt và nghề nghiệp.
-
Tiến triển đến vận động thể thao khi đủ điều kiện.
Tổng quan năm 2021 về phục hồi tổn thương khớp cùng đòn nhấn mạnh vai trò kiểm soát xương bả vai.
Tuy nhiên, các tác giả cũng ghi nhận thiếu thử nghiệm ngẫu nhiên xác nhận một phác đồ phục hồi tối ưu. [7]
8.2. Giai đoạn 1: Bảo vệ dây chằng quạ đòn và giảm đau vai
Giai đoạn đầu tập trung vào kiểm soát triệu chứng và bảo vệ mô.
Người bệnh có thể sử dụng đai treo tay theo chỉ định, đặc biệt khi các chuyển động của chi trên gây đau.
Không nên tự kéo giãn mạnh vai hoặc mang vật nặng trong giai đoạn còn đau cấp.
Những bài tập tham khảo gồm:
Gập – duỗi ngón tay: Thực hiện 2 hiệp × 10–15 lần.
Vận động cổ tay: Gập – duỗi nhẹ, 2 hiệp × 10 lần.
Gập – duỗi khuỷu: Thực hiện trong giới hạn không tạo tải bất lợi lên vùng AC, 2 hiệp × 10 lần.
Vận động cổ nhẹ: Thực hiện theo tầm thoải mái để hạn chế cứng vùng cổ – vai.
Kiểm soát tư thế thân mình: Duy trì tư thế thoải mái, không cố ép hai vai ra sau liên tục.
Liều lượng trên là mức khởi đầu tham khảo cho người bệnh được phép vận động các khớp lân cận.
Không có bằng chứng cho thấy những bài tập này trực tiếp làm liền dây chằng quạ đòn đã đứt.
8.3. Giai đoạn 2: Phục hồi ROM vai sau bong gân và trật khớp cùng đòn
Khi đau giảm và khớp đủ ổn định, người bệnh có thể bắt đầu vận động vai có hỗ trợ.
Table Slide: Đặt cẳng tay lên bàn và trượt tay ra trước để hỗ trợ gập vai. Bắt đầu 2 hiệp × 8–10 lần.
Shoulder Flexion có hỗ trợ: Sử dụng tay lành hỗ trợ tay tổn thương nâng lên trong tầm được phép, 1–2 hiệp × 10 lần.
Shoulder External Rotation nhẹ: Thực hiện xoay ngoài vai trong giới hạn thoải mái và theo chỉ định.
Scapular Clock: Tập di chuyển xương bả vai có kiểm soát theo những hướng phù hợp, tránh gồng vai quá mức.
Đặc biệt, trong giai đoạn sớm cần thận trọng với đưa tay ngang qua ngực (cross-body adduction) và những chuyển động gây tải lớn lên AC.
Không cố đạt toàn bộ ROM ngay khi còn đau rõ. [7]
8.4. Giai đoạn 3: Tập ổn định xương bả vai sau tổn thương Coracoclavicular Ligament
Khi ROM và triệu chứng cải thiện, chương trình nên tập trung vào kiểm soát xương bả vai.
Các nhóm cơ quan trọng gồm cơ thang giữa, thang dưới, răng trước và những nhóm cơ liên quan đến chuyển động đai vai.
Scapular Retraction: Thực hiện động tác đưa xương bả vai về phía sau nhẹ nhàng, 2 hiệp × 10 lần.
Low Row: Kéo dây kháng lực nhẹ ở vị trí thấp, tập trung vào kiểm soát bả vai, 2 hiệp × 10–12 lần.
Serratus Punch: Thực hiện động tác đưa vai ra trước có kiểm soát với mức kháng lực nhẹ, 2 hiệp × 10 lần.
Scapular Clock trên tường: Tập kiểm soát vị trí bả vai với chi trên được hỗ trợ.
Các bài tập chỉ được bắt đầu khi phù hợp với mức mất vững và giới hạn chịu lực.
Điều quan trọng không phải cố định cứng xương bả vai mà là phục hồi khả năng phối hợp khi nâng và hạ cánh tay.
8.5. Giai đoạn 4: Tăng sức mạnh cơ chóp xoay và phục hồi chức năng vai
Sau khi đạt khả năng vận động phù hợp, có thể tăng sức mạnh cho hệ thống cơ quanh vai.
External Rotation với dây đàn hồi: Bắt đầu 2 hiệp × 10–12 lần.
Internal Rotation với dây đàn hồi: Bắt đầu 2 hiệp × 10–12 lần.
Scaption không kháng lực hoặc kháng lực nhẹ: Thực hiện nâng tay trong mặt phẳng xương bả vai, 2 hiệp × 8–10 lần.
Wall Push-Up: Chỉ thực hiện khi được phép chịu trọng lượng qua chi trên, bắt đầu 2 hiệp × 8 lần.
Bài tập mang vật nhẹ: Tiến triển từ những hoạt động dưới vai đến các yêu cầu chức năng cao hơn.
Cần đánh giá phản ứng đau, cảm giác mất vững và chất lượng chuyển động bả vai.
Không nên tăng kháng lực quá nhanh chỉ vì người bệnh đã nâng tay được qua đầu.
8.6. Giai đoạn 5: Phục hồi nâng vật, đẩy kéo và thể thao
Giai đoạn cuối hướng đến các hoạt động có yêu cầu tải cao.
Những nhiệm vụ có thể gồm:
-
Nâng vật từ thấp lên cao.
-
Đẩy và kéo có kháng lực.
-
Chịu trọng lượng qua tay.
-
Bài tập động học chuỗi kín.
-
Bài tập tăng công suất cơ.
-
Vận động đặc hiệu môn thể thao.
Đối với người chơi bóng chuyền, bơi lội hoặc các môn ném, cần đánh giá khả năng vận động trên đầu.
Đối với người chơi thể thao đối kháng, cần đánh giá khả năng chịu va chạm và độ vững trước khi trở lại thi đấu.
Không nên sử dụng một mốc thời gian duy nhất để cho phép mọi người bệnh quay lại thể thao.
8.7. Khi nào có thể quay lại thể thao sau rách dây chằng quạ đòn?
Các tiêu chí tham khảo gồm:
Đau: Không còn đau đáng kể khi thực hiện các động tác cần thiết.
ROM: Đạt tầm vận động phù hợp với yêu cầu thể thao.
Sức mạnh: Cơ chóp xoay và nhóm cơ quanh xương bả vai đủ sức thực hiện hoạt động.
Độ vững: Không có mất vững gây triệu chứng khi vận động.
Chất lượng chuyển động: Không có bù trừ đáng kể hoặc mất kiểm soát.
Chức năng thể thao: Hoàn thành những nhiệm vụ đặc hiệu mà không có phản ứng bất lợi.
Tuy nhiên, đây là các tiêu chí thực hành tham khảo. Chưa có bộ tiêu chí trở lại thể thao được xác nhận riêng cho mọi mức tổn thương CC ligament.
9. Phục hồi chức năng sau phẫu thuật tái tạo dây chằng quạ đòn
9.1. Phục hồi sau tái tạo Coracoclavicular Ligament có giống điều trị bảo tồn không?
Không hoàn toàn.
Sau phẫu thuật, hệ thống cố định hoặc mảnh ghép cần được bảo vệ trong giai đoạn lành mô.
Chương trình có thể yêu cầu giới hạn nâng tay, tránh tải trọng lên vai và sử dụng đai treo tay.
Thời gian áp dụng phụ thuộc kỹ thuật phẫu thuật và tổn thương phối hợp.
Một nghiên cứu năm 2021 khảo sát 21 phác đồ phục hồi công khai sau tái tạo khớp cùng đòn cho thấy sự khác biệt đáng kể về thời gian bất động, bắt đầu ROM và tăng sức mạnh.
Trong đó, 8/18 phác đồ có thông tin tương ứng khuyến nghị sử dụng đai treo tay trong sáu tuần. [13]
Đây là mô tả sự khác biệt giữa các phác đồ, không có nghĩa sáu tuần bất động là thời gian bắt buộc hoặc tối ưu cho tất cả người bệnh.
9.2. Giai đoạn bảo vệ sau phẫu thuật dây chằng quạ đòn cần lưu ý gì?
Trong giai đoạn đầu, người bệnh cần tuân thủ chỉ định của phẫu thuật viên về đai treo tay và giới hạn vận động.
Các bài tập thường được xem xét khi cho phép gồm vận động ngón tay, cổ tay và khuỷu.
Người bệnh không nên tự nâng tay cao hoặc chống tay chịu trọng lượng.
Đặc biệt, cần tránh động tác đưa tay ngang qua ngực mạnh nếu phẫu thuật viên đang yêu cầu bảo vệ cấu trúc AC.
9.3. Khi nào có thể tập ROM sau phẫu thuật khớp cùng đòn?
Thời điểm bắt đầu vận động thụ động, chủ động có hỗ trợ và chủ động tùy kỹ thuật.
Một số phác đồ cho phép vận động có hỗ trợ tương đối sớm, trong khi những phác đồ khác cần giai đoạn bảo vệ dài hơn.
Vì vậy, không thể dùng chung lịch ROM cho mọi phẫu thuật TightRope, tái tạo bằng gân hoặc cố định bằng nẹp móc.
Trước khi tăng ROM, bác sĩ vật lý trị liệu cần xem báo cáo phẫu thuật và giới hạn cụ thể.
9.4. Khi nào được tập kháng lực sau tái tạo CC Ligament?
Bài tập kháng lực được tiến triển khi cấu trúc sửa chữa đủ điều kiện chịu tải, ROM phù hợp và người bệnh kiểm soát tốt xương bả vai.
Thông thường, bài tập bắt đầu từ mức nhẹ và tăng dần.
Tuy nhiên, chưa có một lịch tập kháng lực được xác nhận là tối ưu cho mọi kỹ thuật tái tạo.
Các động tác đẩy mạnh, chống tay toàn bộ trọng lượng hoặc mang tải lớn thường cần được trì hoãn cho đến khi được cho phép.
9.5. Những sai lầm thường gặp trong phục hồi sau phẫu thuật quạ đòn
Sai lầm thứ nhất: Tăng ROM chỉ dựa vào cảm giác hết đau, mà không xem xét giới hạn phẫu thuật.
Sai lầm thứ hai: Chống tay chịu trọng lượng sớm khi cấu trúc cố định chưa được phép chịu tải.
Sai lầm thứ ba: Tập cơ chóp xoay nhưng bỏ qua kiểm soát xương bả vai.
Sai lầm thứ tư: Cố gắng đưa hai vai hoàn toàn đối xứng về hình dạng ngay trong giai đoạn đầu.
Sai lầm thứ năm: Xem X-quang khớp đã được nắn tốt là bằng chứng người bệnh có thể quay lại thể thao.
Sai lầm thứ sáu: Áp dụng cùng phác đồ cho mọi loại phẫu thuật khớp AC.
Điều trị cần phối hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật viên và bác sĩ phục hồi chức năng.
10. Câu hỏi thường gặp về tổn thương dây chằng quạ đòn (FAQ)
10.1. Dây chằng quạ đòn nằm ở đâu?
Dây chằng quạ đòn nằm giữa mỏm quạ của xương bả vai và mặt dưới đầu ngoài xương đòn.
Nó bao gồm hai bó chính là dây chằng nón và dây chằng thang.
10.2. Coracoclavicular Ligament có chức năng gì?
CC ligament giúp duy trì sự ổn định tương quan giữa xương đòn và xương bả vai, đặc biệt chống lại sự tách xa theo chiều đứng.
10.3. Dây chằng nón và dây chằng thang khác nhau như thế nào?
Bó nón nằm sau–trong và bám vào củ nón. Bó thang nằm trước–ngoài và bám vào đường thang dưới xương đòn.
Hai bó phối hợp kiểm soát độ vững của hệ thống quạ–đòn.
10.4. Đứt dây chằng quạ đòn có làm đầu xương đòn nhô lên không?
Có thể.
Khi phức hợp CC bị đứt cùng hệ thống bao khớp AC, đầu ngoài xương đòn có thể nhô cao tương đối so với mỏm cùng vai.
10.5. Trật khớp cùng đòn Rockwood III là gì?
Đây là tổn thương thường có đứt hệ thống dây chằng cùng đòn và quạ đòn, dẫn đến mất vững khớp cùng đòn.
10.6. Rockwood III có bắt buộc phẫu thuật không?
Không.
Các nghiên cứu ngẫu nhiên và phân tích tổng hợp cho thấy điều trị bảo tồn có thể mang lại kết quả chức năng tương đương phẫu thuật ở nhiều người bệnh. [10]–[12]
10.7. Rockwood IV và V có cần phẫu thuật không?
Những loại tổn thương này thường cần được đánh giá chuyên khoa vì mức di lệch lớn hoặc hướng di lệch bất thường.
Tuy nhiên, quyết định điều trị phải được cá thể hóa; không phải mọi trường hợp đều có kết quả chức năng tốt hơn khi phẫu thuật.
10.8. Zanca View có tác dụng gì?
Zanca View là kỹ thuật X-quang giúp quan sát rõ khớp cùng đòn và đánh giá tương quan xương.
10.9. Khoảng cách quạ–đòn (CC Distance) tăng có nghĩa dây chằng đã đứt hoàn toàn không?
Không nhất thiết.
Khoảng cách tăng gợi ý mất vững, nhưng không xác định chính xác tình trạng từng bó dây chằng trong mọi trường hợp.
10.10. MRI có phát hiện được rách dây chằng quạ đòn không?
Có.
MRI có thể khảo sát bó nón, bó thang và những cấu trúc mô mềm phối hợp.
10.11. Đứt dây chằng quạ đòn có tự lành được không?
Khả năng hồi phục phụ thuộc mức độ tổn thương, tương quan khớp và phương pháp điều trị.
Một số người bệnh có thể đạt chức năng tốt dù hình thái khớp không trở lại hoàn toàn như trước chấn thương.
10.12. Tập cơ chóp xoay có làm lành dây chằng quạ đòn không?
Chưa có bằng chứng cho thấy tập cơ chóp xoay trực tiếp làm liền CC ligament đã đứt.
Tuy nhiên, tập sức mạnh có thể cải thiện khả năng vận động và kiểm soát chức năng vai.
10.13. Vì sao cần tập ổn định xương bả vai sau trật khớp cùng đòn?
Vì khớp cùng đòn tham gia chuyển động và truyền lực của đai vai.
Tập kiểm soát bả vai có thể hỗ trợ phục hồi chuyển động vai hiệu quả hơn.
10.14. Sau phẫu thuật tái tạo CC Ligament có được nâng tay quá 90 độ không?
Điều này phụ thuộc giai đoạn phục hồi và kỹ thuật phẫu thuật.
Một số phác đồ giới hạn nâng tay trong giai đoạn đầu. Người bệnh cần tuân thủ chỉ định cụ thể thay vì áp dụng một giới hạn chung cho mọi trường hợp.
10.15. Khi nào có thể quay lại thể thao sau trật khớp cùng đòn?
Người bệnh cần đạt khả năng vận động, sức mạnh, độ vững và chức năng đặc hiệu môn thể thao phù hợp.
Không nên chỉ dựa vào số tuần hoặc tháng sau chấn thương.
11. Kết luận: Vì sao tổn thương dây chằng quạ đòn cần được đánh giá đúng?
Dây chằng quạ đòn là thành phần quan trọng trong hệ thống ổn định khớp cùng đòn và đai vai.
Phức hợp gồm dây chằng nón và dây chằng thang, nối mỏm quạ xương bả vai với mặt dưới xương đòn.
Khi tổn thương xảy ra, người bệnh có thể đau đỉnh vai, nhô đầu ngoài xương đòn và giảm khả năng vận động.
Tuy nhiên, độ nặng của chấn thương không chỉ phụ thuộc tình trạng dây chằng quạ đòn. Cần đánh giá bao khớp cùng đòn, lớp cân cơ delta–thang, mức độ di lệch và chức năng vai.
Phân loại Rockwood giúp định hướng chẩn đoán và điều trị, nhưng không thể thay thế đánh giá cá thể.
Đặc biệt, bằng chứng hiện nay chưa chứng minh phẫu thuật luôn mang lại chức năng tốt hơn điều trị bảo tồn đối với mọi người bệnh trật khớp cùng đòn, kể cả một số nhóm tổn thương nặng.
Trong phục hồi chức năng, cần tập trung vào kiểm soát đau, ROM, sức mạnh cơ chóp xoay, vận động bả vai và khả năng chịu tải.
Mục tiêu quan trọng nhất không chỉ là khôi phục hình dạng khớp trên X-quang, mà còn là giúp người bệnh lấy lại chức năng vai an toàn, phù hợp nhu cầu sinh hoạt và thể thao.
0937782677
12. Tài liệu tham khảo
[1] Coracoclavicular Ligament Injury. Radiopaedia.org. https://radiopaedia.org/articles/coracoclavicular-ligament-injury-1?lang=us
[2] Qualitative and Quantitative Anatomic Descriptions of the Coracoclavicular and Acromioclavicular Ligaments: A Systematic Review. 2022. DOI: https://doi.org/10.1016/j.asmr.2022.04.026
[3] Imaging of the Acromioclavicular Joint: Anatomy, Function, Pathologic Features, and Treatment. 2020. DOI: https://doi.org/10.1148/rg.2020200039
[4] Imaging of Traumatic Shoulder Injuries – Understanding the Surgeon’s Perspective. 2022. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ejro.2022.100411
[5] Anatomic Study of Coracoclavicular Ligaments for Reconstruction of Acromioclavicular Joint Dislocations. 2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27576109/
[6] High Degree of Consensus Achieved Regarding Diagnosis and Treatment of Acromioclavicular Joint Instability Among ESA-ESSKA Members. 2021. DOI: https://doi.org/10.1007/s00167-020-06286-w
[7] Acromioclavicular Joint Injuries: Effective Rehabilitation. 2021. DOI: https://doi.org/10.2147/OAJSM.S244283
[8] Rockwood Classification of Acromioclavicular Joint Injury. Radiopaedia.org. https://radiopaedia.org/articles/rockwood-classification-of-acromioclavicular-joint-injury?lang=us
[9] Magnetic Resonance Imaging of the Coracoclavicular Ligaments: Its Role in Defining Pathoanatomy at the Acromioclavicular Joint. 2004. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15281402/
[10] Prospective Multicenter Randomized Controlled Trial of Surgical Versus Nonsurgical Treatment for Acute Rockwood Type 3 Acromioclavicular Injury. 2023. DOI: https://doi.org/10.1177/23259671231190411
[11] Surgical vs Conservative: What Is the Best Treatment of Acute Rockwood III Acromioclavicular Joint Dislocation? A Systematic Review and Meta-analysis. 2025. DOI: https://doi.org/10.1530/EOR-2024-0077
[12] Outcomes After Operative Versus Nonoperative Management of Type III to V Acromioclavicular Joint Dislocations: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. 2026. DOI: https://doi.org/10.1177/23259671261440812
[13] Publicly Accessible Rehabilitation Protocols for Acromioclavicular Joint Reconstruction Are Widely Variable. 2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34027451/
[14] Nonoperative Management of Traumatic Acromioclavicular Joint Injury: A Clinical Commentary With Clinical Practice Considerations. 2022. DOI: https://doi.org/10.26603/001c.32545
