Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng điều trị kịp thời sẽ tăng khả năng hồi phục đáng kể

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là bệnh thường gặp. Bệnh xuất hiện khi vận động cơ thể quá mức hoặc hoạt động thể lực nặng. Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng có thể gặp ở bất kỳ độ tuổi nào, tuy nhiên, theo thống kê thì phần lớn rơi vào độ tuổi lao động.

Nghiên cứu từ nhiều chuyên gia trong và ngoài nước chỉ ra rằng có đến 60 – 65% bệnh nhân mắc thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thuộc lứa tuổi 20 – 49, đây cũng là đóng góp nhiều nhất cho sự phát triển kinh tế xã hội. Thoát vị đĩa đệm có thể xảy đến ở nhiều vị trí khác nhau của cột sống (cột sống cổ, lưng, thắt lưng, cùng cụt…), nhưng thắt lưng là hay gặp nhất.

Nguyên nhân dẫn đến thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Đĩa đệm cột sống được cấu tạo bởi 3 thành phần chính gồm: Nhân nhầy, vòng sợi và mỏm sụn. Chúng có khả năng đàn hồi và biến dạng khi bị tác dụng của lực nén, đẩy. Vì vậy, vai trò chính của đĩa đệm là giảm chấn động tới thân cột sống.

Đĩa đệm cột sống thắt lưng thường xuyên chịu áp lực cao nên có đặc điểm là phải thích nghi với hoạt động cơ học lớn, tuy nhiên đây cũng chính là bộ phận được nuôi dưỡng kém vì việc cấp máu chủ yếu qua cơ chế thẩm thấu. Do đó, các đĩa đệm cột sống thắt lưng thường sớm bị loạn dưỡng, thoái hóa tổ chức, nguy cơ tăng dần theo độ tuổi.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng xảy ra ở nam giới nhiều hơn, đa số rơi vào nhóm có đặc điểm nghề nghiệp như mang vác nặng, sai lệch tư thế… . Việc này khiến nhân nhầy đĩa đệm thoát khỏi vị trí bình thường, có thể đứt hoặc rách vòng sợi.

Vị trí thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thường gặp nhất là ở L4 – L5 và S1 do 2 đĩa đệm này là bản lề vận động trọng yếu của cột sống. Bên cạnh đó, yếu tố chấn thương cũng là một trong những nguyên nhân gây ra bệnh thoái hóa cột sống thắt lưng, thoái hóa đĩa đệm liên quan đến tuổi tác dẫn đến thoát vị đĩa đệm.

Các triệu chứng thường gặp

Nhận biết sớm bệnh qua các triệu chứng lâm sàng sẽ giúp ích cho việc điều trị cũng như cải thiện tình trạng bệnh. Nếu bạn gặp những cơn đau bất thường dưới đây, đừng bỏ qua chúng.

• Đau thắt lưng cấp tính: Khi bị chấn thương hoặc mang vác, bưng bê vật nặng quá sức, sai tư thế, cột sống của bạn đã bị tổn thương đáng kể. Những cơn đau này có thể khiến khó khăn khi cử động, thậm chí gây cản trở khi đi đại, tiểu tiện trong một khoảng thời gian, nghiêm trọng hơn phải nhờ đến sự can thiệp của thuốc giảm đau, giảm co cơ mới có thể hoạt động bình thường.
• Đau mạn tính: Sau khi đau cấp tính, cơn đau sẽ “tái diễn” khi người bệnh gắng sức cho những hoạt động tương tự. Người bệnh sẽ gặp khó khăn đến các hoạt động liên quan đến cột sống như cúi, nghiêng, ngửa hay xoay người. Khi đã có dấu hiệu chèn ép thần kinh, cơn đau sẽ lan xuống chân gây cản trở vận động. Cơn đau xuất hiện thường xuyên hơn ngay cả khi đi đứng, hắt hơi,… chỉ giảm khi được nằm nghỉ ngơi.

Chẩn đoán thoát vị địa đệm cột sống lưng

Quá trình thăm khám lâm sàng sẽ giúp bác sĩ kiểm tra độ căng cứng của vùng lưng. Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân cơn đau bằng các bài test di chuyển, thay đổi tư thế, test về thần kinh để kiểm tra mức độ thả lỏng, trương lực cơ, khả năng vận động, khả năng cảm nhận kích thích.

Trong đa số các trường hợp, chẩn đoán bệnh sẽ dựa trên thăm khám lâm sàng và kết hợp khai thác tiền sử. Tuy nhiên, nếu nghi ngờ nguyên nhân khác hoặc xác định rõ vùng tổn thương, một số xét nghiệm sau sẽ được tiến hành:

• Chẩn đoán hình ảnh: bao gồm chụp X quang, chụp CT, chụp MRI, chụp cản quang. Các phương pháp này đều cung cấp những hình ảnh có giá trị chẩn đoán khác nhau, phục vụ việc kết luận chính xác tình trạng của bệnh nhân.
• Test thần kinh: phương pháp đo điện cơ xác định mức độ lan truyền của xung thần kinh dọc theo các mô thần kinh. Phương pháp giúp xác định phần dây thần kinh bị tổn hại.

Phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống lưng

Điều trị thoát vị đĩa đệm chủ yếu  tránh những tư thế gây đau và giúp bệnh nhân tuân thủ kế hoạch luyện tập, cùng với đó là dùng thuốc để giúp bệnh nhân kiểm soát cơn đau trong thời gian ngắn. Các nhóm thuốc có thể được sử dụng là thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ, corticoid đường tiêm. Nếu các biện pháp trên không giải quyết được triệu chứng trong vài tuần, bác sĩ có thể cân nhắc vật lý trị liệu.

Một tỉ lệ nhỏ bệnh nhân thoát vị đĩa đệm nặng hơn phải được phẫu thuật. Bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp phẫu thuật nếu điều trị bảo tồn không có tác dụng sau 6 tuần, đặc biệt chỉ định cho những trường hợp yếu cơ, khó đứng, khó đi lại, mất kiểm soát cơ vòng.

Một số liệu pháp thay thế uống thuốc, kết hợp với thuốc có thể giúp giảm triệu chứng đau lưng: Phương pháp kéo nắn xương khớp, châm cứu, mát – xa, yoga. Bên cạnh đó, chế độ sinh hoạt phù hợp trong quá trình điều trị sẽ giúp người bệnh hồi phục nhanh chóng hơn:

• Hạn chế hoạt động mạnh trong thời gian điều trị, tăng cường nghỉ ngơi, tập thể dục nhẹ nhàng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế.
• Khám và kiểm tra ngay nếu thấy các triệu chứng nặng hơn như: tê liệt ở chân, đau tê vùng bàn tọa, khó tiểu hoặc khó đại tiện hoặc bị yếu đột ngột ở bất kỳ bộ phận nào trên cơ thể, đặc biệt là chân.
• Nên nghỉ ngơi một thời gian ngắn sau đó đứng dậy thực hiện vận động nhẹ như đi lại, làm việc nhà, tránh nằm quá nhiều có thể gây cứng khớp cột sống và yếu cơ.

Cột sống chính là bộ khung nâng đỡ cơ thể, bất cứ vấn đề nào về sức khỏe nói chung và cột sống nói riêng đều cần phải can thiệp kịp thời để có những phương pháp điều trị, phục hồi hợp lý. Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng sẽ không có gì đáng sợ nếu bạn tích cực điều trị và luyện tập theo hướng dẫn của bác sĩ, nhân viên y tế.