DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY (THL): CẤU TRÚC GIỮ GÂN NHỊ ĐẦU HAY CHỈ LÀ PHẦN KÉO DÀI CỦA GÂN CHÓP XOAY?
Dây chằng ngang cánh tay (Transverse Humeral Ligament – THL) là cấu trúc mô sợi được mô tả nằm ngang qua rãnh gian củ xương cánh tay. Theo quan niệm giải phẫu kinh điển, dây chằng này tạo thành mái che phía trên gân đầu dài cơ nhị đầu cánh tay.
Trong nhiều tài liệu, THL được xem là cấu trúc giúp giữ gân đầu dài cơ nhị đầu nằm trong rãnh gian củ khi vai vận động.
Tuy nhiên, các nghiên cứu giải phẫu hiện đại đã đặt ra một câu hỏi quan trọng: Dây chằng ngang cánh tay có thực sự tồn tại như một dây chằng độc lập?
Một số nghiên cứu nhận diện được lớp mô sợi tương ứng với THL. Ngược lại, những nghiên cứu khác cho rằng cấu trúc này chủ yếu là phần kéo dài của gân cơ dưới vai và các mô liên kết lân cận. [2], [3], [4]
Đặc biệt, nghiên cứu tổng quan năm 2025 cho thấy vẫn chưa có sự đồng thuận hoàn toàn về bản chất giải phẫu của THL. Điều này làm thay đổi cách chúng ta hiểu về cơ chế mất vững gân nhị đầu và đau mặt trước khớp vai. [2]
Bài viết phân tích giải phẫu, cơ sinh học và những bằng chứng khoa học liên quan đến dây chằng ngang cánh tay. Đồng thời, nội dung làm rõ giá trị của siêu âm, MRI, điều trị và phục hồi chức năng trong các bệnh lý liên quan.
1. GIẢI PHẪU DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY: THL NẰM Ở ĐÂU?
1.1. Dây chằng ngang cánh tay nằm ở vị trí nào?
Dây chằng ngang cánh tay được mô tả nằm ở phía trước đầu trên xương cánh tay.
Cấu trúc này bắc ngang rãnh gian củ, nơi gân đầu dài cơ nhị đầu đi từ trong khớp vai xuống cánh tay.
Rãnh gian củ (intertubercular sulcus) nằm giữa:
-
Củ lớn xương cánh tay (Greater Tubercle).
-
Củ bé xương cánh tay (Lesser Tubercle).
Theo mô tả kinh điển, THL nối hai vùng củ và tạo thành mái che mô sợi phía trên rãnh.
Nhờ đó, gân đầu dài cơ nhị đầu được bao quanh bởi hệ thống xương và mô mềm.
Tuy nhiên, mô hình này mang tính mô tả truyền thống. Nghiên cứu hiện đại cho thấy cấu trúc phủ trên rãnh có thể không phải dây chằng riêng biệt ở mọi người. [2], [3]
1.2. Nguyên ủy và bám tận của dây chằng ngang cánh tay
Theo mô tả giải phẫu truyền thống, THL chạy ngang từ vùng củ bé đến vùng củ lớn xương cánh tay.
Các sợi có hướng chủ yếu theo chiều ngang, phủ lên phần trước của gân đầu dài cơ nhị đầu.
Tuy nhiên, nghiên cứu trên xác cho thấy sự liên tục giải phẫu với các cấu trúc lân cận.
Đặc biệt, những thành phần thường được nhận diện gồm:
-
Các sợi gân cơ dưới vai.
-
Một phần sợi gân cơ trên gai.
-
Dây chằng quạ cánh tay.
-
Mạc sợi phủ vùng rãnh gian củ.
-
Các sợi mô liên kết liên quan đến gân cơ ngực lớn.
Vì vậy, không phải nghiên cứu nào cũng xác định được hai điểm bám riêng biệt của một dây chằng THL độc lập. [3], [4]
1.3. Kích thước dây chằng ngang cánh tay theo nghiên cứu giải phẫu
Một nghiên cứu năm 2019 khảo sát 80 chi trên từ 40 xác người nhằm đánh giá hình thái gân đầu dài cơ nhị đầu và THL.
Kết quả ghi nhận chiều dài trung bình của cấu trúc được xác định là THL khoảng 21 mm ở mỗi bên.
Chiều rộng trung bình khoảng 16,6 mm. [5]
Tuy nhiên, các giá trị này không nên được xem là kích thước chuẩn cho mọi người.
Đặc biệt, tổng quan năm 2025 ghi nhận chiều dài THL dao động từ 14–21 mm và chiều rộng từ 14–17 mm trong những nghiên cứu được lựa chọn. [2]
Sự khác biệt có thể xuất phát từ phương pháp bóc tách, tiêu chí nhận diện và biến thể giải phẫu.
1.4. Cấu trúc mô học của dây chằng ngang cánh tay
Mô học giúp phân biệt dây chằng thực sự với gân, mạc và các cấu trúc liên kết khác.
Nghiên cứu năm 2013 khảo sát 30 mẫu vai người, trong đó 7 mẫu được đánh giá mô học thần kinh.
Nhóm nghiên cứu nhận diện hai lớp mô tại vùng được gọi là THL.
Lớp sâu chứa các sợi liên quan đến gân cơ dưới vai, dây chằng quạ cánh tay và gân cơ trên gai.
Lớp nông là mô mạc sợi với những dải mô tương đối rõ.
Đáng chú ý, nghiên cứu phát hiện các đầu tận cùng thần kinh tự do nhưng không nhận diện được thụ thể cơ học trong những mẫu khảo sát.
Phát hiện này gợi ý cấu trúc vùng THL có thể tham gia cảm nhận đau. Tuy nhiên, nó chưa chứng minh THL là nguyên nhân độc lập gây đau vai. [4]
2. DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY CÓ THỰC SỰ TỒN TẠI? TRANH LUẬN GIẢI PHẪU HIỆN ĐẠI
2.1. Vì sao một số nghiên cứu không tìm thấy dây chằng THL độc lập?
Nghiên cứu năm 2007 khảo sát 85 vai người nhằm làm rõ cấu trúc được gọi là THL.
Kết quả cho thấy nhóm nghiên cứu không xác định được một dây chằng ngang cánh tay độc lập ở bất kỳ mẫu nào.
Thay vào đó, tất cả mẫu đều có phần mở rộng mô sợi liên quan đến lớp sau của gân cơ ngực lớn.
Trong 86% mẫu, các sợi từ gân cơ dưới vai đi qua phía trên gân nhị đầu và hướng đến củ lớn xương cánh tay.
Ngoài ra, 33% mẫu có các sợi gân cơ dưới vai nằm sâu hơn so với gân nhị đầu. [3]
Những phát hiện này cho thấy cấu trúc được gọi là THL có thể là một phần của hệ thống gân và mạc liên tục.
Tuy nhiên, đây là nghiên cứu giải phẫu trên xác. Kết quả không trực tiếp xác định chức năng của cấu trúc ở người sống.
2.2. Nghiên cứu nào ủng hộ sự tồn tại của THL?
Nghiên cứu giải phẫu và mô học năm 2013 của Snow và cộng sự nhận diện được lớp mô mạc sợi ở vùng rãnh gian củ.
Nhóm tác giả cho rằng THL có thể được xem là một cấu trúc riêng về hình thái, dù liên tục với các gân chóp xoay và dây chằng quạ cánh tay.
Đây là điểm khác biệt quan trọng so với quan điểm cho rằng THL hoàn toàn không tồn tại. [4]
Tuy nhiên, nhận diện một lớp mô sợi không đồng nghĩa với chứng minh nó có chức năng ổn định độc lập.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là THL có tồn tại hay không.
Cần xác định liệu cấu trúc này có thực sự đóng góp đáng kể vào việc giữ gân đầu dài cơ nhị đầu trong rãnh hay không.
2.3. Tổng quan năm 2025 kết luận gì về giải phẫu THL?
Tổng quan của Shimizu và cộng sự, công bố trực tuyến tháng 12/2024 và thuộc số tạp chí năm 2025, phân tích bảy nghiên cứu giải phẫu.
Trong đó, bốn nghiên cứu mô tả THL như một dây chằng. Ba nghiên cứu còn lại không xác nhận cấu trúc này là dây chằng độc lập.
Nhóm tác giả nhận định mô phủ gân nhị đầu tại rãnh gian củ nhiều khả năng chủ yếu thuộc hệ thống gân cơ dưới vai. [2]
Tuy nhiên, tổng quan cũng nhấn mạnh sự khác biệt giữa các nghiên cứu về hình thái và mô học.
Do đó, hiện chưa phù hợp để khẳng định THL là một dây chằng độc lập, hiện diện giống nhau ở tất cả mọi người.
Ý nghĩa lâm sàng: Khi đánh giá đau vai trước hoặc mất vững gân nhị đầu, cần khảo sát toàn bộ hệ thống mô mềm quanh rãnh gian củ.
3. CHỨC NĂNG VÀ CƠ SINH HỌC DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY: THL CÓ GIỮ GÂN NHỊ ĐẦU KHÔNG?
3.1. Vai trò truyền thống của THL đối với gân đầu dài cơ nhị đầu
Theo mô hình kinh điển, THL có chức năng giữ gân đầu dài cơ nhị đầu trong rãnh gian củ.
Gân này xuất phát từ vùng củ trên ổ chảo và phức hợp sụn viền trên, sau đó đi qua khớp vai.
Khi ra khỏi khớp, gân đổi hướng và đi vào rãnh gian củ.
Hệ thống mô sợi tại vị trí này giúp định hướng đường đi của gân trong quá trình vận động.
Tuy nhiên, vai trò riêng biệt của THL trong việc ngăn gân trật khỏi rãnh vẫn chưa được chứng minh chắc chắn.
3.2. Nghiên cứu cơ sinh học cho thấy THL có phải cấu trúc ổn định chính?
Một nghiên cứu cơ sinh học trên xác đánh giá ảnh hưởng của các cấu trúc quanh rãnh gian củ đối với độ ổn định gân nhị đầu.
Kết quả cho thấy cắt riêng THL không làm tăng đáng kể sự di chuyển của gân trong điều kiện thí nghiệm.
Tương tự, cắt riêng dây chằng quạ cánh tay cũng không tạo thay đổi có ý nghĩa thống kê trong phép đo được báo cáo. [6]
Phát hiện này đặt nghi vấn đối với quan niệm THL là cấu trúc giữ gân nhị đầu quan trọng nhất.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thí nghiệm trên xác không tái hiện hoàn toàn hoạt động cơ, tải trọng và chuyển động vai ở người sống.
Do đó, kết luận phù hợp là THL không nên được xem là yếu tố ổn định duy nhất.
3.3. Hệ thống ròng rọc gân nhị đầu (Biceps Pulley) có vai trò gì?
Hệ thống ròng rọc gân nhị đầu là tập hợp các cấu trúc mô mềm hỗ trợ giữ và định hướng gân đầu dài cơ nhị đầu.
Các thành phần quan trọng gồm:
-
Dây chằng quạ cánh tay (CHL).
-
Dây chằng ổ chảo cánh tay trên (SGHL).
-
Phần trên gân cơ dưới vai.
-
Các sợi liên quan đến gân cơ trên gai.
Hệ thống này đặc biệt quan trọng ở vùng khoảng xoay (rotator interval), ngay trước khi gân đi vào rãnh gian củ.
Khi pulley bị tổn thương, gân có thể bán trật hoặc trật khỏi vị trí bình thường.
Đặc biệt, tổn thương pulley thường liên quan đến rách phần trên gân cơ dưới vai. [7], [8]
3.4. Phân biệt dây chằng ngang cánh tay với biceps pulley
THL và biceps pulley không phải hai thuật ngữ hoàn toàn đồng nghĩa.
THL mô tả vùng mô sợi phủ ngang rãnh gian củ theo quan niệm giải phẫu truyền thống.
Trong khi đó, biceps pulley là hệ thống ổn định phức tạp tại vùng chuyển tiếp của gân nhị đầu trước khi vào rãnh.
Vì vậy, mất vững gân nhị đầu không nên được quy trực tiếp cho đứt THL đơn thuần.
Trên thực tế, cần kiểm tra tính toàn vẹn của CHL, SGHL và gân cơ dưới vai.
Đây là điểm quan trọng để tránh chẩn đoán nhầm nguyên nhân gây đau hoặc trật gân nhị đầu.
4. TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY VÀ MẤT VỮNG GÂN NHỊ ĐẦU
4.1. Có thể bị đứt dây chằng ngang cánh tay đơn độc không?
Về lý thuyết, mô sợi phủ rãnh gian củ có thể bị tổn thương do chấn thương hoặc lực kéo căng.
Tuy nhiên, các nghiên cứu chưa xác lập rõ một thực thể lâm sàng riêng biệt gọi là đứt THL đơn độc.
Điều này liên quan đến sự không thống nhất về giải phẫu của THL.
Vì vậy, khi phát hiện bất thường vùng rãnh gian củ, cần đánh giá các cấu trúc phối hợp.
Đặc biệt, chẩn đoán không nên chỉ dựa vào việc quan sát thấy mô sợi phía trên gân nhị đầu bị gián đoạn.
4.2. Tổn thương biceps pulley gây bán trật gân nhị đầu như thế nào?
Biceps pulley giúp kiểm soát vị trí của gân đầu dài cơ nhị đầu tại vùng chuyển tiếp vào rãnh gian củ.
Khi các thành phần pulley bị rách, khả năng giữ gân có thể suy giảm.
Gân nhị đầu có thể di chuyển bất thường về phía trong.
Tình trạng này gọi là bán trật gân nhị đầu (biceps tendon subluxation).
Nếu gân di lệch hoàn toàn khỏi vị trí bình thường, tình trạng được gọi là trật gân nhị đầu (biceps tendon dislocation).
Đặc biệt, bán trật hoặc trật gân nhị đầu về phía trong thường gợi ý cần đánh giá kỹ gân cơ dưới vai. [7], [8]
4.3. Tổn thương gân cơ dưới vai có liên quan gì đến THL?
Gân cơ dưới vai bám chủ yếu vào củ bé xương cánh tay.
Các sợi phía trên của gân tham gia hệ thống ổn định gân nhị đầu.
Khi phần trên gân cơ dưới vai bị rách, cơ chế giữ gân nhị đầu có thể suy giảm.
Điều này có thể tạo điều kiện cho gân nhị đầu bán trật hoặc trật khỏi rãnh.
Ngoài ra, nghiên cứu giải phẫu cho thấy nhiều sợi được gọi là THL thực chất liên tục với gân cơ dưới vai. [2], [3]
Do đó, trong chẩn đoán hình ảnh, cần khảo sát gân cơ dưới vai trước khi kết luận bất thường thuộc THL độc lập.
4.4. Những bệnh lý thường đi kèm bất thường vùng rãnh gian củ
Các tình trạng có thể xuất hiện cùng đau hoặc mất vững gân nhị đầu gồm:
-
Bệnh lý gân đầu dài cơ nhị đầu.
-
Viêm bao gân đầu dài cơ nhị đầu.
-
Rách một phần hoặc hoàn toàn gân cơ dưới vai.
-
Tổn thương gân cơ trên gai.
-
Tổn thương hệ thống biceps pulley.
-
Tổn thương sụn viền trên (SLAP lesion).
-
Đứt gân đầu dài cơ nhị đầu.
-
Thoái hóa hoặc tổn thương chóp xoay.
Đặc biệt, không phải mọi bệnh lý gân nhị đầu đều bắt nguồn từ tổn thương THL.
5. TRIỆU CHỨNG ĐAU VAI TRƯỚC: KHI NÀO NGHI NGỜ TỔN THƯƠNG GÂN NHỊ ĐẦU VÀ BICEPS PULLEY?
5.1. Đau vùng rãnh nhị đầu ở mặt trước vai
Đau mặt trước vai là một triệu chứng thường gặp của bệnh lý gân đầu dài cơ nhị đầu.
Người bệnh có thể cảm thấy đau sâu ở phía trước khớp vai.
Triệu chứng thường tăng khi:
-
Nâng tay ra trước.
-
Mang vật nặng.
-
Gập khuỷu có kháng lực.
-
Ngửa cẳng tay có kháng lực.
-
Thực hiện động tác ném.
-
Đưa tay lên cao lặp lại.
Tuy nhiên, đây không phải các biểu hiện đặc hiệu cho tổn thương THL.
Đặc biệt, đau vùng rãnh nhị đầu có thể xuất phát từ nhiều cấu trúc ở phía trước vai. [9]
5.2. Cảm giác bật hoặc trượt gân nhị đầu khi xoay vai
Một số người bệnh mô tả cảm giác gân trượt hoặc bật ở mặt trước khớp vai.
Triệu chứng có thể xuất hiện khi xoay trong và xoay ngoài cánh tay.
Nếu xuất hiện cùng đau, cần nghi ngờ sự mất ổn định của gân đầu dài cơ nhị đầu.
Tuy nhiên, tiếng bật không phải dấu hiệu chẩn đoán độc lập.
Các cấu trúc gân, bao hoạt dịch và khớp khác cũng có thể tạo ra cảm giác tương tự.
Do đó, cần kết hợp khám lâm sàng với siêu âm động hoặc MRI khi phù hợp.
5.3. Khi nào đau vai trước cần được khám sớm?
Người bệnh cần được đánh giá sớm nếu xuất hiện:
-
Đau dữ dội sau chấn thương.
-
Không thể chủ động nâng tay.
-
Yếu rõ khi xoay trong hoặc xoay ngoài vai.
-
Biến dạng vùng cơ nhị đầu.
-
Đau kèm sưng, đỏ hoặc sốt.
-
Tê yếu chi trên mới xuất hiện.
-
Vai có cảm giác trật hoặc mất vững.
-
Đau kéo dài dù đã điều chỉnh hoạt động.
Đặc biệt, yếu xoay trong đột ngột sau chấn thương có thể gợi ý rách gân cơ dưới vai.
DÂY CHẰNG QUẠ CÁNH TAY: VÌ SAO CẤU TRÚC NÀY LIÊN QUAN ĐẾN ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI?
6. CHẨN ĐOÁN DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY VÀ MẤT VỮNG GÂN NHỊ ĐẦU
6.1. Khám lâm sàng vùng THL và rãnh nhị đầu
Khám lâm sàng cần bắt đầu bằng bệnh sử và cơ chế khởi phát triệu chứng.
Các nội dung đánh giá gồm:
-
Vị trí và tính chất đau.
-
Biên độ vận động chủ động, thụ động khớp vai.
-
Sức mạnh cơ chóp xoay.
-
Sức mạnh gập khuỷu và ngửa cẳng tay.
-
Đau khi sờ vùng rãnh nhị đầu.
-
Dấu hiệu mất vững vai.
-
Khả năng thực hiện hoạt động chức năng.
Đặc biệt, nên đánh giá gân cơ dưới vai và gân cơ trên gai.
Không có nghiệm pháp khám lâm sàng nào được xác nhận đủ để chẩn đoán rách THL đơn độc.
6.2. Nghiệm pháp Speed (Speed’s Test) đánh giá điều gì?
Speed’s Test thường được sử dụng khi nghi ngờ bệnh lý gân đầu dài cơ nhị đầu hoặc phức hợp sụn viền trên.
Người bệnh đứng hoặc ngồi, khuỷu duỗi và cẳng tay ngửa.
Người khám tạo lực kháng khi người bệnh nâng cánh tay ra trước.
Đau vùng trước vai có thể khiến nghiệm pháp được xem là dương tính.
Tuy nhiên, độ chính xác chẩn đoán thay đổi giữa các nghiên cứu.
Vì vậy, Speed’s Test không thể xác định tổn thương THL hoặc biceps pulley một cách độc lập.
6.3. Nghiệm pháp Yergason (Yergason’s Test) có phát hiện trật gân nhị đầu không?
Yergason’s Test đánh giá triệu chứng khi gân nhị đầu chịu lực trong động tác ngửa cẳng tay.
Người bệnh gập khuỷu khoảng 90 độ.
Người khám tạo lực kháng khi người bệnh cố gắng ngửa cẳng tay.
Đau vùng rãnh nhị đầu có thể gợi ý bệnh lý liên quan đến gân.
Một số trường hợp có cảm giác bật hoặc trượt gân.
Tuy nhiên, nghiệm pháp không đủ độ chính xác để xác nhận mất vững gân nhị đầu.
Đặc biệt, kết quả âm tính không loại trừ tổn thương pulley.
6.4. Các nghiệm pháp đánh giá gân cơ dưới vai
Khi nghi ngờ mất vững gân nhị đầu, cần đánh giá chức năng cơ dưới vai.
Một số nghiệm pháp thường dùng gồm:
Belly Press Test: Người bệnh ép bàn tay vào bụng và cố duy trì vị trí khuỷu phù hợp.
Lift-off Test: Người bệnh đặt mu bàn tay phía sau lưng và cố nhấc tay ra khỏi lưng.
Bear Hug Test: Người bệnh đặt bàn tay lên vai đối diện và chống lại lực nâng tay của người khám.
Các nghiệm pháp này chủ yếu hỗ trợ phát hiện tổn thương cơ dưới vai.
Chúng không được thiết kế để chẩn đoán THL.
DÂY CHẰNG QUẠ CÙNG: VAI TRÒ ỔN ĐỊNH KHỚP VAI VÀ LIÊN QUAN ĐẾN CHÈN ÉP DƯỚI MỎM CÙNG
7. SIÊU ÂM VÀ MRI DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY: DẤU HIỆU NÀO CÓ GIÁ TRỊ?
7.1. Siêu âm dây chằng ngang cánh tay và gân đầu dài cơ nhị đầu
Siêu âm cơ xương khớp có thể khảo sát gân đầu dài cơ nhị đầu trong rãnh gian củ.
Ở mặt cắt ngang, gân thường có hình bầu dục hoặc tròn với cấu trúc sợi đặc trưng.
Các cấu trúc xương giúp xác định vị trí gồm củ lớn và củ bé xương cánh tay.
Lớp mô sợi nằm phía trước gân có thể được quan sát ở một số trường hợp.
Tuy nhiên, không phải lúc nào siêu âm cũng phân biệt được THL với các sợi gân và mạc lân cận.
Do đó, mục tiêu lâm sàng quan trọng hơn là đánh giá gân nhị đầu và bộ máy ổn định của nó. [10]
7.2. Siêu âm động phát hiện bán trật gân nhị đầu như thế nào?
Siêu âm động cho phép theo dõi vị trí gân đầu dài cơ nhị đầu khi vai xoay.
Đầu dò thường được đặt ngang qua rãnh gian củ.
Người khám quan sát gân trong tư thế trung tính, sau đó khảo sát khi cánh tay xoay trong và xoay ngoài có kiểm soát.
Nếu gân di chuyển bất thường ra khỏi rãnh, cần nghi ngờ mất vững.
Đặc biệt, siêu âm động có ưu điểm vì một số trường hợp bán trật chỉ xuất hiện trong chuyển động.
Tuy nhiên, nghiệm pháp động cần được thực hiện nhẹ nhàng và tránh gây đau tăng.
7.3. MRI khớp vai phát hiện tổn thương biceps pulley
MRI giúp đánh giá toàn bộ mô mềm quanh khớp vai.
Các cấu trúc cần khảo sát gồm:
-
Gân đầu dài cơ nhị đầu.
-
Gân cơ dưới vai.
-
Gân cơ trên gai.
-
Dây chằng quạ cánh tay.
-
Dây chằng ổ chảo cánh tay trên.
-
Khoảng xoay.
-
Sụn viền ổ chảo.
Các dấu hiệu có thể gợi ý tổn thương pulley gồm mất liên tục dây chằng, bất thường gân dưới vai và di lệch gân nhị đầu.
Nghiên cứu về MRI không tiêm thuốc năm 2024 đánh giá 84 người bệnh, sử dụng nội soi khớp làm tiêu chuẩn tham chiếu.
Nghiên cứu cho thấy việc kết hợp nhiều dấu hiệu hình ảnh có giá trị trong nhận diện tổn thương pulley. [11]
Tuy nhiên, kết quả này không nên được dùng để suy ra độ chính xác MRI riêng cho THL.
7.4. MR Arthrography có cần thiết khi nghi ngờ tổn thương pulley?
MR Arthrography (MRA) là phương pháp MRI có tiêm thuốc tương phản vào khớp.
Kỹ thuật này có thể giúp khảo sát một số tổn thương dây chằng và các cấu trúc vùng khoảng xoay.
MRA có thể được cân nhắc khi cần đánh giá tổn thương pulley hoặc sụn viền trong những trường hợp chọn lọc.
Tuy nhiên, không phải mọi người bệnh đau rãnh nhị đầu đều cần MRA.
Việc lựa chọn phụ thuộc kết quả khám, MRI trước đó và khả năng thay đổi quyết định điều trị.
7.5. Vì sao không thể kết luận đứt THL chỉ dựa vào MRI?
THL chưa được thống nhất là một dây chằng độc lập.
Vì vậy, việc không nhìn thấy một dải mô riêng biệt trên MRI có thể là đặc điểm giải phẫu bình thường.
Ngoài ra, các sợi gân dưới vai và mô mạc có thể tạo hình ảnh tương tự dây chằng.
Do đó, cần tránh chẩn đoán đứt THL chỉ vì cấu trúc này không được xác định rõ.
Thay vào đó, nên mô tả các dấu hiệu trực tiếp có thể kiểm chứng như tổn thương gân, di lệch gân nhị đầu hoặc bất thường pulley.
8. ĐIỀU TRỊ TỔN THƯƠNG VÙNG THL VÀ BỆNH LÝ GÂN ĐẦU DÀI CƠ NHỊ ĐẦU
8.1. Có phác đồ điều trị riêng cho đứt dây chằng ngang cánh tay không?
Hiện chưa có phác đồ điều trị chuẩn hóa riêng cho tổn thương THL đơn độc.
Nguyên nhân là cấu trúc giải phẫu và chức năng độc lập của THL vẫn còn tranh luận.
Vì vậy, bác sĩ cần xác định chính xác bệnh lý gây triệu chứng.
Các tình trạng có hướng điều trị rõ hơn gồm:
-
Bệnh lý gân đầu dài cơ nhị đầu.
-
Viêm bao gân nhị đầu.
-
Tổn thương biceps pulley.
-
Rách gân cơ dưới vai.
-
Rách gân chóp xoay.
-
Trật hoặc bán trật gân đầu dài cơ nhị đầu.
Điều trị cần hướng đến bệnh lý thực sự, thay vì mặc định triệu chứng bắt nguồn từ THL.
8.2. Điều trị bảo tồn đau vai trước và bệnh lý gân nhị đầu
Điều trị bảo tồn thường được lựa chọn ban đầu với bệnh lý gân nhị đầu không có tổn thương nghiêm trọng cần can thiệp.
Các biện pháp có thể gồm:
-
Điều chỉnh hoạt động gây đau.
-
Giáo dục người bệnh về quản lý tải.
-
Kiểm soát triệu chứng.
-
Phục hồi biên độ vận động.
-
Tăng sức mạnh cơ chóp xoay.
-
Tập tăng sức mạnh cơ nhị đầu có kiểm soát.
-
Phục hồi chức năng xương bả vai.
-
Tiến triển hoạt động chịu tải.
Đồng thuận Delphi quốc tế năm 2022 nhấn mạnh vai trò của giáo dục, điều chỉnh hoạt động và tập luyện trong phục hồi bệnh lý gân nhị đầu. [12]
Tuy nhiên, đây là đồng thuận chuyên gia, không phải bằng chứng chứng minh từng bài tập có hiệu quả riêng cho THL.
8.3. Khi nào cần phẫu thuật điều trị mất vững gân nhị đầu?
Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi người bệnh có tổn thương cấu trúc đáng kể.
Một số tình huống gồm:
-
Gân nhị đầu mất vững có triệu chứng kéo dài.
-
Trật gân nhị đầu kèm rách gân cơ dưới vai.
-
Tổn thương pulley nghiêm trọng.
-
Bệnh lý gân nhị đầu không đáp ứng điều trị bảo tồn phù hợp.
-
Tổn thương chóp xoay phối hợp cần phẫu thuật.
Tuy nhiên, quyết định phẫu thuật không dựa duy nhất vào hình ảnh bất thường của THL.
Quan trọng hơn là tình trạng gân nhị đầu, các cấu trúc phối hợp và mức suy giảm chức năng. [9]
8.4. Biceps Tenodesis và Biceps Tenotomy khác nhau thế nào?
Biceps Tenodesis – Cố định gân đầu dài cơ nhị đầu
Phẫu thuật viên giải phóng gân khỏi vị trí bám phía gần và cố định gân vào xương cánh tay tại vị trí thích hợp.
Mục tiêu là giải quyết nguồn đau hoặc mất vững của gân, đồng thời duy trì một phần quan hệ chiều dài – sức căng của cơ.
Biceps Tenotomy – Cắt giải phóng gân đầu dài cơ nhị đầu
Phẫu thuật viên cắt giải phóng đầu dài cơ nhị đầu khỏi vị trí bám phía gần.
Kỹ thuật này không cố định lại gân theo cách của tenodesis.
Hai phương pháp đều có chỉ định và những ưu, nhược điểm riêng.
Tenotomy có thể liên quan đến biến dạng cơ nhị đầu kiểu Popeye. Trong khi đó, tenodesis có thêm yêu cầu bảo vệ vị trí cố định gân sau phẫu thuật.
Lựa chọn phụ thuộc tuổi, nhu cầu hoạt động, bệnh lý phối hợp và đánh giá của phẫu thuật viên. [9]
9. PHỤC HỒI CHỨC NĂNG BỆNH LÝ GÂN NHỊ ĐẦU VÀ HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH PHÍA TRƯỚC VAI
Lưu ý về phạm vi bằng chứng: Hiện chưa có chương trình phục hồi chức năng được kiểm chứng riêng cho tổn thương THL đơn độc.
Khung tập dưới đây được xây dựng từ nguyên tắc điều trị bệnh lý gân đầu dài cơ nhị đầu và các rối loạn chức năng vai liên quan.
Đồng thuận Delphi năm 2022 cung cấp cơ sở lựa chọn can thiệp cho bệnh lý gân nhị đầu. Ngoài ra, hướng dẫn JOSPT năm 2025 hỗ trợ quản lý các bệnh lý chóp xoay phối hợp. [12], [13]
Các bài tập chỉ áp dụng khi người bệnh không có trật gân cấp, rách gân đáng kể hoặc tổn thương cần bảo vệ đặc biệt.
9.1. Giai đoạn 1: Giảm đau vai trước và điều chỉnh tải lên gân nhị đầu
Mục tiêu: Kiểm soát triệu chứng, duy trì vận động an toàn và giảm hoạt động gây kích thích gân.
Người bệnh nên tạm thời điều chỉnh những hoạt động làm đau tăng rõ.
Ví dụ gồm nâng vật nặng bằng tay duỗi thẳng hoặc thực hiện các động tác lặp lại quá sức.
Bài tập 1: Vận động khuỷu chủ động
Người bệnh ngồi hoặc đứng, cánh tay đặt sát thân.
Thực hiện gập và duỗi khuỷu nhẹ nhàng.
Có thể bắt đầu với 2 hiệp, mỗi hiệp 10–15 lần.
Nếu hoạt động không gây đau, người bệnh có thể kết hợp sấp ngửa cẳng tay trong biên độ thoải mái.
Bài tập 2: Dao động vai nhẹ (Pendulum Exercise)
Người bệnh dùng tay lành tựa lên bàn.
Nghiêng thân nhẹ và để tay cần tập thả lỏng.
Sử dụng chuyển động thân mình để tạo dao động nhỏ của cánh tay.
Có thể thực hiện 30–60 giây mỗi đợt.
Tuy nhiên, bài tập cần tránh nếu tư thế gây đau hoặc có giới hạn vận động đặc biệt.
Tiêu chí tiến triển: Đau được kiểm soát, người bệnh duy trì được vận động cơ bản mà không tăng triệu chứng kéo dài.
9.2. Giai đoạn 2: Phục hồi biên độ vận động vai và kiểm soát xương bả vai
Mục tiêu: Khôi phục vận động vai có kiểm soát và giảm bù trừ khi nâng tay.
Bài tập 1: Trượt tay trên bàn (Table Slide)
Người bệnh ngồi đối diện bàn, đặt bàn tay lên khăn.
Từ từ trượt tay về phía trước.
Đồng thời, để thân mình di chuyển nhẹ theo chuyển động.
Sau đó, đưa tay trở lại vị trí ban đầu.
Có thể tập 2 hiệp, mỗi hiệp 10 lần.
Bài tập 2: Nâng vai với gậy hỗ trợ
Người bệnh nằm ngửa, hai tay cầm một thanh gậy nhẹ.
Tay lành hỗ trợ đưa tay cần tập lên phía đầu trong phạm vi thoải mái.
Tránh cố đẩy vai đến cuối tầm gây đau.
Liều tham khảo là 2 hiệp, mỗi hiệp 8–12 lần.
Bài tập 3: Kiểm soát xương bả vai
Người bệnh ngồi hoặc đứng thẳng.
Thực hiện chuyển động nhẹ của xương bả vai, tránh nhún vai quá mức.
Có thể kết hợp đưa tay về phía trước trong biên độ nhỏ.
Mục tiêu là cải thiện phối hợp xương bả vai – xương cánh tay.
Tiêu chí tiến triển: ROM cải thiện, động tác nâng tay ít đau và khả năng kiểm soát bả vai tốt hơn.
9.3. Giai đoạn 3: Tăng sức mạnh cơ nhị đầu có kiểm soát
Mục tiêu: Phục hồi khả năng chịu tải của gân đầu dài cơ nhị đầu.
Bài tập 1: Co cơ tĩnh gập khuỷu (Isometric Elbow Flexion)
Người bệnh ngồi, khuỷu gập khoảng 90 độ.
Dùng tay đối diện tạo lực cản nhẹ trong khi tay cần tập cố gắng gập khuỷu.
Giữ 5–10 giây, sau đó thả lỏng.
Có thể bắt đầu với 5–8 lần.
Mức lực cần đủ nhẹ để không làm đau tăng rõ.
Bài tập 2: Gập khuỷu với dây kháng lực
Người bệnh đứng, giữ khuỷu gần thân mình.
Cầm dây kháng lực nhẹ và từ từ gập khuỷu.
Sau đó, hạ tay về vị trí ban đầu có kiểm soát.
Có thể tập 2 hiệp, mỗi hiệp 10–12 lần.
Bài tập 3: Ngửa cẳng tay có kháng lực nhẹ
Người bệnh giữ khuỷu sát thân và gập khoảng 90 độ.
Thực hiện xoay lòng bàn tay hướng lên, chống lại lực cản nhẹ.
Sau đó, trở lại vị trí ban đầu.
Có thể bắt đầu với 2 hiệp, mỗi hiệp 8–10 lần.
Bài tập cần được điều chỉnh nếu gây đau vùng rãnh nhị đầu.
Tiêu chí tiến triển: Người bệnh chịu được kháng lực tăng dần mà không đau tăng hoặc suy giảm chức năng sau tập.
9.4. Giai đoạn 4: Tăng sức mạnh cơ chóp xoay và ổn định động khớp vai
Mục tiêu: Cải thiện sự phối hợp giữa cơ chóp xoay, cơ nhị đầu và hệ thống ổn định xương bả vai.
Bài tập 1: Xoay ngoài vai với dây kháng lực
Người bệnh đứng, khuỷu gập 90 độ và đặt sát thân.
Giữ một đầu dây kháng lực.
Từ từ xoay cẳng tay ra ngoài trong khi khuỷu vẫn gần thân.
Trở về vị trí ban đầu có kiểm soát.
Liều tham khảo là 2–3 hiệp, mỗi hiệp 10–15 lần.
Bài tập 2: Xoay trong vai với dây kháng lực
Người bệnh đứng ở tư thế tương tự.
Thực hiện xoay cẳng tay vào trong, chống lại lực cản.
Có thể tập 2 hiệp, mỗi hiệp 10–15 lần.
Đặc biệt, nếu có rách gân cơ dưới vai, cần tuân thủ giới hạn tải riêng.
Bài tập 3: Scaption
Người bệnh đứng thẳng, tay cầm vật nhẹ hoặc không dùng tạ.
Nâng tay trong mặt phẳng xương bả vai, thường chếch ra trước mặt phẳng trán.
Chỉ nâng đến biên độ có thể kiểm soát tốt.
Thực hiện 2 hiệp, mỗi hiệp 8–12 lần.
Bài tập 4: Wall Slide
Người bệnh đứng đối diện tường.
Đặt hai tay lên tường và từ từ trượt lên trên.
Chú ý chuyển động nhịp nhàng giữa cánh tay và xương bả vai.
Có thể thực hiện 2 hiệp, mỗi hiệp 10 lần.
Tiêu chí tiến triển: Sức mạnh vai cải thiện, người bệnh kiểm soát tốt chuyển động và không xuất hiện cảm giác gân trượt đau.
9.5. Giai đoạn 5: Phục hồi sức bền vai và trở lại hoạt động chức năng
Mục tiêu: Khôi phục khả năng nâng, mang vật và sử dụng vai trong công việc hoặc thể thao.
Các hoạt động có thể gồm:
-
Mang vật nhẹ tăng dần.
-
Nâng tay với kháng lực phù hợp.
-
Tập đẩy và kéo có kiểm soát.
-
Tập các động tác trên đầu.
-
Tăng sức bền cơ chóp xoay.
-
Phục hồi vận động đặc thù công việc.
-
Tập ném hoặc động tác thể thao khi đủ điều kiện.
Ví dụ: Bài tập Farmer Carry nhẹ
Người bệnh cầm một vật có trọng lượng phù hợp.
Giữ thân mình thẳng và vai ở vị trí thoải mái.
Đi bộ quãng ngắn, tránh nhún vai hoặc siết tay quá mức.
Có thể bắt đầu bằng các đợt 15–30 giây.
Tuy nhiên, đây chỉ là bài tập tham khảo cho người bệnh đủ khả năng chịu tải.
Tiêu chí hoàn thành: Người bệnh thực hiện được hoạt động mục tiêu, không đau tăng kéo dài và không có dấu hiệu mất vững gân cần đánh giá lại.
10. PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU PHẪU THUẬT GÂN NHỊ ĐẦU VÀ BICEPS PULLEY
10.1. Giai đoạn bảo vệ sau Biceps Tenodesis
Sau phẫu thuật cố định gân nhị đầu, mục tiêu quan trọng là bảo vệ vị trí gân được cố định vào xương.
Người bệnh có thể cần sử dụng đai treo tay theo hướng dẫn phẫu thuật viên.
Trong giai đoạn đầu, các hoạt động thường tập trung vào:
-
Kiểm soát đau và phù nề.
-
Vận động bàn tay và cổ tay.
-
Duy trì vận động các khớp được phép.
-
Hướng dẫn tư thế bảo vệ vai.
-
Hạn chế lực kéo quá mức lên gân nhị đầu.
Đặc biệt, gập khuỷu và ngửa cẳng tay có kháng lực có thể cần được hạn chế trong giai đoạn bảo vệ.
Mức độ hạn chế phụ thuộc phương pháp cố định và tổn thương phối hợp.
10.2. Khi nào được tập sức mạnh cơ nhị đầu sau phẫu thuật?
Thời điểm bắt đầu tập sức mạnh phụ thuộc chỉ định phẫu thuật viên.
Một số chương trình trì hoãn tập kháng lực trực tiếp lên cơ nhị đầu trong khoảng sáu tuần đầu hoặc lâu hơn.
Tuy nhiên, đây không phải mốc áp dụng bắt buộc cho mọi kỹ thuật.
Đặc biệt, nếu phẫu thuật kết hợp khâu chóp xoay hoặc gân cơ dưới vai, giới hạn phục hồi có thể khác đáng kể.
Vì vậy, không nên tự tăng tải chỉ vì người bệnh đã hết đau.
10.3. Phục hồi sau Biceps Tenotomy có khác Tenodesis không?
Có.
Sau tenotomy, gân đầu dài cơ nhị đầu không được cố định lại vào xương theo cách của tenodesis.
Vì vậy, những yêu cầu bảo vệ vị trí cố định gân có thể khác nhau.
Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần tuân thủ giới hạn vận động do các thủ thuật phối hợp.
Đặc biệt, nếu có khâu gân chóp xoay, phác đồ phục hồi phải ưu tiên bảo vệ cấu trúc được khâu.
Không nên cho rằng tenotomy luôn cho phép tập không giới hạn ngay sau phẫu thuật.
10.4. Những sai lầm thường gặp trong phục hồi sau phẫu thuật gân nhị đầu
Tập gập khuỷu có kháng lực quá sớm: Có thể làm tăng tải lên vùng cố định gân.
Tập nâng vật nặng khi chưa được phép: Có thể vượt quá khả năng chịu lực của mô đang lành.
Bỏ qua kiểm soát xương bả vai: Khiến chức năng nâng tay chưa được phục hồi đầy đủ.
Không đánh giá gân chóp xoay phối hợp: Có thể dẫn đến lựa chọn bài tập không phù hợp.
Trở lại thể thao chỉ dựa trên thời gian: Có thể bỏ sót thiếu hụt sức mạnh và sức bền.
Do đó, chương trình phục hồi phải được cá thể hóa theo kỹ thuật phẫu thuật và chức năng thực tế.
11. LƯỢNG GIÁ KẾT QUẢ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG VÙNG GÂN NHỊ ĐẦU VÀ KHỚP VAI
11.1. Đánh giá đau và chức năng khớp vai
Các công cụ thường được sử dụng gồm:
Numeric Rating Scale (NRS): Đánh giá mức độ đau.
Shoulder Pain and Disability Index (SPADI): Đánh giá đau và hạn chế chức năng vai.
QuickDASH: Đánh giá hạn chế chức năng chi trên theo báo cáo người bệnh.
Các thang đo giúp theo dõi đáp ứng điều trị.
Tuy nhiên, sự cải thiện điểm số không chứng minh một cấu trúc THL đã lành.
11.2. Đánh giá biên độ vận động và sức mạnh
Biên độ vận động cần được đánh giá ở các hướng phù hợp:
-
Gấp vai.
-
Dạng vai.
-
Xoay trong.
-
Xoay ngoài.
-
Gập và duỗi khuỷu.
-
Sấp và ngửa cẳng tay.
Sức mạnh có thể được đánh giá bằng lực kế cầm tay khi tình trạng cho phép.
Đặc biệt, cần phân biệt yếu do đau với suy giảm sức mạnh thực sự.
11.3. Đánh giá chức năng hoạt động trên đầu
Ở người bệnh cần sử dụng vai khi làm việc hoặc chơi thể thao, chương trình lượng giá nên bổ sung các nhiệm vụ chức năng.
Ví dụ gồm:
-
Nâng vật lên kệ.
-
Mang vật ở tư thế an toàn.
-
Thực hiện động tác đẩy hoặc kéo.
-
Duy trì hoạt động tay trên đầu.
-
Thực hiện động tác ném khi phù hợp.
Tuy nhiên, không có một bộ tiêu chí trở lại thể thao được xác nhận riêng cho tổn thương THL.
Vì vậy, quyết định cần dựa trên bệnh lý thực sự, chức năng và nguy cơ tái chấn thương.
12. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY (FAQ)
12.1. Dây chằng ngang cánh tay là gì?
THL là tên gọi truyền thống của cấu trúc mô sợi bắc ngang rãnh gian củ xương cánh tay, phía trên gân đầu dài cơ nhị đầu.
12.2. Dây chằng ngang cánh tay nằm ở đâu?
Cấu trúc được mô tả nằm ở mặt trước đầu trên xương cánh tay, giữa vùng củ lớn và củ bé.
12.3. Dây chằng ngang cánh tay có thực sự tồn tại không?
Vẫn còn tranh luận. Một số nghiên cứu nhận diện THL, trong khi những nghiên cứu khác cho rằng đó chủ yếu là phần kéo dài của các gân và mạc lân cận.
12.4. THL có chức năng gì?
Theo quan niệm kinh điển, THL giúp giữ gân nhị đầu trong rãnh gian củ. Tuy nhiên, vai trò ổn định độc lập của nó chưa được chứng minh chắc chắn.
12.5. THL có phải là biceps pulley không?
Không. Biceps pulley là hệ thống ổn định gân nhị đầu gồm nhiều cấu trúc, đặc biệt là CHL, SGHL và phần trên gân cơ dưới vai.
12.6. Đứt THL có làm trật gân đầu dài cơ nhị đầu không?
Chưa có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định đứt THL đơn độc là nguyên nhân gây trật gân. Mất vững thường liên quan đến tổn thương hệ thống pulley.
12.7. Đau trước vai có phải do dây chằng ngang cánh tay không?
Không nhất thiết. Đau trước vai có thể liên quan gân nhị đầu, chóp xoay, sụn viền hoặc các cấu trúc khác.
12.8. Siêu âm có quan sát được dây chằng ngang cánh tay không?
Siêu âm có thể khảo sát mô sợi phủ rãnh gian củ. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng phân biệt được THL với các sợi gân lân cận.
12.9. MRI có phát hiện tổn thương THL không?
MRI có thể đánh giá vùng rãnh gian củ và các cấu trúc phối hợp. Tuy nhiên, hiện chưa có tiêu chuẩn MRI thống nhất để chẩn đoán đứt THL đơn độc.
12.10. Siêu âm động có phát hiện bán trật gân nhị đầu không?
Có. Siêu âm động giúp quan sát vị trí gân trong quá trình xoay vai và có thể phát hiện di lệch bất thường.
12.11. Speed’s Test có chẩn đoán được tổn thương THL không?
Không. Speed’s Test chủ yếu hỗ trợ đánh giá đau liên quan đến gân nhị đầu và các cấu trúc khác ở phía trước vai.
12.12. Đau gân nhị đầu có cần phẫu thuật không?
Phần lớn trường hợp có thể được cân nhắc điều trị bảo tồn ban đầu. Phẫu thuật thường dành cho những tình huống có chỉ định cụ thể.
12.13. Có nên tập cơ nhị đầu khi đau rãnh gian củ không?
Có thể, khi đã xác định tình trạng phù hợp với tập luyện. Cần bắt đầu với tải thích hợp và tránh những hoạt động làm triệu chứng tăng rõ.
12.14. Phẫu thuật tenodesis có sửa dây chằng THL không?
Không nhất thiết. Tenodesis chủ yếu nhằm cố định lại gân đầu dài cơ nhị đầu, không phải phục hồi THL như một dây chằng độc lập.
12.15. Bệnh lý vùng THL có thể phục hồi hoàn toàn không?
Khả năng phục hồi phụ thuộc nguyên nhân thực sự, mức độ tổn thương phối hợp và phương pháp điều trị. Không thể dự đoán kết quả chỉ dựa trên bất thường vùng THL.
13. KẾT LUẬN: HIỂU ĐÚNG DÂY CHẰNG NGANG CÁNH TAY ĐỂ TRÁNH CHẨN ĐOÁN NHẦM ĐAU VAI
Dây chằng ngang cánh tay (Transverse Humeral Ligament – THL) là cấu trúc được mô tả phủ ngang rãnh gian củ xương cánh tay, phía trên gân đầu dài cơ nhị đầu.
Theo quan niệm truyền thống, THL có chức năng giữ gân nhị đầu trong rãnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu giải phẫu hiện đại cho thấy bản chất cấu trúc này phức tạp hơn.
Một số nghiên cứu nhận diện THL như một lớp mô sợi tương đối riêng biệt. Trong khi đó, nhiều nghiên cứu cho rằng cấu trúc này liên tục với gân cơ dưới vai và những mô liên kết lân cận.
Đặc biệt, hệ thống biceps pulley mới là cấu trúc cần được chú trọng khi đánh giá mất vững gân đầu dài cơ nhị đầu.
Siêu âm động và MRI có giá trị phát hiện bất thường gân nhị đầu, tổn thương pulley và bệnh lý chóp xoay phối hợp. Tuy nhiên, chưa có tiêu chuẩn chẩn đoán thống nhất dành riêng cho đứt THL đơn độc.
Điều trị cần hướng đến nguyên nhân thực sự gây triệu chứng. Phục hồi chức năng thường tập trung vào quản lý tải gân nhị đầu, cải thiện sức mạnh chóp xoay và kiểm soát vận động khớp vai.
Thông điệp lâm sàng quan trọng nhất: Không nên quy mọi trường hợp đau hoặc trật gân nhị đầu cho tổn thương dây chằng ngang cánh tay. Đánh giá toàn bộ hệ thống ổn định gân nhị đầu mới là cách tiếp cận phù hợp với bằng chứng giải phẫu và cơ sinh học hiện nay.
0937782677
14. TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Transverse humeral ligament. Radiopaedia. Nguồn Radiopaedia.
[2] The Transverse Humeral Ligament: An Anatomical Narrative Review. 2025. DOI: https://doi.org/10.1002/ca.24257
[3] Transverse humeral ligament: does it exist? 2007. DOI: https://doi.org/10.1002/ca.20459
[4] Anatomy and histology of the transverse humeral ligament. 2013. DOI: https://doi.org/10.3928/01477447-20130920-23
[5] Long head of biceps brachii tendon and transverse humeral ligament morphometry and their associated pathology. 2019. DOI: https://doi.org/10.5603/FM.a2019.0075
[6] Proximal biceps tendon—a biomechanical analysis of the stability at the bicipital groove. 2010. PubMed.
[7] Injuries to the Biceps Pulley. 2015. PubMed.
[8] Anchoring Apparatus of Long Head of the Biceps Tendon: Ultrasonographic Anatomy and Pathologic Conditions. 2022. DOI: https://doi.org/10.3390/diagnostics12030659
[9] Management of proximal biceps tendon pathology. 2022. PubMed.
[10] The transverse humeral ligament: a separate anatomical structure or a continuation of the osseous attachment of the rotator cuff? 2006. DOI: https://doi.org/10.1177/0363546505278698
[11] Biceps Pulley Lesions: Diagnostic Accuracy of Nonarthrographic Shoulder MRI and the Value of Various Diagnostic Signs. 2024. DOI: https://doi.org/10.1002/jmri.29004
[12] Physical Therapy Interventions for the Management of Biceps Tendinopathy: An International Delphi Study. 2022. DOI: https://doi.org/10.26603/001c.35256
[13] Rotator Cuff Tendinopathy Diagnosis, Nonsurgical Medical Care, and Rehabilitation: A Clinical Practice Guideline. 2025. DOI: https://doi.org/10.2519/jospt.2025.13182
