SAU ĐỘT QUỴ 4 NĂM, TAY CO CỨNG NẶNG VẪN CÓ THỂ PHỤC HỒI? CA BỆNH TĂNG 30 ĐIỂM ARAT SAU 6 THÁNG
Sau đột quỵ nhiều năm, người bệnh co cứng tay nặng còn cơ hội cải thiện vận động không? Đặc biệt, nếu cổ tay và ngón tay gần như không duỗi được thì sao?
Năm 2006, Sun và cộng sự công bố một trường hợp đặc biệt tại Đài Loan.
Người bệnh nam 52 tuổi, bị đột quỵ từ bốn năm trước.
Tay phải bị co cứng và hầu như không được sử dụng trong sinh hoạt.
Người bệnh không đáp ứng tiêu chuẩn vận động tối thiểu của CIMT truyền thống.
Nhóm điều trị lựa chọn phối hợp tiêm botulinum toxin type A với modified CIMT.
Sau bốn tuần, nhiều chỉ số chức năng chi trên cải thiện.
Đặc biệt, điểm ARAT tăng từ 13 lên 29 và tiếp tục đạt 43 sau sáu tháng.
Phát hiện quan trọng: Suy giảm vận động kéo dài không đồng nghĩa người bệnh chắc chắn không thể tiến bộ.
Tuy nhiên, đây là báo cáo một ca bệnh. Nghiên cứu chưa chứng minh phương pháp phối hợp hiệu quả hơn các phương pháp khác.
CO CỨNG TAY SAU ĐỘT QUỴ LÀ GÌ?
Co cứng là một biểu hiện của hội chứng tổn thương neuron vận động trên.
Đặc điểm quan trọng là tăng phản xạ kéo giãn phụ thuộc vận tốc.
Sau đột quỵ, co cứng có thể ảnh hưởng đến nhiều nhóm cơ chi trên.
Những biểu hiện thường gặp
Người bệnh có thể xuất hiện:
-
Khuỷu tay ở tư thế gấp.
-
Cổ tay khó duỗi.
-
Các ngón tay nắm chặt.
-
Khó mở bàn tay.
-
Khó thả vật sau khi cầm.
-
Đau khi vận động thụ động.
-
Giảm khả năng vệ sinh lòng bàn tay.
-
Khó sử dụng tay trong sinh hoạt.
Mức độ co cứng khác nhau giữa từng người.
Vì sao co cứng ảnh hưởng đến chức năng bàn tay?
Để cầm và thả đồ vật, người bệnh cần điều khiển nhiều nhóm cơ.
Ví dụ, động tác thả vật đòi hỏi khả năng mở các ngón tay.
Khi nhóm cơ gấp ngón tăng sức cản, việc mở bàn tay có thể khó khăn.
Tuy nhiên, co cứng không phải nguyên nhân duy nhất gây hạn chế.
Yếu cơ, giảm cảm giác và rối loạn phối hợp cũng cần được đánh giá.
BOTULINUM TOXIN TYPE A LÀ GÌ?
Botulinum toxin type A, viết tắt BoNT-A, là thuốc được sử dụng trong một số trường hợp co cứng khu trú.
Thuốc được tiêm vào các cơ được lựa chọn theo chỉ định chuyên môn.
BoNT-A hoạt động như thế nào?
BoNT-A ức chế sự phóng thích acetylcholine tại bản vận động thần kinh – cơ.
Điều này làm giảm hoạt động co cơ ở cơ được tiêm.
Nhờ đó, sức cản do tăng hoạt động cơ có thể giảm.
Tiêm botulinum toxin có trực tiếp làm cơ khỏe hơn không?
Không.
BoNT-A không phải thuốc tăng sức mạnh cơ.
Tác dụng chính là làm giảm hoạt động của cơ đích.
Trong một số trường hợp, điều này có thể tạo thuận lợi cho vận động hoặc chăm sóc.
Tuy nhiên, giảm co cứng không tự động đồng nghĩa với cải thiện chức năng chủ động.
Vì sao thường cần phối hợp phục hồi chức năng?
Sau khi giảm co cứng, người bệnh có thể có điều kiện thuận lợi hơn để luyện tập.
Tuy nhiên, việc học lại kỹ năng vận động cần thực hành có mục tiêu.
Vì vậy, nhóm tác giả đã phối hợp BoNT-A với một chương trình tập chức năng chi trên.
MODIFIED CONSTRAINT-INDUCED MOVEMENT THERAPY LÀ GÌ?
Modified CIMT, viết tắt mCIMT, là phiên bản điều chỉnh của liệu pháp vận động cưỡng bức.
Phương pháp hướng đến tăng sử dụng chi trên bị ảnh hưởng.
CIMT truyền thống hoạt động như thế nào?
CIMT thường kết hợp hai thành phần chính.
Một thành phần là hạn chế sử dụng tay ít bị ảnh hưởng.
Thành phần còn lại là luyện tập lặp lại các nhiệm vụ bằng tay liệt.
mCIMT khác CIMT truyền thống ở điểm nào?
mCIMT thường giảm yêu cầu về thời lượng hoặc cường độ tập.
Mục tiêu là giúp chương trình phù hợp hơn với khả năng tham gia.
Tuy nhiên, không có một giao thức mCIMT duy nhất cho mọi nghiên cứu.
Vì sao chương trình cần điều chỉnh ở người co cứng nặng?
Người bệnh có thể không thực hiện được những nhiệm vụ của CIMT truyền thống.
Đặc biệt, khả năng duỗi cổ tay và ngón tay có thể quá hạn chế.
Trong trường hợp đó, chương trình cần được cá thể hóa.
NGƯỜI BỆNH TRONG NGHIÊN CỨU CÓ ĐẶC ĐIỂM GÌ?
Người bệnh là nam giới 52 tuổi, thuận tay phải.
Bốn năm trước, ông bị đột quỵ với tổn thương vùng thái dương – đỉnh trái.
Hậu quả là yếu nửa người phải, trong đó chi trên bị ảnh hưởng nặng.
Khả năng đi lại ra sao?
Người bệnh đã có khả năng đi bộ.
Sau quá trình phục hồi trước đó, ông có thể đi ít nhất hai kilômét.
Tuy nhiên, tay phải vẫn hầu như không được sử dụng.
Điều này cho thấy phục hồi khả năng đi bộ không đồng nghĩa phục hồi chức năng tay.
Những hoạt động nào người bệnh không thực hiện được?
Trước chương trình phối hợp, người bệnh không sử dụng tay phải để:
-
Viết.
-
Ăn uống.
-
Mặc quần áo.
-
Mở cửa hoặc ngăn kéo.
-
Bật công tắc đèn.
-
Sử dụng điện thoại.
Ông chủ yếu dùng tay trái trong sinh hoạt.
Khả năng vận động tay phải còn lại thế nào?
Người bệnh có thể nâng và dạng vai khoảng 90 độ.
Tuy nhiên, chuyển động đi kèm gấp khuỷu bất thường.
Khả năng duỗi chủ động cổ tay chỉ khoảng 8 độ.
Duỗi các ngón tay dưới 10 độ.
Ông cũng không thể dễ dàng thả quả bóng tennis sau khi cầm.
wwwfs.vghks.gov.tw
VÌ SAO NGƯỜI BỆNH KHÔNG ĐỦ TIÊU CHUẨN CIMT TRUYỀN THỐNG?
Các nghiên cứu CIMT trước đó thường yêu cầu một mức vận động chủ động tối thiểu.
Ví dụ, người tham gia cần có khả năng duỗi cổ tay và ngón tay nhất định.
Tiêu chuẩn được nhóm tác giả nhắc đến
Theo các giao thức CIMT được bài báo dẫn lại:
-
Duỗi cổ tay chủ động ít nhất 20 độ.
-
Duỗi các khớp ngón tay được quy định ít nhất 10 độ.
Trong khi đó, người bệnh chỉ duỗi cổ tay khoảng 8 độ.
Khả năng duỗi ngón cũng dưới 10 độ.
Điều này có ý nghĩa gì?
Người bệnh không thuộc nhóm thường được tuyển vào CIMT truyền thống.
Vì vậy, kết quả của ca bệnh đặt ra câu hỏi về những lựa chọn cho người suy giảm nặng hơn.
Tuy nhiên, một trường hợp thành công chưa đủ để thay đổi tiêu chuẩn chỉ định chung.
CHƯƠNG TRÌNH ĐIỀU TRỊ ĐƯỢC THỰC HIỆN RA SAO?
Nhóm nghiên cứu phối hợp điều trị giảm co cứng với luyện tập chức năng.
Giai đoạn 1: Tiêm botulinum toxin type A
Người bệnh được tiêm BoNT-A vào những cơ gấp co cứng ở chi trên phải.
Các nhóm cơ đích bao gồm:
-
Cơ nhị đầu cánh tay.
-
Cơ gấp các ngón nông.
-
Cơ gấp các ngón sâu.
-
Cơ gấp cổ tay trụ.
-
Cơ gấp cổ tay quay.
Đây là những cơ liên quan đến tư thế gấp khuỷu, cổ tay và các ngón.
Bài báo sử dụng chế phẩm Dysport.
Lưu ý: Liều và vị trí tiêm trong báo cáo không phải hướng dẫn áp dụng cho người bệnh khác. Các chế phẩm botulinum toxin không được quy đổi đơn vị tùy ý.
Giai đoạn 2: Modified CIMT trong bốn tuần
Sau tiêm, người bệnh tham gia chương trình tập có cấu trúc.
GIAO THỨC TRONG CA BỆNH: 4 tuần tập; 3 buổi/tuần; 2 giờ mỗi buổi tại cơ sở.
Trong chương trình, người bệnh còn được hướng dẫn hạn chế tay không liệt ít nhất 5 giờ mỗi ngày khi an toàn.
Giai đoạn 3: Luyện tập tại nhà và theo dõi
Sau chương trình tập có giám sát, người bệnh tiếp tục các nhiệm vụ chức năng tại nhà.
Bài báo mô tả giai đoạn thực hành tiếp nối khoảng năm tháng.
Nhóm nghiên cứu đánh giá tại tuần 4, tháng 3 và tháng 6.
wwwfs.vghks.gov.tw
KẾT QUẢ 1: ĐIỂM ARAT TĂNG TỪ 13 LÊN 43 SAU SÁU THÁNG
ARAT là viết tắt của Action Research Arm Test.
Đây là công cụ đánh giá khả năng thực hiện nhiệm vụ bằng chi trên.
Tổng điểm tối đa là 57.
Kết quả ARAT theo thời gian
Dữ liệu thực tế từ Bảng 4, nghiên cứu Sun và cộng sự (2006).
0 điểm14,25 điểm28,5 điểm42,75 điểm57 điểmBan đầuTuần 4Tháng 3Tháng 6
| Thời điểm | ARAT (0–57) | Thay đổi so với ban đầu |
|---|---|---|
| Ban đầu | 13 | — |
| Sau 4 tuần | 29 | +16 |
| Sau 3 tháng | 31 | +18 |
| Sau 6 tháng | 43 | +30 |
wwwfs.vghks.gov.tw
Tăng 30 điểm ARAT có ý nghĩa gì?
Đây là mức cải thiện lớn về điểm số trong ca bệnh được mô tả.
Người bệnh thực hiện tốt hơn nhiều nhiệm vụ được ARAT đánh giá.
Tuy nhiên, không thể mặc định mọi người bệnh phối hợp BoNT-A và mCIMT đều tăng 30 điểm.
Những thành phần ARAT nào cải thiện?
Phân tích Bảng 4 cho thấy sự thay đổi ở các nhóm nhiệm vụ khác nhau.
| Thành phần | Ban đầu | Tuần 4 | Tháng 6 |
|---|---|---|---|
| Grasp – nắm vật | 6 | 9 | 8 |
| Grip – cầm giữ | 0 | 3 | 10 |
| Pinch – kẹp bằng ngón | 0 | 10 | 18 |
| Gross movement – vận động thô | 7 | 7 | 7 |
| Tổng ARAT | 13 | 29 | 43 |
Điều đáng chú ý là mức cải thiện không đồng đều.
Các nhiệm vụ cầm giữ và kẹp ngón tiến bộ rõ.
Trong khi đó, điểm vận động thô không thay đổi trong các mốc được trình bày.
Điều này cho thấy điểm tổng tăng không có nghĩa mọi thành phần chức năng đều cải thiện giống nhau.
KẾT QUẢ 2: FUGL-MEYER CHI TRÊN TĂNG 6 ĐIỂM SAU BỐN TUẦN
Fugl-Meyer Assessment – Upper Extremity (FMA-UE) đánh giá suy giảm vận động chi trên.
Điểm vận động tối đa là 66.
| Thời điểm | FMA-UE (0–66) | Thay đổi so với ban đầu |
|---|---|---|
| Ban đầu | 23 | — |
| Tuần 4 | 29 | +6 |
| Tháng 3 | 26 | +3 |
| Tháng 6 | 26 | +3 |
wwwfs.vghks.gov.tw
Vì sao FMA-UE giảm sau tuần 4?
Điểm giảm từ 29 xuống 26 tại tháng 3.
Sau đó, kết quả duy trì ở 26 tại tháng 6.
Điều này có nghĩa mức cải thiện vận động đo bằng FMA-UE không tiếp tục tăng.
Tại sao ARAT vẫn tăng khi FMA-UE không tăng?
Hai công cụ đánh giá các khía cạnh khác nhau.
FMA-UE chủ yếu phản ánh mức suy giảm vận động.
ARAT đánh giá khả năng thực hiện các nhiệm vụ bằng tay.
Vì vậy, người bệnh có thể cải thiện kỹ năng thực hiện nhiệm vụ mà không tăng tương ứng ở FMA-UE.
Đây là cách diễn giải lâm sàng có thể phù hợp với kết quả.
Tuy nhiên, ca bệnh không trực tiếp chứng minh cơ chế tạo ra sự khác biệt này.
KẾT QUẢ 3: CO CỨNG KHUỶU, CỔ TAY VÀ NGÓN TAY GIẢM SAU CAN THIỆP
Nhóm tác giả sử dụng Modified Ashworth Scale (MAS).
Đây là thang phân loại sức cản khi vận động thụ động.
Kết quả MAS theo thời gian
| Vị trí | Ban đầu | Tuần 4 | Tháng 3 | Tháng 6 |
|---|---|---|---|---|
| Khuỷu | 3 | 1 | 1+ | 2 |
| Cổ tay | 2 | 1 | 1+ | 1+ |
| Các ngón tay | 2 | 1 | 1 | 1+ |
wwwfs.vghks.gov.tw
Tại sao giảm MAS lại quan trọng?
Ban đầu, co cứng có thể cản trở khả năng mở bàn tay và duỗi khuỷu.
Sau can thiệp, sức cản khi vận động thụ động giảm.
Điều này có thể tạo điều kiện thuận lợi cho một số nhiệm vụ.
Có phải kết quả MAS giảm chứng minh tay phục hồi chức năng?
Không.
MAS chỉ phản ánh mức sức cản khi vận động thụ động.
Nó không đo khả năng tạo lực hoặc sử dụng tay trong sinh hoạt.
Đó là lý do nhóm tác giả còn sử dụng ARAT, WMFT và MAL.
Vì sao MAS có xu hướng tăng trở lại?
Ở tháng 6, điểm MAS khuỷu tăng lên 2.
Điều này có thể liên quan đến thay đổi tác dụng thuốc theo thời gian.
Tuy nhiên, báo cáo không cho phép xác định chính xác nguyên nhân.
Đáng chú ý, ARAT vẫn tăng trong thời gian này.
Vì vậy, co cứng và chức năng vận động không nhất thiết thay đổi theo cùng một hướng.
KẾT QUẢ 4: NGƯỜI BỆNH SỬ DỤNG TAY LIỆT TRONG SINH HOẠT NHIỀU HƠN
Motor Activity Log (MAL) đánh giá mức sử dụng chi trên trong đời sống thực tế.
Thang gồm hai khía cạnh chính.
-
Amount of Use: Mức độ sử dụng tay.
-
How Well: Chất lượng thực hiện hoạt động.
Kết quả MAL
| Thời điểm | Mức sử dụng tay | Chất lượng sử dụng |
|---|---|---|
| Ban đầu | 0,25 | 0,75 |
| Tuần 4 | 1,67 | 1,92 |
| Tháng 3 | 1,44 | 1,89 |
| Tháng 6 | 1,70 | 2,00 |
wwwfs.vghks.gov.tw
Kết quả này có ý nghĩa gì?
Trước điều trị, người bệnh hầu như không sử dụng tay phải.
Sau chương trình, ông bắt đầu tham gia nhiều hoạt động bằng tay bị ảnh hưởng hơn.
Tuy nhiên, mức sử dụng vẫn còn hạn chế.
Người bệnh chưa trở lại khả năng sử dụng tay như trước đột quỵ.
Learned non-use là gì?
Learned non-use thường được gọi là hiện tượng không sử dụng do học được.
Khi tay liệt khó vận động, người bệnh có xu hướng sử dụng tay khỏe thay thế.
Theo thời gian, thói quen này có thể tiếp tục dù một số khả năng vận động đã cải thiện.
mCIMT hướng đến việc tăng cơ hội sử dụng tay bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, nghiên cứu không trực tiếp chứng minh learned non-use là cơ chế duy nhất giải thích kết quả.
KẾT QUẢ 5: THỜI GIAN THỰC HIỆN WMFT CẢI THIỆN SAU 4 TUẦN
Wolf Motor Function Test (WMFT) là công cụ đánh giá khả năng thực hiện các nhiệm vụ chi trên.
Nghiên cứu ghi nhận hai loại kết quả.
Đó là thời gian hoàn thành và chất lượng vận động.
| Thời điểm | Thời gian trung vị | Điểm chất lượng trung bình |
|---|---|---|
| Ban đầu | 104,07 giây | 2,15 |
| Tuần 4 | 88,21 giây | 3,40 |
| Tháng 3 | 90,56 giây | 3,40 |
| Tháng 6 | 100,12 giây | 3,47 |
wwwfs.vghks.gov.tw
Vì sao thời gian giảm là kết quả thuận lợi?
Thời gian hoàn thành nhiệm vụ ngắn hơn có thể phản ánh khả năng thực hiện tốt hơn.
Sau bốn tuần, thời gian trung vị giảm 15,86 giây.
Vì sao thời gian tăng trở lại ở tháng 6?
Thời gian tăng lên 100,12 giây.
Tuy nhiên, vẫn thấp hơn ban đầu.
Trong khi đó, điểm chất lượng vận động tiếp tục đạt 3,47.
Điều này cho thấy tốc độ và chất lượng thực hiện có thể thay đổi khác nhau.
Không nên chỉ dựa vào thời gian để kết luận toàn bộ khả năng tay đã cải thiện hay suy giảm.
TỔNG HỢP CÁC KẾT QUẢ QUAN TRỌNG NHẤT
| Công cụ | Ban đầu | Sau 4 tuần | Sau 6 tháng |
|---|---|---|---|
| ARAT (0–57) | 13 | 29 | 43 |
| FMA-UE (0–66) | 23 | 29 | 26 |
| MAL – mức sử dụng | 0,25 | 1,67 | 1,70 |
| MAL – chất lượng | 0,75 | 1,92 | 2,00 |
| WMFT – thời gian trung vị (giây) | 104,07 | 88,21 | 100,12 |
| WMFT – chất lượng trung bình | 2,15 | 3,40 | 3,47 |
| MAS khuỷu | 3 | 1 | 2 |
Nguồn: Các Bảng 2–5 và biểu đồ MAL trong toàn văn nghiên cứu Sun và cộng sự (2006).
VÌ SAO PHỐI HỢP GIẢM CO CỨNG VÀ LUYỆN TẬP CHỨC NĂNG CÓ THỂ HỮU ÍCH?
Hai phương pháp có mục tiêu khác nhau.
BoNT-A hướng đến giảm hoạt động quá mức của những cơ được tiêm.
mCIMT hướng đến tăng thực hành và sử dụng tay bị ảnh hưởng.
Tiêm thuốc có thể tạo điều kiện cho luyện tập như thế nào?
Giảm sức cản cơ gấp có thể giúp một số chuyển động trở nên dễ thực hiện hơn.
Ví dụ, người bệnh có thể mở bàn tay hoặc duỗi cổ tay tốt hơn.
Từ đó, bác sĩ có thể lựa chọn nhiệm vụ phù hợp với khả năng còn lại.
Luyện tập chức năng có thể hỗ trợ điều gì?
Các nhiệm vụ lặp lại tạo cơ hội thực hành vận động có mục tiêu.
Ví dụ, người bệnh có thể tập cầm, thả và di chuyển đồ vật.
Độ khó được điều chỉnh theo tiến triển.
Có thể kết luận phối hợp tốt hơn tiêm đơn thuần không?
Chưa thể kết luận.
Ca bệnh không có nhóm chỉ tiêm BoNT-A.
Nó cũng không có nhóm chỉ tập mCIMT.
Vì vậy, không thể xác định phần cải thiện do từng thành phần tạo ra.
BÁC SĨ CÓ THỂ ỨNG DỤNG BÀI HỌC TỪ NGHIÊN CỨU NHƯ THẾ NÀO?
Kết quả cung cấp những gợi ý đáng quan tâm trong quản lý co cứng chi trên.
Tuy nhiên, không nên xem đây là phác đồ đã được chứng minh hiệu quả chung.
1. Đánh giá co cứng và chức năng riêng biệt
Bác sĩ cần phân biệt mức sức cản với khả năng vận động chủ động.
MAS có thể được sử dụng để đánh giá sức cản.
FMA-UE và ARAT cung cấp thông tin bổ sung về vận động.
2. Xác định các cơ hạn chế nhiệm vụ chức năng
Không phải mọi cơ co cứng đều cần xử trí giống nhau.
Cần xác định mục tiêu cụ thể trước khi lựa chọn cơ tiêm.
Ví dụ, mục tiêu có thể là cải thiện khả năng mở bàn tay hoặc vệ sinh lòng bàn tay.
3. Đánh giá khả năng vận động còn lại
Người bệnh cần được kiểm tra khả năng duỗi cổ tay và các ngón.
Cần xác định có đủ vận động chủ động cho những nhiệm vụ dự kiến hay không.
4. Thiết kế luyện tập theo nhiệm vụ
Các hoạt động có thể gồm:
-
Cầm và thả khối gỗ.
-
Di chuyển đồ vật trên bàn.
-
Sử dụng dụng cụ ăn uống phù hợp.
-
Tập mở và đóng bàn tay theo nhiệm vụ.
-
Thực hiện nhiệm vụ phối hợp hai tay.
-
Tập sử dụng tay trong hoạt động thường ngày.
5. Điều chỉnh độ khó theo khả năng
Một nhiệm vụ quá khó có thể khiến người bệnh liên tục thất bại.
Vì vậy, cần điều chỉnh kích thước vật, khoảng cách và yêu cầu thao tác.
6. Theo dõi mức sử dụng tay tại nhà
Người bệnh có thể thực hiện tốt nhiệm vụ trong phòng tập.
Tuy nhiên, họ vẫn ít sử dụng tay khi ở nhà.
Do đó, cần đánh giá thêm hành vi sử dụng tay trong sinh hoạt.
7. Đánh giá lại qua nhiều thời điểm
Không nên chỉ đánh giá ngay sau tiêm hoặc sau khi kết thúc chương trình.
Theo dõi dài hơn có thể giúp nhận diện sự thay đổi chức năng và co cứng theo thời gian.
CÓ NÊN TỰ ĐEO BAO TAY HẠN CHẾ TAY KHỎE ĐỂ TẬP CIMT TẠI NHÀ?
Không nên tự áp dụng khi chưa được đánh giá.
Tay không liệt thường đóng vai trò quan trọng trong di chuyển và giữ an toàn.
Hạn chế tay khỏe có thể làm tăng khó khăn khi chuyển tư thế.
Đặc biệt, người bệnh có nguy cơ té ngã cần được bảo vệ.
Ngoài ra, người bệnh co cứng nặng có thể không thực hiện được những nhiệm vụ yêu cầu mở bàn tay.
Cần có chương trình cá thể hóa và hướng dẫn thích hợp.
Không nên tự tiêm botulinum toxin hoặc sử dụng liều tiêm trong báo cáo làm hướng dẫn điều trị.
NHỮNG HẠN CHẾ QUAN TRỌNG CỦA NGHIÊN CỨU
Báo cáo có một số giới hạn lớn.
Thứ nhất, nghiên cứu chỉ gồm một người bệnh.
Thứ hai, không có nhóm đối chứng.
Thứ ba, BoNT-A và mCIMT được kết hợp trong cùng chương trình.
Vì vậy, không thể tách riêng tác dụng của từng phương pháp.
Thứ tư, người bệnh có động lực tham gia cao.
Điều này có thể ảnh hưởng đến mức tuân thủ và kết quả thực hành.
Thứ năm, mức tiến triển không giống nhau giữa các công cụ.
ARAT tiếp tục cải thiện đến tháng 6, nhưng FMA-UE giảm nhẹ sau tuần 4.
Ngoài ra, nghiên cứu không sử dụng hình ảnh thần kinh để xác nhận tái tổ chức vỏ não.
Vì vậy, không thể khẳng định sự cải thiện đến từ tái tổ chức thần kinh hoặc tác động cộng hưởng của hai phương pháp.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Sau đột quỵ bốn năm, tay liệt còn có thể cải thiện không?
Có thể.
Ca bệnh này ghi nhận tiến triển dù người bệnh bị đột quỵ từ bốn năm trước.
Tuy nhiên, kết quả không bảo đảm mọi người bệnh sẽ cải thiện tương tự.
Botulinum toxin type A có giúp tay khỏe hơn không?
Thuốc chủ yếu làm giảm hoạt động của cơ được tiêm.
Nó không trực tiếp làm tăng sức mạnh cơ.
mCIMT là gì?
Đây là phiên bản điều chỉnh của liệu pháp vận động cưỡng bức.
Phương pháp chú trọng sử dụng tay bị ảnh hưởng và luyện tập nhiệm vụ lặp lại.
Người bệnh co cứng nặng có tập mCIMT được không?
Một số trường hợp có thể được cân nhắc chương trình điều chỉnh.
Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ khả năng vận động và an toàn.
Nghiên cứu gồm bao nhiêu người?
Chỉ một người bệnh nam, 52 tuổi.
Điểm ARAT tăng bao nhiêu?
Từ 13 lên 29 sau bốn tuần.
Sau sáu tháng, điểm đạt 43.
Điểm Fugl-Meyer chi trên thay đổi thế nào?
Từ 23 lên 29 sau bốn tuần.
Ở tháng 3 và tháng 6, điểm là 26.
Tại sao ARAT tăng nhưng Fugl-Meyer không tăng tương ứng?
Hai công cụ đánh giá những đặc tính khác nhau.
ARAT chú trọng thực hiện nhiệm vụ.
FMA-UE chủ yếu đánh giá mức suy giảm vận động.
Phối hợp BoNT-A và mCIMT có tốt hơn chỉ tiêm thuốc không?
Báo cáo ca bệnh này chưa trả lời được.
Cần nghiên cứu có nhóm so sánh để xác định hiệu quả bổ sung.
Có nên sử dụng lịch tập 2 giờ, ba lần mỗi tuần cho mọi người?
Không.
Đây là giao thức của một ca bệnh.
Lịch tập cần được cá thể hóa theo chức năng và điều kiện an toàn.
KẾT LUẬN: GIẢM CO CỨNG CÓ THỂ TẠO ĐIỀU KIỆN CHO PHỤC HỒI, NHƯNG LUYỆN TẬP CHỨC NĂNG VẪN RẤT QUAN TRỌNG
Nghiên cứu của Sun và cộng sự mô tả một trường hợp đặc biệt.
Người bệnh co cứng chi trên nặng sau đột quỵ bốn năm.
Ông được tiêm BoNT-A và tham gia chương trình mCIMT trong bốn tuần.
Kết quả ARAT tăng 16 điểm sau chương trình và 30 điểm ở tháng 6.
FMA-UE cũng cải thiện so với ban đầu.
Tuy nhiên, tiến triển giữa các công cụ không giống nhau.
Báo cáo chưa chứng minh phối hợp hai phương pháp tốt hơn từng phương pháp đơn lẻ.
Đối với người bệnh: Co cứng kéo dài không đồng nghĩa chắc chắn không còn cơ hội cải thiện sử dụng tay.
Đối với bác sĩ: Cần đánh giá cả co cứng, vận động chủ động và mức sử dụng tay trong sinh hoạt.
Thông điệp quan trọng: Điều trị co cứng không chỉ hướng đến làm cơ mềm hơn. Mục tiêu cuối cùng là cải thiện những hoạt động có ý nghĩa đối với người bệnh.
Tài liệu tham khảo
Sun SF, Hsu CW, Hwang CW, Hsu PT, Wang JL, Yang CL. Application of Combined Botulinum Toxin Type A and Modified Constraint-Induced Movement Therapy for an Individual With Chronic Upper-Extremity Spasticity After Stroke. Physical Therapy. 2006;86(10):1387–1397.
DOI: 10.2522/ptj.20050262
Bài viết dành cho mục đích giáo dục sức khỏe và cập nhật chuyên môn. Nội dung không thay thế khám, chỉ định tiêm thuốc hoặc chương trình điều trị cá thể hóa.
0937782677
