THANG ĐÁNH GIÁ THĂNG BẰNG ABLE: VÌ SAO THANG BERG CÓ THỂ CHƯA ĐỦ CHO NGƯỜI TỔN THƯƠNG TỦY SỐNG?
Thang đánh giá thăng bằng ABLE được phát triển nhằm đánh giá nhiều mức khả năng vận động sau tổn thương tủy sống. Công cụ này hướng đến cả người có chức năng thấp và người có khả năng đứng, đi lại.
Nghiên cứu Ardolino và cộng sự công bố nghiên cứu về ABLE trên tạp chí Physical Therapy. Nhóm tác giả đánh giá 104 người tổn thương tủy sống tại bốn trung tâm.
Kết quả cho thấy ABLE có phạm vi độ khó rộng và ít gặp hiệu ứng sàn, trần. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng phát hiện một số mục trùng lặp về độ khó.
Đây là bằng chứng ban đầu về khả năng sử dụng ABLE trong đánh giá thăng bằng. Nó chưa chứng minh thang đã hoàn thiện mọi đặc tính đo lường.
1. Vì sao cần một thang đánh giá thăng bằng riêng cho người tổn thương tủy sống?
Tổn thương tủy sống có thể làm suy giảm vận động và cảm giác ở nhiều mức độ.
Một số người mất khả năng kiểm soát thân mình khi ngồi. Trong khi đó, người khác vẫn có thể đứng và thực hiện các nhiệm vụ đi lại.
Vì vậy, đánh giá thăng bằng cần phù hợp với khả năng thực tế của từng người.
1.1. Khả năng thăng bằng thay đổi theo mức tổn thương
Thăng bằng là khả năng duy trì hoặc kiểm soát vị trí cơ thể trong những hoạt động khác nhau.
Hoạt động này đòi hỏi sự phối hợp của hệ thần kinh, cơ, khớp và cảm giác.
Sau tổn thương tủy sống, người bệnh có thể giảm cảm giác bản thể và sức mạnh cơ.
Ngoài ra, khả năng kiểm soát thân mình có thể bị ảnh hưởng.
Điều này làm tăng khó khăn khi ngồi, chuyển tư thế, đứng và đi lại.
1.2. Vì sao không thể sử dụng một bài kiểm tra giống nhau cho mọi người?
Người bị liệt hoàn toàn hai chi dưới có thể không thực hiện được các nhiệm vụ đứng không hỗ trợ.
Ngược lại, một người tổn thương không hoàn toàn có thể thực hiện được những nhiệm vụ thăng bằng phức tạp.
Nếu thang đo chỉ có các nhiệm vụ đứng, người không đứng được sẽ nhận điểm rất thấp.
Tuy nhiên, điểm thấp đó không phản ánh đầy đủ khả năng kiểm soát thăng bằng ngồi của họ.
Đây là một hạn chế quan trọng khi lựa chọn công cụ đánh giá.
2. Thang đánh giá thăng bằng ABLE là gì?
ABLE là viết tắt của Activity-based Balance Level Evaluation.
Đây là công cụ được phát triển nhằm đánh giá thăng bằng chức năng ở người tổn thương tủy sống.
Thay vì chỉ khảo sát một tư thế, ABLE hướng đến nhiều mức hoạt động.
2.1. ABLE được phát triển nhằm giải quyết vấn đề gì?
Theo Ardolino và cộng sự, nhiều thang thăng bằng đã được sử dụng trong phục hồi chức năng thần kinh.
Tuy nhiên, phần lớn công cụ không được phát triển riêng cho quần thể tổn thương tủy sống.
Nhóm tác giả nhận thấy cần có một thang đo bao phủ nhiều mức chức năng hơn.
ABLE được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu này.
2.2. Ba nhóm chức năng được chú trọng
Tài liệu phát triển ABLE mô tả 28 mục liên quan đến ba nhóm hoạt động:
| Nhóm | Mục tiêu đánh giá |
|---|---|
| Thăng bằng ngồi | Khả năng duy trì và kiểm soát cơ thể trong tư thế ngồi |
| Thăng bằng đứng | Khả năng kiểm soát tư thế khi chịu trọng lượng qua chi dưới |
| Thăng bằng khi đi | Khả năng duy trì kiểm soát cơ thể trong hoạt động di chuyển |
Cấu trúc ba nhóm này được mô tả trong báo cáo phát triển ABLE bằng phương pháp Delphi trước khi nghiên cứu chính thức được công bố.
Combined Sections Meeting
Tuy nhiên, không nên hiểu ba nhóm trên là ba phân thang độc lập đã được chứng minh về mặt thống kê.
Nghiên cứu vẫn yêu cầu kiểm định thêm tính đơn hướng của thang.
2.3. ABLE có bao nhiêu mục?
Thang được phát triển với 28 mục đánh giá.
Sau phân tích Rasch, nhóm tác giả tiếp tục điều chỉnh nội dung nhưng vẫn giữ cấu trúc 28 mục.
Do đó, số mục cuối cùng được báo cáo là 28.
Tuy nhiên, nghiên cứu ghi nhận có những mục có độ khó tương tự nhau.
Điều này cho thấy khả năng tiếp tục rút gọn thang cần được khảo sát.
3. Phương pháp Delphi được sử dụng để xây dựng ABLE như thế nào?
Delphi là phương pháp thu thập ý kiến chuyên gia qua nhiều vòng.
Mục tiêu là đạt sự đồng thuận về nội dung hoặc tiêu chí của một công cụ.
Trong phát triển thang đánh giá, Delphi có thể giúp xác định những nhiệm vụ quan trọng và phù hợp.
3.1. Vì sao cần chuyên gia phục hồi chức năng tổn thương tủy sống?
Người bệnh tổn thương tủy sống có đặc điểm vận động rất khác so với những quần thể thần kinh khác.
Vì vậy, các nhiệm vụ đánh giá cần phản ánh những hoạt động có ý nghĩa thực tế.
Những chuyên gia có kinh nghiệm có thể góp ý về độ khó, cách hướng dẫn và tính khả thi.
Điều này giúp giảm nguy cơ lựa chọn những mục không phù hợp với quần thể đích.
3.2. Quy trình phát triển ABLE
Một báo cáo phát triển ban đầu mô tả sự tham gia của 24 chuyên gia phục hồi tổn thương tủy sống.
Các chuyên gia có kinh nghiệm thực hành vật lý trị liệu và đánh giá người bệnh.
Nhóm nghiên cứu thực hiện hai vòng khảo sát Delphi. Sau đó, thang được xem xét thêm bởi một nhóm chuyên gia về thăng bằng thuộc NeuroRecovery Network.
Ngưỡng đồng thuận được sử dụng trong báo cáo phát triển là 80%.
Cần phân biệt: Đây là thông tin từ báo cáo phát triển trước đó, không phải 24 người được cộng thêm vào mẫu 104 bệnh nhân của nghiên cứu.
3.3. Đồng thuận chuyên gia có chứng minh thang đo chính xác không?
Chưa đủ.
Delphi hỗ trợ xây dựng nội dung có tính phù hợp về mặt chuyên môn.
Tuy nhiên, sự đồng thuận không bảo đảm thang có độ tin cậy hoặc khả năng phát hiện thay đổi tốt.
Những đặc tính đó cần được kiểm tra bằng dữ liệu thực tế trên người bệnh.
Vì vậy, Ardolino và cộng sự tiếp tục sử dụng phân tích Rasch.
4. Phân tích Rasch là gì và vì sao được sử dụng?
Phân tích Rasch là một phương pháp đo lường thuộc nhóm lý thuyết đáp ứng câu hỏi.
Phương pháp này giúp khảo sát mối quan hệ giữa khả năng của người được đánh giá và độ khó của từng mục.
Một mục khó thường đòi hỏi mức chức năng cao hơn để thực hiện thành công.
Ngược lại, mục dễ phù hợp với người có khả năng chức năng thấp hơn.
4.1. Độ khó của mục đánh giá có ý nghĩa gì?
Ví dụ minh họa, duy trì tư thế ngồi có hỗ trợ có thể dễ hơn đứng trên một chân.
Tuy nhiên, độ khó thực tế phải được xác định bằng dữ liệu và cách chấm điểm cụ thể.
Phân tích Rasch giúp xem xét thứ tự độ khó của các mục.
Nhờ đó, nhà nghiên cứu có thể nhận diện những mục quá dễ, quá khó hoặc không phù hợp.
4.2. Targeting là gì?
Targeting là mức độ phù hợp giữa phạm vi độ khó của thang và khả năng của quần thể được đánh giá.
Nếu tất cả mục đều quá khó, người bệnh có thể đạt điểm rất thấp.
Nếu các mục đều quá dễ, người bệnh có khả năng cao sẽ đạt điểm tối đa.
Một thang có targeting tốt sẽ cung cấp các nhiệm vụ trải rộng theo khả năng chức năng.
Nghiên cứu Ardolino ghi nhận ABLE có phạm vi độ khó rộng.
Đây là phát hiện thuận lợi đối với mục tiêu phát triển công cụ cho nhiều mức tổn thương.
4.3. Tính đơn hướng là gì?
Tính đơn hướng (unidimensionality) nghĩa là các mục của thang chủ yếu cùng đo một cấu trúc tiềm ẩn.
Đối với ABLE, cấu trúc được quan tâm là khả năng thăng bằng chức năng.
Tuy nhiên, thăng bằng ngồi, đứng và đi có thể đòi hỏi những khả năng khác nhau.
Vì vậy, cần kiểm định xem các mục có thực sự đại diện cho một cấu trúc đo lường chung hay không.
Nghiên cứu chưa xác nhận đầy đủ đặc tính này.
4.4. Sai lệch mục theo nhóm là gì?
Differential item functioning – DIF mô tả tình huống một mục hoạt động khác nhau giữa các nhóm có cùng mức khả năng tiềm ẩn.
Ví dụ, một nhiệm vụ có thể khó hơn ở nhóm có đặc điểm thần kinh khác nhau dù mức thăng bằng chung tương đương.
Khi có DIF, điểm thang có thể bị ảnh hưởng bởi đặc điểm nhóm.
Vì vậy, việc kiểm tra sai lệch mục rất quan trọng đối với một thang dùng trên nhiều dạng tổn thương tủy sống.
5. Hiệu ứng sàn và hiệu ứng trần trong đánh giá thăng bằng là gì?
Đây là hai khái niệm quan trọng trong nghiên cứu đặc tính đo lường.
5.1. Hiệu ứng sàn
Hiệu ứng sàn (floor effect) xuất hiện khi nhiều người nhận điểm thấp nhất hoặc gần thấp nhất.
Điều này có thể xảy ra nếu nhiệm vụ quá khó so với khả năng người bệnh.
Ví dụ, một người không đứng được có thể đạt điểm 0 ở nhiều nhiệm vụ thăng bằng đứng.
Khi đó, thang khó phân biệt sự khác nhau giữa những người có khả năng thấp.
Ngoài ra, thang có thể không phát hiện được những cải thiện nhỏ ở giai đoạn phục hồi ban đầu.
5.2. Hiệu ứng trần
Hiệu ứng trần (ceiling effect) xuất hiện khi nhiều người đạt điểm tối đa hoặc gần tối đa.
Hiện tượng này thường xảy ra khi nhiệm vụ quá dễ so với khả năng người bệnh.
Ví dụ, một người có khả năng đi lại tốt có thể đạt điểm tối đa ở những nhiệm vụ đứng cơ bản.
Nếu tiếp tục cải thiện, thang có thể không ghi nhận được thay đổi.
5.3. ABLE giải quyết hai vấn đề này ra sao?
Nghiên cứu Ardolino ghi nhận ABLE có hiệu ứng sàn và trần ở mức thấp.
Đồng thời, độ khó các mục trải rộng trên nhiều mức chức năng.
Đây là kết quả thuận lợi cho một công cụ hướng đến quần thể không đồng nhất.
Tuy nhiên, tóm tắt không cung cấp tỷ lệ phần trăm người đạt điểm tối thiểu hoặc tối đa.
Vì vậy, không nên tự gán cho ABLE một tỷ lệ hiệu ứng sàn hoặc trần cụ thể.
6. Kết quả nghiên cứu ABLE trên 104 người tổn thương tủy sống
Nghiên cứu phương pháp được triển khai tại bốn trung tâm.
Tổng cộng 104 người được đánh giá bằng thang ABLE.
Các kết quả được phân tích nhằm xác định đặc tính đo lường ban đầu.
6.1. Tổng hợp kết quả
| Chỉ số | Kết quả đã xác minh |
|---|---|
| Người tham gia | 104 |
| Số trung tâm | 4 |
| Số mục ABLE | 28 |
| Phạm vi độ khó | Rộng |
| Hiệu ứng sàn | Thấp |
| Hiệu ứng trần | Thấp |
| Các mục có độ khó trùng lặp | Có |
| Tính đơn hướng | Cần kiểm định thêm |
| Phân tích thành phần chính | Không được thực hiện |
| Khuyến nghị | Nghiên cứu lớn hơn và hoàn thiện cấu trúc thang |
Nguồn: Ardolino và cộng sự.
6.2. Vì sao các mục trùng lặp về độ khó là vấn đề?
Nếu nhiều mục có cùng mức độ khó, chúng có thể cung cấp thông tin đo lường tương tự nhau.
Trong một số trường hợp, điều này làm tăng thời gian đánh giá mà không cải thiện nhiều khả năng phân biệt.
Tuy nhiên, hai nhiệm vụ có độ khó tương tự không nhất thiết hoàn toàn giống nhau về mặt lâm sàng.
Chúng có thể đại diện cho những hoạt động quan trọng khác nhau.
Vì vậy, quyết định loại bỏ mục cần cân nhắc cả thống kê và giá trị nội dung.
6.3. Có thể khẳng định ABLE đã được kiểm định độ tin cậy không?
Chưa thể khẳng định đầy đủ từ nghiên cứu này.
Bài báo tập trung vào phát triển thang và phân tích Rasch ban đầu.
Tóm tắt không cung cấp hệ số ICC đánh giá giữa người chấm hoặc kiểm tra lặp lại.
Ngoài ra, chưa có đủ thông tin về sai số đo và mức thay đổi tối thiểu có thể phát hiện.
Vì vậy, cần tránh trình bày ABLE như công cụ đã được xác nhận toàn diện về độ tin cậy và độ nhạy thay đổi.
7. Thang đánh giá thăng bằng ABLE khác Berg Balance Scale như thế nào?
Berg Balance Scale (BBS) là thang đánh giá thăng bằng rất phổ biến trong phục hồi chức năng.
BBS gồm 14 nhiệm vụ, mỗi nhiệm vụ được chấm theo thang điểm 0–4.
Tổng điểm tối đa là 56.
Thang bao gồm những hoạt động như đứng, chuyển tư thế và với tay.
7.1. Hạn chế của Berg ở một số người tổn thương tủy sống
BBS có nhiều nhiệm vụ đòi hỏi đứng hoặc chuyển tư thế.
Điều này có thể hạn chế khả năng sử dụng ở người không đứng được.
Ngoài ra, người có chức năng đi lại tốt có thể đạt điểm cao hoặc tối đa.
Trong những tình huống đó, BBS có thể không phát hiện được một số thay đổi thăng bằng phức tạp.
Tuy nhiên, BBS vẫn có bằng chứng tốt trong một số nhóm tổn thương tủy sống, đặc biệt ở người có khả năng đi lại.
7.2. So sánh ABLE và Berg
| Tiêu chí | ABLE | Berg Balance Scale |
|---|---|---|
| Quần thể phát triển | Người tổn thương tủy sống | Người cao tuổi và các quần thể khác |
| Số mục | 28 | 14 |
| Phạm vi chức năng | Ngồi, đứng và đi | Chủ yếu chuyển tư thế và thăng bằng đứng |
| Phân tích Rasch | Có trong nghiên cứu phát triển | Có nhiều nghiên cứu đo lường khác |
| Hiệu ứng sàn và trần | Thấp trong nghiên cứu ban đầu | Có thể gặp ở một số nhóm SCI |
| Độ tin cậy trong SCI | Còn cần kiểm định đầy đủ | Có bằng chứng từ nhiều nghiên cứu |
| Tính ứng dụng thường quy | Cần cân nhắc và xác minh phiên bản | Được sử dụng rộng rãi |
Điểm mạnh tiềm năng của ABLE là phạm vi chức năng rộng.
Tuy nhiên, không có đủ bằng chứng để khẳng định ABLE tốt hơn Berg trong mọi trường hợp.
8. Mini-BESTest có phải lựa chọn tốt hơn ABLE không?
Mini-BESTest là thang đánh giá thăng bằng động, tập trung vào các hệ thống kiểm soát tư thế.
Thang gồm 14 mục và có tổng điểm tối đa 28.
Nội dung đánh giá gồm điều chỉnh tư thế dự đoán, phản ứng thăng bằng, định hướng cảm giác và dáng đi động.
8.1. Mini-BESTest phù hợp với nhóm nào?
Mini-BESTest thường đòi hỏi người bệnh có khả năng đứng và thực hiện các hoạt động di chuyển.
Vì vậy, thang có thể phù hợp hơn với người tổn thương tủy sống không hoàn toàn còn đi lại được.
Tuy nhiên, nó không nhất thiết phù hợp với người chỉ có khả năng ngồi.
8.2. Nghiên cứu năm 2017 cho thấy điều gì?
Jørgensen và cộng sự đã so sánh BBS với Mini-BESTest ở người tổn thương tủy sống mạn tính có khả năng đi lại.
Nghiên cứu tuyển 46 người đi được ít nhất 10 mét.
Trong đó, 85% được phân loại AIS D.
Kết quả cung cấp bằng chứng về các đặc tính đo lường của hai công cụ trong nhóm có khả năng đi lại.
Tuy nhiên, nghiên cứu này không trực tiếp so sánh ABLE với Mini-BESTest.
Do đó, chưa thể sử dụng kết quả để xếp hạng ba thang theo mức độ hiệu quả chung.
9. Bằng chứng mới nói gì về các thang đánh giá thăng bằng sau tổn thương tủy sống?
Nhiều nghiên cứu sau đã tiếp tục đánh giá các công cụ đo lường thăng bằng.
Một số tổng quan hệ thống giúp làm rõ ưu điểm và giới hạn của từng thang.
9.1. Tổng quan hệ thống năm 2018
Một tổng quan hệ thống về các công cụ đánh giá thăng bằng sau tổn thương tủy sống đã rà soát 127 bài báo.
Nhóm tác giả xác định 31 phương pháp đo lường thăng bằng.
Kết quả cho thấy không có một công cụ nào đồng thời đáp ứng tối ưu cả ba tiêu chí:
-
Tính ứng dụng lâm sàng.
-
Đặc tính đo lường mạnh.
-
Khả năng đánh giá toàn diện.
Đặc biệt, nhóm tác giả nhận định Mini-BESTest và ABLE có tiềm năng giải quyết khoảng trống này.
Tuy nhiên, ABLE vẫn cần được nghiên cứu thêm về đặc tính đo lường.
9.2. Tổng quan hệ thống về độ tin cậy và giá trị của các thang
Một tổng quan khác phân tích 16 bài báo đánh giá 10 công cụ thăng bằng ở người tổn thương tủy sống.
Kết quả cho thấy Functional Reach Test, Berg Balance Scale và Mini-BESTest có bằng chứng về độ tin cậy và giá trị đo lường.
Những công cụ khác thường chỉ được đánh giá trong một số nghiên cứu hạn chế.
Vì vậy, việc lựa chọn thang cần dựa trên mức chức năng và mục tiêu đánh giá.
Đáng chú ý, ABLE không thuộc nhóm công cụ được phân tích trong bộ 10 thang của tổng quan này. Do đó, không nên hiểu việc không được nêu tên là bằng chứng ABLE không có giá trị.
9.3. Khuyến nghị từ SCIRE
SCIRE là nguồn tổng hợp bằng chứng phục hồi chức năng tổn thương tủy sống.
Nguồn này liệt kê nhiều công cụ đánh giá thăng bằng, gồm BBS, Mini-BESTest và Modified Functional Reach Test.
Ngoài ra, SCIRE đề cập các công cụ đánh giá kiểm soát thân mình và chức năng ngồi.
Điều này phản ánh nhu cầu lựa chọn thang theo khả năng và mục tiêu của từng người bệnh.
10. Ứng dụng thang ABLE trong thực hành phục hồi chức năng
ABLE có giá trị định hướng cho việc lựa chọn công cụ bao phủ nhiều mức chức năng.
Tuy nhiên, cần đánh giá tính khả thi trước khi triển khai thường quy.
10.1. Khi nào có thể cân nhắc ABLE?
ABLE có thể được cân nhắc trong những cơ sở phục hồi tổn thương tủy sống có người bệnh ở nhiều mức chức năng.
Ví dụ, cùng một khoa có thể điều trị người chưa giữ được thăng bằng ngồi và người đã tập đứng.
Một công cụ có phạm vi độ khó rộng có thể giúp theo dõi các mức chức năng khác nhau.
Tuy nhiên, cần sử dụng phiên bản chính thức và hướng dẫn chấm điểm phù hợp.
10.2. Những vấn đề cần kiểm tra trước khi triển khai
| Nội dung | Câu hỏi cần trả lời |
|---|---|
| Phiên bản thang | Có đúng bản ABLE đã được nghiên cứu không? |
| Hướng dẫn chấm điểm | Có tài liệu chuẩn hóa đầy đủ không? |
| Đào tạo người đánh giá | Có thể thống nhất cách thực hiện không? |
| Thời gian đánh giá | Có phù hợp với hoạt động của khoa không? |
| Thiết bị hỗ trợ | Có đáp ứng yêu cầu từng nhiệm vụ không? |
| An toàn người bệnh | Có nguy cơ ngã hoặc quá sức không? |
| Bản tiếng Việt | Có bản dịch và nghiên cứu giá trị đo lường không? |
| Theo dõi kết quả | Có thể duy trì cùng quy trình qua các lần đánh giá không? |
Đây là bảng định hướng triển khai, không phải quy trình đã được thử nghiệm trong nghiên cứu Ardolino.
10.3. Vì sao cần đào tạo người đánh giá?
Nghiên cứu gốc sử dụng các nhà vật lý trị liệu có kinh nghiệm.
Điều này giúp bảo đảm việc thực hiện đánh giá trong môi trường nghiên cứu.
Tuy nhiên, nhóm tác giả cũng xem đây là một hạn chế.
Nếu chỉ người có kinh nghiệm thực hiện, kết quả chưa chắc tương tự khi triển khai cho người mới được đào tạo.
Vì vậy, cần nghiên cứu độ tin cậy giữa các người đánh giá trong điều kiện thực hành thực tế.
10.4. Có nên dịch ABLE sang tiếng Việt để sử dụng ngay?
Việc dịch thang đo cần xem xét quyền sử dụng và quy trình thích nghi văn hóa.
Một bản dịch đúng ngôn ngữ chưa chắc giữ nguyên đặc tính đo lường.
Ví dụ, một nhiệm vụ có thể được hiểu hoặc thực hiện khác nhau giữa các môi trường.
Vì vậy, cần kiểm định bản tiếng Việt nếu muốn sử dụng trong nghiên cứu hoặc đánh giá chính thức.
Không nên tự đặt điểm cắt cho bản dịch khi chưa có dữ liệu.
11. Nên chọn công cụ đánh giá nào cho từng mức chức năng?
Không có một thang phù hợp tối ưu cho tất cả người bệnh.
Có thể cân nhắc các công cụ theo nhiệm vụ cần đánh giá.
| Mức chức năng hoặc mục tiêu | Công cụ có thể cân nhắc |
|---|---|
| Chưa đứng được, cần đánh giá thăng bằng ngồi | Modified Functional Reach Test, FIST-SCI hoặc công cụ đánh giá thân mình phù hợp |
| Có khả năng đứng và chuyển tư thế | Berg Balance Scale |
| Có khả năng đi lại, cần đánh giá thăng bằng động | Mini-BESTest |
| Cần đánh giá nhiều mức hoạt động trong quần thể SCI | ABLE, với lưu ý về bằng chứng đo lường |
| Đánh giá độc lập chức năng toàn diện | SCIM |
| Đánh giá mức hỗ trợ khi đi | WISCI II |
| Đánh giá tốc độ đi | 10-Meter Walk Test |
Đây là bảng định hướng lựa chọn, không phải hướng dẫn bắt buộc.
Đặc biệt, thang đánh giá thăng bằng không thể thay thế hoàn toàn thang đánh giá vận động hoặc độc lập chức năng.
12. Những hạn chế của nghiên cứu ABLE
12.1. Cỡ mẫu còn nhỏ cho phân tích cấu trúc thang
Nghiên cứu có 104 người tham gia.
Nhóm tác giả nhận định cỡ mẫu này chưa đủ để thực hiện phân tích thành phần chính cần thiết.
Vì vậy, tính đơn hướng của ABLE chưa được xác nhận đầy đủ.
12.2. Người đánh giá đều có kinh nghiệm
Tất cả người thực hiện đều là nhà vật lý trị liệu có kinh nghiệm.
Điều này có thể làm kết quả thuận lợi hơn so với triển khai trong điều kiện thông thường.
Do đó, nghiên cứu trên người đánh giá có mức kinh nghiệm khác nhau là cần thiết.
12.3. Có những mục trùng lặp về độ khó
Phân tích Rasch phát hiện nhiều mục có mức độ khó tương tự.
Điều này gợi ý thang có thể được rút gọn.
Tuy nhiên, cần nghiên cứu bổ sung để xác định những mục có thể loại bỏ mà không làm mất nội dung quan trọng.
12.4. Chưa chứng minh đầy đủ độ nhạy thay đổi
Nghiên cứu không xác lập đầy đủ khả năng phát hiện thay đổi có ý nghĩa lâm sàng qua thời gian.
Vì vậy, chưa thể đưa ra MCID cụ thể cho ABLE dựa trên nghiên cứu này.
Đây là hạn chế quan trọng nếu muốn sử dụng thang để đánh giá kết quả sau can thiệp.
12.5. Chưa xác định đầy đủ giá trị dự đoán té ngã
ABLE được phát triển nhằm đánh giá thăng bằng.
Tuy nhiên, thang chưa được chứng minh đầy đủ khả năng dự đoán té ngã trong nghiên cứu gốc.
Vì vậy, không thể tự suy luận rằng điểm ABLE thấp tương ứng một ngưỡng nguy cơ té ngã nhất định.
13. Câu hỏi thường gặp về thang đánh giá thăng bằng ABLE
13.1. Thang ABLE là gì?
ABLE là công cụ đánh giá thăng bằng chức năng được phát triển riêng cho người tổn thương tủy sống. Thang hướng đến các mức chức năng từ ngồi đến đứng và đi.
13.2. ABLE gồm bao nhiêu mục?
Nghiên cứu báo cáo thang gồm 28 mục. Tuy nhiên, nhóm tác giả cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu để xác định khả năng rút gọn.
13.3. ABLE có tốt hơn Berg Balance Scale không?
Chưa thể khẳng định. ABLE có ưu điểm tiềm năng về phạm vi chức năng rộng. Trong khi đó, BBS có nhiều bằng chứng hơn về độ tin cậy và giá trị ở một số nhóm người bệnh.
13.4. Người không đứng được có thể đánh giá bằng ABLE không?
ABLE được phát triển nhằm bao phủ những mức chức năng thấp, bao gồm hoạt động ngồi. Tuy nhiên, cần sử dụng hướng dẫn chính thức để xác định các nhiệm vụ và quy tắc chấm điểm.
13.5. Có thể dùng ABLE để đo hiệu quả sau tập phục hồi chức năng không?
Có thể cân nhắc trong nghiên cứu hoặc thực hành có quy trình phù hợp. Tuy nhiên, độ nhạy thay đổi và ngưỡng MCID vẫn cần thêm bằng chứng.
13.6. ABLE có điểm cắt dự đoán té ngã không?
Nghiên cứu chưa xác lập ngưỡng điểm như vậy. Vì vậy, không nên tự sử dụng điểm ABLE để phân loại nguy cơ té ngã.
14. Kết luận: Đánh giá thăng bằng cần phù hợp với khả năng thực tế
Thang đánh giá thăng bằng ABLE được phát triển để đáp ứng nhu cầu đo lường ở người tổn thương tủy sống.
Nghiên cứu Ardolino và cộng sự đánh giá 104 người tại bốn trung tâm.
Kết quả cho thấy ABLE có phạm vi độ khó rộng, với hiệu ứng sàn và trần ở mức thấp.
Đây là lợi thế tiềm năng khi đánh giá người bệnh có nhiều mức chức năng khác nhau.
Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn phát hiện các mục trùng lặp về độ khó và chưa xác nhận đầy đủ tính đơn hướng.
Vì vậy, ABLE là công cụ có triển vọng nhưng cần thêm nghiên cứu đo lường.
Trong thực hành, bác sĩ và nhà vật lý trị liệu nên lựa chọn thang theo mục tiêu đánh giá và khả năng thực hiện.
Thông điệp quan trọng: Một thang thăng bằng tốt không chỉ cần nhiều nhiệm vụ. Nó phải đo đúng khả năng người bệnh, có độ tin cậy và phát hiện được thay đổi có ý nghĩa.
15. Tài liệu tham khảo
1. Ardolino EM, Hutchinson KJ, Pinto Zipp G, Clark M, Harkema SJ. The ABLE Scale: The Development and Psychometric Properties of an Outcome Measure for the Spinal Cord Injury Population. Physical Therapy. DOI: 10.2522/ptj.20110257.
0937782677
