ĐI BỘ SAU TỔN THƯƠNG TỦY SỐNG: CÓ THỂ DỰ ĐOÁN KHẢ NĂNG ĐI LẠI SAU 1 NĂM?

Dự đoán khả năng đi bộ sau tổn thương tủy sống là vấn đề quan trọng trong phục hồi chức năng. Kết quả giúp bác sĩ xây dựng mục tiêu và lập kế hoạch xuất viện.

Tuy nhiên, khả năng đi lại trong bệnh viện chưa phản ánh toàn bộ chức năng ngoài cộng đồng.

Một người có thể đi tốt trên hành lang nhưng vẫn gặp khó khăn khi ra đường. Đặc biệt, thăng bằng và sự tự tin có thể ảnh hưởng đến khả năng di chuyển.

Vậy có thể dự đoán khả năng đi lại sau một năm không?

Năm 2023, Hong và cộng sự công bố nghiên cứu trên 206 người bệnh tổn thương tủy sống.

Nhóm tác giả đánh giá công cụ SWAT tại thời điểm xuất viện. Sau đó, họ xem xét khả năng đi bộ ngoài cộng đồng.

Kết quả cho thấy nhiều chỉ số lượng giá có giá trị tiên lượng. Đáng chú ý, sự tự tin về thăng bằng có khả năng phân biệt rất tốt.

1. Đi bộ ngoài cộng đồng sau tổn thương tủy sống khác gì đi trong bệnh viện?

Đi bộ ngoài cộng đồng sau tổn thương tủy sống đòi hỏi nhiều kỹ năng vận động.

Người bệnh không chỉ cần thực hiện được các bước đi.

Họ còn phải thích nghi với những điều kiện khác nhau trong sinh hoạt.

1.1. Vì sao đi trong bệnh viện thường dễ hơn?

Hành lang bệnh viện thường có mặt sàn bằng phẳng.

Ngoài ra, người bệnh có thể được nhân viên phục hồi chức năng giám sát.

Trong khi đó, môi trường ngoài cộng đồng thường phức tạp hơn.

Ví dụ, người bệnh có thể phải vượt bậc thềm hoặc đi trên mặt đường không bằng phẳng.

Vì vậy, đi được trong bệnh viện chưa bảo đảm khả năng đi lại độc lập ngoài cộng đồng.

1.2. Khả năng đi bộ ngoài cộng đồng phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Đi lại ngoài cộng đồng cần sự phối hợp của nhiều chức năng.

Các yếu tố thường được xem xét gồm:

• Sức mạnh cơ hai chân.
• Khả năng giữ thăng bằng.
• Tốc độ và sức bền đi bộ.
• Khả năng thay đổi hướng.
• Mức hỗ trợ khi di chuyển.
• Sự tự tin trong hoạt động.
• Đặc điểm môi trường sống.

Do đó, cần đánh giá cả khả năng vận động và những yếu tố liên quan.

2. Thang đánh giá SWAT là gì?

Thang đánh giá SWAT là công cụ đánh giá khả năng đứng và đi bộ.

SWAT là viết tắt của Standing and Walking Assessment Tool.

Công cụ được phát triển nhằm chuẩn hóa quá trình lượng giá sau tổn thương tủy sống.

SWAT kết hợp phân giai đoạn chức năng với các bài kiểm tra chuẩn hóa.

2.1. SWAT phân loại khả năng đứng và đi như thế nào?

SWAT có 12 giai đoạn chức năng.

Các giai đoạn được sắp xếp từ khả năng vận động thấp đến cao.

Nhóm giai đoạn	Mã SWAT
Chưa đạt chức năng đứng và đi ở mức cao	0; 0,5
Các giai đoạn chức năng tiếp theo	1A; 1B; 1C
Các giai đoạn chuyển tiếp	2A; 2B; 2C
Các giai đoạn đi lại	3A; 3B; 3C
Mức chức năng cao nhất	4

Việc phân loại phải tuân thủ hướng dẫn chính thức của SWAT.

Không nên tự xác định giai đoạn chỉ dựa trên một bài kiểm tra đơn lẻ.

2.2. SWAT khác gì một thang đo đi bộ thông thường?

SWAT không chỉ ghi nhận tốc độ đi bộ.

Công cụ còn kết hợp những đánh giá về thăng bằng và khả năng di chuyển.

Ngoài ra, SWAT giúp chuẩn hóa thời điểm lượng giá trong quá trình phục hồi nội trú.

Nhờ đó, bác sĩ có thêm dữ liệu để theo dõi tiến triển.

2.3. SWAT có những mức triển khai nào?

SWAT có ba mức triển khai.

Đó là Basic, Advanced và Research.

Mỗi mức có yêu cầu thu thập thông tin khác nhau.

Nghiên cứu năm 2023 tập trung vào SWAT Basic.

Vì vậy, kết quả không thể tự động áp dụng cho mọi phiên bản mở rộng.

3. Những bài kiểm tra nào được sử dụng trong SWAT?

SWAT Basic kết hợp năm công cụ lượng giá.

Mỗi công cụ phản ánh một khía cạnh chức năng khác nhau.

3.1. Thang Berg Balance Scale đánh giá thăng bằng

Thang Berg Balance Scale (BBS) gồm 14 nhiệm vụ.

Tổng điểm tối đa là 56.

Thang đo đánh giá các hoạt động như đứng, chuyển tư thế và kiểm soát thăng bằng.

Điểm cao hơn phản ánh khả năng thực hiện nhiệm vụ tốt hơn.

Tuy nhiên, điểm Berg cao không bảo đảm người bệnh không bị té ngã.

3.2. Modified Timed Up and Go đánh giá di chuyển

Modified Timed Up and Go (mTUG) đánh giá khả năng di chuyển chức năng.

Bài kiểm tra bao gồm đứng lên, đi, quay lại và ngồi xuống.

Thời gian hoàn thành được ghi nhận theo quy trình chuẩn hóa.

Đặc biệt, phiên bản điều chỉnh còn xem xét mức hỗ trợ.

Vì vậy, cần ghi rõ phiên bản sử dụng khi so sánh kết quả.

3.3. Kiểm tra đi bộ 10 mét đánh giá tốc độ

Kiểm tra đi bộ 10 mét (10MWT) là phương pháp đo tốc độ di chuyển.

Người bệnh thực hiện bài kiểm tra theo hướng dẫn chuẩn hóa.

Tốc độ thường được biểu thị bằng mét mỗi giây.

Trong một số quy trình, thời gian được đo trên đoạn đường xác định.

Vì vậy, cần thống nhất cách thực hiện giữa các lần đánh giá.

3.4. Modified 6-Minute Walk Test đánh giá sức bền

Modified 6-Minute Walk Test là bài kiểm tra đi bộ sáu phút có điều chỉnh.

Kết quả phản ánh quãng đường đi trong khoảng thời gian quy định.

Tuy nhiên, cần phân biệt phiên bản điều chỉnh với bài kiểm tra 6MWT thông thường.

Điều kiện thực hiện có thể ảnh hưởng đến kết quả.

3.5. Thang ABC đánh giá điều gì?

Activities-specific Balance Confidence Scale (ABC) đánh giá sự tự tin về thăng bằng.

Người bệnh cho biết mức tự tin khi thực hiện các hoạt động cụ thể.

Ví dụ, họ đánh giá mức tự tin khi di chuyển trong những tình huống sinh hoạt.

Đây là thang đo dựa trên thông tin người bệnh tự báo cáo.

Vì vậy, ABC bổ sung một khía cạnh khác với các bài kiểm tra vận động trực tiếp.

4. Thang ABC đánh giá sự tự tin thăng bằng quan trọng ra sao?

Thang ABC đánh giá sự tự tin thăng bằng là một kết quả nổi bật của nghiên cứu.

Điểm ABC tại thời điểm xuất viện có giá trị phân biệt rất tốt.

Đặc biệt, chỉ số này giúp phân biệt hai nhóm người đi bộ ngoài cộng đồng.

4.1. Vì sao sự tự tin có thể ảnh hưởng đến đi lại?

Một người có thể thực hiện tốt bài kiểm tra tại bệnh viện.

Tuy nhiên, họ vẫn có thể thiếu tự tin khi đi ngoài đường.

Điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định tham gia hoạt động.

Ngoài ra, sự lo ngại mất thăng bằng có thể làm thay đổi cách di chuyển.

Vì vậy, lượng giá nên xem xét cả năng lực và sự tự tin.

4.2. AUC 0,91 có nghĩa là gì?

Trong nghiên cứu, thang ABC đạt AUC bằng 0,91.

AUC là diện tích dưới đường cong ROC.

Chỉ số này phản ánh khả năng phân biệt giữa hai nhóm được đánh giá.

Ở đây, đó là nhóm đi độc lập và nhóm cần dụng cụ hỗ trợ ngoài cộng đồng.

AUC càng gần 1 thì khả năng phân biệt càng tốt.

Tuy nhiên, AUC 0,91 không có nghĩa 91% người bệnh sẽ đi lại độc lập.

4.3. Điểm tự tin cao có bảo đảm người bệnh đi tốt không?

Không. ABC phản ánh sự tự tin do người bệnh báo cáo.

Trong khi đó, khả năng vận động thực tế cần được đánh giá riêng.

Một người có thể tự tin nhưng vẫn gặp hạn chế về sức mạnh hoặc thăng bằng.

Ngược lại, người có năng lực tốt có thể chưa tự tin khi di chuyển ngoài cộng đồng.

Do đó, cần kết hợp nhiều công cụ lượng giá.

5. Nghiên cứu năm 2023 được thực hiện như thế nào?

Hong và cộng sự sử dụng dữ liệu từ hệ thống đăng ký tổn thương tủy sống tại Canada.

Dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2014–2020.

Đây là nghiên cứu hồi cứu, không phải thử nghiệm can thiệp.

5.1. Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu gồm 206 người bệnh tổn thương tủy sống do chấn thương.

Nhóm tác giả sử dụng dữ liệu SWAT tại thời điểm xuất viện phục hồi chức năng.

Sau đó, khả năng đi lại ngoài cộng đồng được đánh giá tại lần theo dõi.

Thời điểm theo dõi là 12 ± 4 tháng sau xuất viện.

5.2. Thang điểm SCIM III được sử dụng ra sao?

Thang điểm SCIM III đánh giá mức độ độc lập sau tổn thương tủy sống.

Nghiên cứu sử dụng mục di chuyển ngoài trời để phân nhóm người bệnh.

Ba nhóm được xác định theo điểm số.

Điểm mục di chuyển ngoài trời	Phân nhóm
0–3	Không đi bộ ngoài cộng đồng
4–6	Đi bộ ngoài cộng đồng với dụng cụ hỗ trợ
7–8	Đi bộ độc lập ngoài cộng đồng

Đây là cách phân nhóm được sử dụng trong nghiên cứu.

Không nên nhầm các điểm này với tổng điểm SCIM III.

5.3. Các phương pháp thống kê được sử dụng

Nhóm tác giả phân tích mối liên hệ giữa SWAT và khả năng đi bộ.

Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng hồi quy đa biến.

Đường cong ROC cũng được sử dụng để đánh giá khả năng phân biệt.

Các phân tích này giúp xem xét giá trị tiên lượng của công cụ.

Tuy nhiên, giá trị tiên lượng không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả.

6. Kết quả: SWAT có dự đoán khả năng đi bộ sau một năm không?

Kết quả cho thấy SWAT tại thời điểm xuất viện có liên quan đến khả năng đi bộ sau đó.

Đặc biệt, các giai đoạn SWAT phản ánh những mức di chuyển khác nhau.

6.1. Kết quả của 206 người bệnh

Khả năng di chuyển ngoài cộng đồng	Số người	Tỷ lệ
Không đi bộ ngoài cộng đồng	90	43,7%
Đi bộ với dụng cụ hỗ trợ	41	19,9%
Đi bộ độc lập	75	36,4%
Tổng cộng	206	100%

Nguồn: Hong và cộng sự, 2023.

Như vậy, 116 người thuộc hai nhóm có khả năng đi bộ ngoài cộng đồng.

Tuy nhiên, không phải tất cả đều đi độc lập.

Ngoài ra, tỷ lệ này phản ánh mẫu nghiên cứu, không phải khả năng phục hồi chung của mọi người bệnh.

6.2. Giai đoạn SWAT liên quan đến kết quả thế nào?

Nhóm nghiên cứu xác định ba mối liên hệ đáng chú ý.

Giai đoạn SWAT khi xuất viện	Kết quả có liên quan
0 đến 3A	Không đi bộ ngoài cộng đồng
3B trở lên	Có khả năng đi bộ ngoài cộng đồng, có hoặc không dùng dụng cụ
4	Đi bộ độc lập ngoài cộng đồng

Các kết quả này có ý nghĩa thống kê.

Tuy nhiên, chúng không phải quy tắc tiên lượng tuyệt đối cho từng cá nhân.

6.3. Thăng bằng và tốc độ đi bộ liên quan thế nào?

Người có điểm Berg cao hơn thường có kết quả đi bộ thuận lợi hơn.

Ngoài ra, mức tự tin ABC cao hơn cũng liên quan đến đi bộ độc lập.

Kết quả mTUG nhanh hơn cho thấy mối liên hệ tương tự.

Các chỉ số đi bộ 10 mét cũng có liên quan trong phân tích ban đầu.

Tuy nhiên, không phải mọi chỉ số đều giữ được ý nghĩa trong mô hình đa biến.

6.4. Vì sao 10MWT không còn là yếu tố tiên lượng độc lập?

Trong phân tích đa biến, 10MWT không còn ý nghĩa thống kê.

Ngược lại, các chỉ số SWAT khác được phân tích vẫn có ý nghĩa.

Điều này không có nghĩa tốc độ đi bộ không quan trọng.

Nó cho thấy 10MWT chưa cung cấp giá trị tiên lượng độc lập trong mô hình được sử dụng.

Vì vậy, không nên dựa vào một chỉ số duy nhất.

7. Lập kế hoạch xuất viện sau tổn thương tủy sống cần chú trọng điều gì?

Lập kế hoạch xuất viện sau tổn thương tủy sống cần dựa trên khả năng thực tế.

Đặc biệt, bác sĩ phải xem xét môi trường sinh hoạt sau khi người bệnh trở về nhà.

7.1. Vì sao cần đánh giá trước khi xuất viện?

Người bệnh có thể đạt tiến bộ lớn trong giai đoạn nằm viện.

Tuy nhiên, khả năng sinh hoạt tại nhà có thể khác.

Ví dụ, người bệnh có thể đi trong hành lang nhưng gặp khó khăn khi ra ngoài.

Do đó, việc đánh giá giúp xác định nhu cầu hỗ trợ.

7.2. SWAT có thể giúp xác định mục tiêu phục hồi ra sao?

SWAT cung cấp thông tin về khả năng đứng và đi bộ.

Ngoài ra, các bài kiểm tra giúp nhận diện hạn chế về thăng bằng và di chuyển.

Bác sĩ có thể sử dụng kết quả để thảo luận mục tiêu với người bệnh.

Tuy nhiên, kế hoạch cần kết hợp nhiều thông tin lâm sàng.

Không nên sử dụng SWAT như công cụ duy nhất quyết định xuất viện.

7.3. Vì sao cần quan tâm đến sự tự tin khi đi lại?

Kết quả nghiên cứu cho thấy ABC có khả năng phân biệt tốt giữa hai nhóm đi bộ.

Vì vậy, sự tự tin nên được xem xét trong quá trình lượng giá.

Tuy nhiên, nghiên cứu không chứng minh rằng tăng điểm ABC sẽ làm tăng khả năng đi bộ độc lập.

Muốn xác định tác động của can thiệp, cần có nghiên cứu điều trị phù hợp.

7.4. Những yếu tố khác cần đánh giá

Bác sĩ nên xem xét:

• Khả năng di chuyển trong nhà.
• Đặc điểm đường đi quanh nơi ở.
• Nguy cơ té ngã.
• Khả năng sử dụng dụng cụ hỗ trợ.
• Mức độ độc lập trong sinh hoạt.
• Sức bền khi đi bộ.
• Khả năng tiếp cận phương tiện giao thông.
• Nhu cầu hỗ trợ từ gia đình.

Đặc biệt, mục tiêu cần phù hợp với lựa chọn của người bệnh.

8. Ứng dụng SWAT trong thực hành phục hồi chức năng

SWAT có thể hỗ trợ chuẩn hóa lượng giá khả năng đứng và đi.

Tuy nhiên, việc triển khai cần phù hợp với nguồn lực của từng cơ sở.

8.1. Vì sao cần chuẩn hóa quy trình lượng giá?

Khi sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, kết quả khó được so sánh.

Ngoài ra, thời điểm đánh giá không thống nhất có thể ảnh hưởng đến theo dõi.

Vì vậy, một quy trình chuẩn giúp cải thiện tính nhất quán của dữ liệu.

Điều này có giá trị trong cả điều trị và nghiên cứu.

8.2. Có nên đưa ABC vào bộ lượng giá thường quy?

ABC có thể bổ sung thông tin về sự tự tin khi giữ thăng bằng.

Đặc biệt, nghiên cứu ghi nhận giá trị phân biệt rất tốt của thang đo.

Tuy nhiên, việc triển khai cần xem xét khả năng hiểu câu hỏi của người bệnh.

Ngoài ra, bản dịch và cách sử dụng cũng cần phù hợp với điều kiện địa phương.

8.3. Có thể kết hợp SWAT với các thang đo khác không?

Có. SWAT không thay thế mọi công cụ lượng giá.

Ví dụ, ISNCSCI/AIS giúp phân loại chức năng thần kinh.

Trong khi đó, SCIM III đánh giá mức độ độc lập.

Vì vậy, lựa chọn công cụ nên dựa trên mục tiêu lâm sàng.

9. Những giới hạn cần hiểu đúng từ nghiên cứu

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu hữu ích cho tiên lượng chức năng.

Tuy nhiên, vẫn có những giới hạn quan trọng.

9.1. Đây là nghiên cứu hồi cứu

Các tác giả sử dụng dữ liệu đã được thu thập trước đó.

Vì vậy, nghiên cứu có thể chịu ảnh hưởng của dữ liệu thiếu và các yếu tố chưa được đo lường.

9.2. Kết quả có thể khác ở những quần thể khác

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Canada.

Ngoài ra, đối tượng là người bệnh tổn thương tủy sống do chấn thương.

Vì vậy, không nên áp dụng nguyên vẹn cho tổn thương tủy sống không do chấn thương.

9.3. Kết quả không chứng minh hiệu quả điều trị

Nghiên cứu đánh giá khả năng tiên lượng của công cụ.

Các tác giả không thử nghiệm chương trình tăng sức mạnh hoặc tăng tự tin thăng bằng.

Vì vậy, không thể kết luận một phương pháp tập luyện cụ thể tạo ra kết quả quan sát.

9.4. SWAT không dự đoán chắc chắn từng trường hợp

Các mối liên hệ được ghi nhận ở cấp độ nhóm.

Tuy nhiên, mỗi người bệnh có khả năng hồi phục và điều kiện sống khác nhau.

Vì vậy, tiên lượng cá thể cần được diễn giải thận trọng.

10. Câu hỏi thường gặp về dự đoán khả năng đi bộ sau tổn thương tủy sống

10.1. Có thể dự đoán người bệnh sẽ đi lại được sau một năm không?

Các thang đo như SWAT có thể hỗ trợ tiên lượng khả năng đi bộ.

Tuy nhiên, kết quả không bảo đảm chính xác cho từng người bệnh.

10.2. Thang SWAT có bao nhiêu giai đoạn?

SWAT gồm 12 giai đoạn, từ mức chức năng thấp đến cao.

Công cụ còn kết hợp các bài kiểm tra chuẩn hóa về thăng bằng và đi bộ.

10.3. Thang ABC có dự đoán tốt khả năng đi bộ độc lập không?

Trong nghiên cứu năm 2023, ABC đạt AUC bằng 0,91.

Kết quả cho thấy khả năng phân biệt rất tốt giữa hai nhóm đi bộ được đánh giá.

10.4. Tốc độ đi bộ nhanh có đồng nghĩa với khả năng đi ngoài cộng đồng không?

Không. Khả năng đi ngoài cộng đồng phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Ngoài tốc độ, cần xem xét thăng bằng, sức bền và môi trường di chuyển.

10.5. Người bệnh SWAT 3A có chắc chắn không đi được ngoài cộng đồng không?

Không. SWAT 3A có liên quan thống kê với nhóm không đi bộ ngoài cộng đồng.

Tuy nhiên, đây không phải kết luận chắc chắn cho từng người.

10.6. Có nên sử dụng SWAT tại các khoa phục hồi chức năng không?

Có thể xem xét nếu phù hợp với đối tượng và mục tiêu lượng giá.

Tuy nhiên, cơ sở cần chuẩn hóa hướng dẫn thực hiện và cách ghi nhận kết quả.

11. Kết luận: Dự đoán khả năng đi bộ cần nhiều hơn một bài kiểm tra tốc độ

Dự đoán khả năng đi bộ sau tổn thương tủy sống có ý nghĩa quan trọng trong phục hồi chức năng.

Nghiên cứu năm 2023 cho thấy SWAT tại thời điểm xuất viện có giá trị tiên lượng.

Đặc biệt, sự tự tin thăng bằng có khả năng phân biệt tốt giữa các nhóm đi bộ.

Thang ABC đạt AUC bằng 0,91 trong nghiên cứu.

Tuy nhiên, không nên hiểu chỉ số này là tỷ lệ phục hồi thành công.

Ngoài ra, khả năng đi ngoài cộng đồng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.

Thông điệp quan trọng: Đi được trong bệnh viện chưa chắc đồng nghĩa với đi lại độc lập ngoài cộng đồng.

Vì vậy, bác sĩ cần đánh giá thăng bằng, tốc độ, sức bền và sự tự tin.

Tài liệu tham khảo

Nghiên cứu gốc

Hong HA, Walden K, Laskin JJ, et al. Using the Standing and Walking Assessment Tool at Discharge Predicts Community Outdoor Walking Capacity in Persons With Traumatic Spinal Cord Injury. Physical Therapy. 2023;103(11).

DOI: https://doi.org/10.1093/ptj/pzad106

Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe, không thay thế lượng giá và chỉ định điều trị của bác sĩ.

Mr Physio

0937782677