ĐẠT ĐIỂM BERG TỐI ĐA VẪN CÓ THỂ MẤT THĂNG BẰNG? NGHIÊN CỨU SO SÁNH VỚI MINI-BESTEST

Người bệnh tổn thương tủy sống có thể đi lại nhưng vẫn gặp khó khăn khi giữ thăng bằng. Đặc biệt, những tình huống phức tạp có thể làm tăng nguy cơ té ngã. Vậy đánh giá thăng bằng sau tổn thương tủy sống nên sử dụng công cụ nào?

Năm 2017, một nghiên cứu đã so sánh thang Berg Balance Scale với Mini-BESTest.

Kết quả cho thấy 28% người tham gia đạt điểm Berg tối đa. Tuy nhiên, Mini-BESTest không ghi nhận hiệu ứng trần.

Phát hiện này đặt ra vấn đề quan trọng trong lượng giá phục hồi chức năng.

Điểm số cao chưa chắc phản ánh đầy đủ mọi khía cạnh của khả năng thăng bằng.

1. Vì sao cần đánh giá thăng bằng sau tổn thương tủy sống?

Tủy sống tham gia dẫn truyền tín hiệu giữa não và cơ thể. Khi tủy sống bị tổn thương, khả năng kiểm soát tư thế có thể suy giảm.

Người bệnh có thể gặp khó khăn khi đứng, đi lại hoặc thay đổi hướng di chuyển.

Ngoài ra, rối loạn cảm giác còn ảnh hưởng đến việc nhận biết vị trí cơ thể.

Vì vậy, đánh giá thăng bằng là nội dung quan trọng trong phục hồi chức năng.

1.1. Tổn thương tủy sống ảnh hưởng đến thăng bằng như thế nào?

Khả năng thăng bằng phụ thuộc vào nhiều hệ thống.

Trong đó có cảm giác bản thể, thị giác và hệ tiền đình.

Ngoài ra, sức mạnh cơ và phản ứng điều chỉnh tư thế cũng đóng vai trò quan trọng.

Sau tổn thương tủy sống, một số hệ thống này có thể hoạt động kém hiệu quả.

Do đó, người bệnh dễ mất ổn định khi thực hiện nhiệm vụ vận động.

1.2. Người bệnh đi lại được có còn nguy cơ té ngã không?

Có. Khả năng đi lại không đồng nghĩa với khả năng giữ thăng bằng tốt.

Người bệnh có thể đi trên mặt phẳng nhưng khó xử lý tình huống bất ngờ.

Ví dụ, việc quay đầu hoặc thay đổi hướng có thể làm mất ổn định tư thế.

Ngoài ra, té ngã có thể xảy ra khi người bệnh thực hiện hai nhiệm vụ cùng lúc.

Vì vậy, cần đánh giá cả thăng bằng tĩnh và thăng bằng động.

2. Thang Berg Balance Scale đánh giá những gì?

Thang Berg Balance Scale (BBS) là công cụ đánh giá thăng bằng chức năng.

Thang đo được sử dụng rộng rãi trong phục hồi chức năng thần kinh.

BBS gồm 14 nhiệm vụ, với tổng điểm tối đa là 56.

2.1. Các nhiệm vụ trong thang Berg Balance Scale

BBS đánh giá nhiều hoạt động liên quan đến tư thế và vận động.

Một số nhiệm vụ tiêu biểu gồm:

• Đứng lên từ tư thế ngồi.
• Đứng không cần hỗ trợ.
• Chuyển từ đứng sang ngồi.
• Đứng với hai mắt nhắm.
• Đứng hai chân khép.
• Với tay ra phía trước.
• Nhặt vật dưới sàn.
• Xoay người.
• Đứng một chân.

Mỗi nhiệm vụ được chấm từ 0 đến 4 điểm.

Điểm cao hơn phản ánh khả năng thực hiện nhiệm vụ tốt hơn.

2.2. Điểm Berg cao có nghĩa là gì?

Điểm Berg cao cho thấy người bệnh thực hiện tốt những nhiệm vụ trong thang đo.

Tuy nhiên, kết quả không phản ánh tất cả tình huống thăng bằng thực tế.

Ví dụ, BBS chưa đánh giá đầy đủ phản ứng bước khi mất thăng bằng.

Ngoài ra, thang đo không có nhiệm vụ đi bộ kết hợp quay đầu.

Vì vậy, người đạt điểm cao vẫn có thể gặp khó khăn trong hoạt động phức tạp.

2.3. Hạn chế của thang Berg Balance Scale

Một hạn chế đáng chú ý là hiệu ứng trần.

Hiện tượng này xảy ra khi nhiều người đạt điểm gần hoặc bằng mức tối đa.

Khi đó, thang đo khó phân biệt những mức chức năng cao hơn.

Ngoài ra, việc theo dõi cải thiện ở người đã đạt điểm tối đa trở nên khó khăn.

Đây là lý do các nhà nghiên cứu xem xét công cụ khác.

3. Thang Mini-BESTest có gì khác thang Berg?

Thang Mini-BESTest được phát triển để đánh giá các thành phần của kiểm soát thăng bằng động.

Tên đầy đủ là Mini Balance Evaluation Systems Test.

Thang gồm 14 nhiệm vụ, với tổng điểm tối đa là 28.

3.1. Mini-BESTest đánh giá những thành phần nào?

Mini-BESTest tập trung vào bốn nhóm chức năng chính.

Thành phần	Nội dung
Điều chỉnh tư thế chủ động	Khả năng chuẩn bị và điều chỉnh trước vận động
Phản ứng kiểm soát tư thế	Khả năng đáp ứng khi bị mất thăng bằng
Định hướng cảm giác	Khả năng duy trì thăng bằng trong điều kiện cảm giác thay đổi
Thăng bằng động khi đi	Khả năng kiểm soát tư thế trong lúc di chuyển

Những thành phần này bổ sung góc nhìn về kiểm soát thăng bằng.

Đặc biệt, thang đo đánh giá các phản ứng tư thế ít được đề cập trong BBS.

3.2. Đánh giá thăng bằng động bằng Mini-BESTest

Đánh giá thăng bằng động giúp xác định khả năng giữ ổn định khi cơ thể chuyển động.

Một số nhiệm vụ của Mini-BESTest yêu cầu người bệnh thay đổi tốc độ đi.

Ngoài ra, người bệnh có thể phải quay đầu trong lúc di chuyển.

Thang đo cũng đánh giá khả năng thực hiện nhiệm vụ kép.

Ví dụ, người bệnh thực hiện Timed Up and Go kết hợp nhiệm vụ nhận thức.

Những hoạt động này đòi hỏi sự phối hợp của nhiều hệ thống.

3.3. Mini-BESTest có thay thế hoàn toàn Berg không?

Không nhất thiết.

Hai thang đo có giá trị trong đánh giá thăng bằng.

Tuy nhiên, mỗi công cụ có ưu điểm và hạn chế riêng.

Berg có thể phù hợp khi cần đánh giá các nhiệm vụ thăng bằng chức năng cơ bản.

Trong khi đó, Mini-BESTest cung cấp thêm thông tin về kiểm soát thăng bằng động.

Vì vậy, lựa chọn cần dựa trên khả năng và mục tiêu của người bệnh.

4. Hiệu ứng trần trong thang đo là gì?

Hiệu ứng trần trong thang đo xảy ra khi nhiều người đạt điểm tối đa hoặc gần tối đa.

Điều này làm giảm khả năng phân biệt ở nhóm có chức năng tốt.

Ví dụ, hai người cùng đạt 56 điểm Berg chưa chắc có khả năng thăng bằng giống nhau.

Một người có thể kiểm soát tốt khi đi và quay đầu.

Người còn lại có thể gặp khó khăn khi thay đổi tốc độ hoặc thực hiện nhiệm vụ kép.

Tuy nhiên, BBS không đánh giá trực tiếp tất cả những tình huống này.

4.1. Vì sao hiệu ứng trần ảnh hưởng đến lượng giá?

Khi người bệnh đạt điểm tối đa, thang đo không còn khoảng điểm để ghi nhận cải thiện.

Vì vậy, kết quả có thể không phản ánh đầy đủ sự tiến bộ.

Ngoài ra, thang đo khó phân biệt những người có chức năng thăng bằng cao.

Điều này ảnh hưởng đến việc theo dõi kết quả phục hồi.

4.2. Nghiên cứu năm 2017 phát hiện điều gì?

Trong nghiên cứu, 28% người tham gia đạt điểm Berg tối đa.

Ngược lại, Mini-BESTest không ghi nhận hiệu ứng trần.

Điều đó cho thấy Mini-BESTest có khả năng phân biệt tốt hơn ở nhóm chức năng cao.

Tuy nhiên, kết quả chỉ áp dụng trực tiếp cho quần thể được nghiên cứu.

Không thể khẳng định Mini-BESTest luôn tốt hơn trong mọi tình huống.

5. Nghiên cứu so sánh Berg và Mini-BESTest được thực hiện như thế nào?

Năm 2017, Jørgensen và cộng sự công bố nghiên cứu trên tạp chí Physical Therapy.

Mục tiêu là kiểm định và so sánh đặc tính đo lường của hai thang.

Đây là nghiên cứu cắt ngang đánh giá tính giá trị.

5.1. Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu gồm 46 người bệnh tổn thương tủy sống mạn tính.

Tất cả người tham gia đều có khả năng đi được 10 mét.

Tuổi trung bình là 55 ± 17 tuổi.

Thời gian sau tổn thương có trung vị là 7 năm.

Đặc biệt, 85% người tham gia được phân loại AIS D.

Vì vậy, kết quả chủ yếu phản ánh nhóm còn khả năng đi bộ.

5.2. Những đặc tính đo lường nào được đánh giá?

Nhóm nghiên cứu xem xét nhiều đặc tính của BBS và Mini-BESTest.

Các nội dung bao gồm:

• Hiệu ứng sàn và hiệu ứng trần.
• Tính nhất quán nội tại.
• Giá trị cấu trúc.
• Khả năng phân biệt giữa các nhóm chức năng.
• Khả năng phân biệt theo mức lo ngại té ngã.
• Khả năng phân biệt theo tiền sử té ngã.

Ngoài ra, các tác giả phân tích mối liên hệ với những công cụ chức năng khác.

5.3. Vì sao cần kiểm định thang đo trên người bệnh tổn thương tủy sống?

Một thang đo phù hợp với bệnh lý này chưa chắc phù hợp với bệnh lý khác.

Ví dụ, đặc điểm suy giảm vận động sau đột quỵ khác với tổn thương tủy sống.

Ngoài ra, chức năng cảm giác và kiểu mất thăng bằng cũng có thể khác nhau.

Vì vậy, cần nghiên cứu tính giá trị trên đúng nhóm người bệnh.

6. Kết quả nghiên cứu: Berg và Mini-BESTest khác nhau ra sao?

Nghiên cứu ghi nhận cả hai thang đều có giá trị trong đánh giá thăng bằng.

Tuy nhiên, Mini-BESTest có lợi thế đáng chú ý về hiệu ứng trần.

6.1. Bảng tổng hợp kết quả chính

Chỉ số	Berg Balance Scale	Mini-BESTest
Tổng điểm tối đa	56	28
Hiệu ứng trần	28% đạt điểm tối đa	Không ghi nhận
Cronbach’s alpha	Trên 0,93	Trên 0,93
Phân biệt mức kiểm soát thăng bằng	2 nhóm	Hơn 3 nhóm
Phân biệt người đi cộng đồng không dùng dụng cụ với người dùng dụng cụ	AUC trên 0,86	AUC trên 0,86
Phân biệt nhóm ít và nhiều lo ngại té ngã	AUC trên 0,79	AUC trên 0,79
Phân biệt người té ngã tái diễn	AUC dưới 0,55	AUC dưới 0,55

Nguồn: Jørgensen và cộng sự, 2017.

6.2. Tính nhất quán nội tại của hai thang đo

Cả hai thang có Cronbach’s alpha trên 0,93.

Đây là kết quả cho thấy tính nhất quán nội tại rất cao.

Tuy nhiên, Cronbach’s alpha cao không chứng minh thang đo chính xác trong mọi mục đích.

Đặc biệt, chỉ số này không phản ánh trực tiếp khả năng dự đoán té ngã.

6.3. Mối tương quan giữa Berg và Mini-BESTest

Hai thang đo có tương quan rất mạnh.

Hệ số tương quan Spearman đạt khoảng 0,90.

Điều này cho thấy điểm của hai thang có xu hướng thay đổi cùng chiều.

Ngoài ra, cả hai tương quan mạnh với TUG, SCIM và kiểm tra đi bộ 10 mét.

Tuy nhiên, tương quan cao không có nghĩa hai công cụ hoàn toàn tương đương.

6.4. Mini-BESTest phân biệt mức thăng bằng tốt hơn như thế nào?

Theo phân tích cấu trúc, Berg phân biệt được hai mức kiểm soát thăng bằng.

Trong khi đó, Mini-BESTest phân biệt được hơn ba mức.

Kết quả cho thấy Mini-BESTest có khả năng phân tầng tốt hơn trong mẫu nghiên cứu.

Đặc biệt, ưu điểm này hữu ích với nhóm còn khả năng đi lại tương đối tốt.

Tuy nhiên, cần nghiên cứu thêm trước khi khái quát sang nhóm tổn thương nặng.

7. Nguy cơ té ngã sau tổn thương tủy sống: Hai thang đo dự đoán được không?

Nguy cơ té ngã sau tổn thương tủy sống là vấn đề quan trọng trong điều trị.

Người bệnh có thể mất thăng bằng khi thay đổi tư thế hoặc di chuyển.

Tuy nhiên, cần phân biệt khả năng đánh giá thăng bằng với khả năng dự đoán té ngã.

7.1. Berg và Mini-BESTest có phân biệt người té ngã tái diễn không?

Trong nghiên cứu, cả hai thang không phân biệt tốt nhóm té ngã tái diễn.

AUC của hai công cụ đều dưới 0,55.

Điều này cho thấy khả năng phân biệt gần với mức ngẫu nhiên trong mẫu nghiên cứu.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào điểm Berg hoặc Mini-BESTest để dự đoán té ngã.

Đặc biệt, điểm số cao không bảo đảm người bệnh sẽ không bị té ngã.

7.2. Thang Timed Up and Go bổ sung thông tin gì?

Thang Timed Up and Go (TUG) đánh giá khả năng di chuyển chức năng.

Người bệnh đứng lên, đi một quãng ngắn, quay lại và ngồi xuống.

Thời gian hoàn thành được ghi nhận để theo dõi chức năng.

TUG có thể bổ sung thông tin về khả năng di chuyển.

Tuy nhiên, TUG cũng không nên được sử dụng đơn độc để tiên lượng té ngã.

7.3. Cần đánh giá thêm những yếu tố nào?

Nguy cơ té ngã phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Bác sĩ cần xem xét:

• Tiền sử té ngã.
• Sức mạnh cơ hai chân.
• Tình trạng cảm giác.
• Khả năng kiểm soát thân mình.
• Chất lượng dáng đi.
• Dụng cụ hỗ trợ di chuyển.
• Khả năng thực hiện nhiệm vụ kép.
• Những yếu tố nguy cơ tại môi trường sống.

Ngoài ra, cần hỏi người bệnh về các tình huống thường gây mất thăng bằng.

8. Ứng dụng trong phục hồi chức năng thăng bằng

Phục hồi chức năng thăng bằng cần bắt đầu bằng lượng giá phù hợp.

Kết quả đánh giá giúp xác định những khó khăn chính của người bệnh.

Tuy nhiên, không nên xây dựng chương trình chỉ dựa trên một điểm số.

8.1. Khi nào nên sử dụng thang Berg?

Berg có thể phù hợp khi cần đánh giá thăng bằng chức năng cơ bản.

Ví dụ, bác sĩ muốn theo dõi khả năng đứng và chuyển tư thế.

Ngoài ra, thang đo có thể hữu ích với người chưa thực hiện tốt các nhiệm vụ phức tạp.

Tuy nhiên, cần xem xét nguy cơ hiệu ứng trần ở nhóm chức năng cao.

8.2. Khi nào nên sử dụng Mini-BESTest?

Mini-BESTest có thể phù hợp với người bệnh còn khả năng đi lại.

Đặc biệt, công cụ hữu ích khi cần đánh giá kiểm soát thăng bằng động.

Ví dụ, người bệnh có thể gặp khó khăn khi quay đầu hoặc thay đổi tốc độ.

Ngoài ra, Mini-BESTest còn đánh giá phản ứng tư thế và định hướng cảm giác.

Tuy nhiên, cần bảo đảm người bệnh có khả năng thực hiện nhiệm vụ an toàn.

8.3. Có nên sử dụng kết hợp hai thang đo?

Có thể, nếu việc kết hợp phục vụ mục tiêu lượng giá.

Tuy nhiên, không nhất thiết phải sử dụng cả hai trong mọi trường hợp.

Bác sĩ cần cân nhắc thời gian, khả năng thực hiện và thông tin cần thu thập.

Ngoài ra, các công cụ như TUG và 10-Meter Walk Test có thể được bổ sung.

Điều quan trọng là tránh thực hiện nhiều phép đo không cần thiết.

8.4. Có nên tập luyện dựa trên những thành phần của Mini-BESTest?

Kết quả Mini-BESTest có thể giúp nhận diện thành phần thăng bằng bị suy giảm.

Ví dụ, người bệnh có thể gặp khó khăn khi thay đổi hướng đi.

Trong trường hợp khác, phản ứng bước khi mất thăng bằng có thể bị hạn chế.

Vì vậy, bác sĩ có thể xem xét các bài tập theo nhiệm vụ liên quan.

Tuy nhiên, nghiên cứu năm 2017 không đánh giá hiệu quả của một chương trình tập luyện cụ thể.

9. Những giới hạn cần hiểu đúng từ nghiên cứu

Nghiên cứu cung cấp bằng chứng về tính giá trị của BBS và Mini-BESTest.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại những giới hạn quan trọng.

9.1. Cỡ mẫu chỉ gồm 46 người

Số người tham gia tương đối nhỏ.

Vì vậy, kết quả có thể chưa đại diện cho toàn bộ người bệnh tổn thương tủy sống.

9.2. Đối tượng đều có khả năng đi bộ 10 mét

Nghiên cứu không đánh giá người bệnh hoàn toàn không thể đi lại.

Vì vậy, không nên áp dụng kết luận trực tiếp cho nhóm này.

9.3. Nghiên cứu không chứng minh hiệu quả điều trị

Đây là nghiên cứu cắt ngang đánh giá tính giá trị.

Các tác giả không thử nghiệm một chương trình tập thăng bằng.

Vì vậy, kết quả không chứng minh Mini-BESTest giúp người bệnh phục hồi nhanh hơn.

9.4. Không xác lập được công cụ dự đoán té ngã đáng tin cậy

Cả hai thang đều không phân biệt tốt nhóm té ngã tái diễn.

Do đó, cần kết hợp lượng giá lâm sàng với nhiều yếu tố nguy cơ khác.

10. Câu hỏi thường gặp về đánh giá thăng bằng sau tổn thương tủy sống

10.1. Thang Berg và Mini-BESTest, công cụ nào tốt hơn?

Cả hai đều có giá trị trong đánh giá thăng bằng.

Tuy nhiên, Mini-BESTest ít gặp hiệu ứng trần hơn trong nghiên cứu năm 2017.

Vì vậy, công cụ này có thể phù hợp hơn với người bệnh còn đi lại tốt.

10.2. Đạt 56 điểm Berg có đồng nghĩa không còn nguy cơ té ngã không?

Không. Điểm tối đa chỉ cho thấy người bệnh hoàn thành tốt các nhiệm vụ trong Berg.

Nguy cơ té ngã còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.

10.3. Mini-BESTest có bao nhiêu điểm?

Mini-BESTest có 14 nhiệm vụ, với tổng điểm tối đa là 28.

Điểm cao hơn phản ánh khả năng kiểm soát thăng bằng tốt hơn theo thang đo.

10.4. Mini-BESTest có dự đoán chính xác người sẽ té ngã không?

Nghiên cứu này không chứng minh được khả năng phân biệt tốt người té ngã tái diễn.

Vì vậy, không nên sử dụng Mini-BESTest như công cụ dự đoán té ngã độc lập.

10.5. Người bệnh tổn thương tủy sống không đi được có thể làm Mini-BESTest không?

Nhiều nhiệm vụ đòi hỏi khả năng đứng và đi lại.

Vì vậy, công cụ có thể không phù hợp với người chưa thể thực hiện các hoạt động này.

10.6. Có nên đánh giá thăng bằng định kỳ không?

Có. Đánh giá định kỳ giúp theo dõi sự thay đổi chức năng.

Tuy nhiên, thời điểm đánh giá cần phù hợp với mục tiêu và giai đoạn điều trị.

11. Kết luận: Điểm thăng bằng tối đa chưa chắc phản ánh toàn bộ chức năng

Đánh giá thăng bằng sau tổn thương tủy sống cần sử dụng công cụ phù hợp với khả năng người bệnh.

Nghiên cứu năm 2017 cho thấy cả Berg và Mini-BESTest đều có giá trị.

Tuy nhiên, 28% người tham gia đạt điểm Berg tối đa.

Trong khi đó, Mini-BESTest không ghi nhận hiệu ứng trần.

Đặc biệt, Mini-BESTest phân biệt được nhiều mức kiểm soát thăng bằng hơn.

Dù vậy, cả hai thang đều không phân biệt tốt nhóm té ngã tái diễn.

Thông điệp quan trọng: Điểm số tốt không thay thế được đánh giá lâm sàng toàn diện.

Bác sĩ cần kết hợp thang đo, chức năng đi lại và các yếu tố nguy cơ té ngã.

Tài liệu tham khảo

1. Nghiên cứu gốc

Jørgensen V, Opheim A, Halvarsson A, Franzén E, Roaldsen KS. Comparison of the Berg Balance Scale and the Mini-BESTest for Assessing Balance in Ambulatory People With Spinal Cord Injury: Validation Study. Physical Therapy. 2017;97(6):677–687.

DOI: https://doi.org/10.1093/ptj/pzx030

PMID: 28371940.

2. Nguồn tra cứu nghiên cứu

PubMed. Comparison of the Berg Balance Scale and the Mini-BESTest for Assessing Balance in Ambulatory People With Spinal Cord Injury.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28371940/

3. Hướng dẫn phân loại tổn thương tủy sống

American Spinal Injury Association. International Standards for Neurological Classification of Spinal Cord Injury.

https://asia-spinalinjury.org/isncsci-resources/

Nội dung nhằm cung cấp kiến thức khoa học. Người bệnh cần được bác sĩ lượng giá trước khi tập luyện.

Mr Physio

0937782677