MẸO NHỚ DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI: LÀM SAO PHÂN BIỆT HUMPHREY VÀ WRISBERG TRÊN MRI CHỈ BẰNG VỊ TRÍ SO VỚI PCL?
Mẹo nhớ dây chằng sụn chêm đùi (Meniscofemoral Ligament Mnemonic) là phương pháp ghi nhớ vị trí của hai dây chằng Humphrey và Wrisberg so với dây chằng chéo sau (PCL). Đây là kiến thức hữu ích trong giải phẫu và chẩn đoán hình ảnh khớp gối.
Hai dây chằng này nối vùng sừng sau sụn chêm ngoài với phía trong của lồi cầu đùi trong. Chúng đi qua vùng khoang liên lồi cầu, nằm ở phía trước hoặc phía sau PCL.
Điểm đáng chú ý là cả hai đều có thể xuất hiện như những dải tín hiệu thấp trên MRI. Nếu không nhận diện đúng, chúng có thể bị nhầm với tổn thương sụn chêm hoặc bất thường dây chằng.
Đặc biệt, dây chằng Humphrey nằm phía trước PCL, trong khi dây chằng Wrisberg nằm phía sau PCL. Đây chính là nguyên tắc quan trọng nhất của mẹo ghi nhớ.
Bài viết giải thích mẹo nhớ được giới thiệu trên Radiopaedia, đồng thời phân tích giải phẫu, chức năng, hình ảnh MRI và các sai sót chẩn đoán thường gặp. [1], [2]
1. MẸO NHỚ DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI HUMPHREY VÀ WRISBERG TRÊN RADIOPAEDIA
1.1. Mẹo nhớ Humphrey và Wrisberg so với dây chằng chéo sau PCL
Radiopaedia sử dụng cách liên tưởng dựa trên vị trí của hai dây chằng quanh PCL.
Nội dung cốt lõi có thể diễn giải ngắn gọn:
-
Wrisberg – phía sau và phía trên PCL (posterosuperior). Hình dung Wrisberg nằm phía trên hoặc phía sau đường đi của PCL.
-
Humphrey – phía trước và phía dưới PCL (anteroinferior). Hình dung Humphrey nằm ở phía trước hoặc dưới PCL.
Đây là cách ghi nhớ tương quan giải phẫu, không phải mô tả tuyệt đối vị trí ở mọi lát cắt MRI.
Một quy tắc đơn giản hơn là:
Humphrey = Anterior. Wrisberg = Posterior.
Hai tên gọi này chỉ những dây chằng bình thường, không phải hai loại tổn thương riêng biệt. [1], [2]
1.2. Vì sao mẹo nhớ dây chằng sụn chêm đùi giúp đọc MRI nhanh hơn?
Trên MRI khớp gối, PCL thường là một cấu trúc lớn và dễ nhận diện.
Do đó, có thể sử dụng PCL làm mốc định hướng.
Khi thấy một dải mô sợi nằm cạnh PCL, người đọc cần xác định vị trí trước – sau.
Nếu dải này đi phía trước PCL, nên xem xét dây chằng Humphrey.
Ngược lại, nếu dải chạy phía sau PCL, cần nghĩ đến dây chằng Wrisberg.
Tuy nhiên, vị trí đơn thuần chưa đủ để xác nhận cấu trúc. Cần theo dõi đường đi đến sừng sau sụn chêm ngoài và vùng bám ở xương đùi.
Đặc biệt, việc đọc liên tục nhiều lát cắt giúp tránh nhầm với tổn thương dây chằng hoặc sụn chêm.
2. GIẢI PHẪU DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI (MENISCOFEMORAL LIGAMENT): HUMPHREY VÀ WRISBERG NẰM Ở ĐÂU?
2.1. Dây chằng sụn chêm đùi là gì?
Dây chằng sụn chêm đùi (Meniscofemoral Ligament – MFL) là các dải mô liên kết nối sừng sau sụn chêm ngoài với vùng lồi cầu đùi trong.
Hai thành phần kinh điển gồm:
-
Dây chằng sụn chêm đùi trước (Anterior Meniscofemoral Ligament – aMFL).
-
Dây chằng sụn chêm đùi sau (Posterior Meniscofemoral Ligament – pMFL).
Các dây chằng này nằm gần PCL và có thể liên tục với những cấu trúc bao khớp hoặc mô sợi xung quanh.
Tuy nhiên, không phải mọi người đều có thể quan sát rõ cả hai dây chằng.
Sự hiện diện, kích thước và điểm bám của chúng có thể thay đổi giữa các cá thể. [3]
2.2. Dây chằng Humphrey: Giải phẫu dây chằng sụn chêm đùi trước
Dây chằng Humphrey là tên gọi khác của dây chằng sụn chêm đùi trước.
Cấu trúc này nối sừng sau sụn chêm ngoài với vùng mặt ngoài lồi cầu đùi trong.
Đường đi đặc trưng của Humphrey nằm phía trước PCL.
Trên MRI, dây chằng có thể biểu hiện dưới dạng dải tín hiệu thấp chạy chếch qua khoang liên lồi cầu.
Một số trường hợp có điểm bám gần hoặc liên quan đến phần sau – trong của PCL.
Do đó, đường đi và điểm bám có thể khác nhau giữa các cá thể.
Tuy nhiên, vị trí nằm phía trước PCL vẫn là đặc điểm quan trọng nhất để gọi tên Humphrey. [4]
2.3. Dây chằng Wrisberg: mẹo nhớ dây chằng sụn chêm đùi sau
Dây chằng Wrisberg là tên gọi khác của dây chằng sụn chêm đùi sau.
Cũng giống Humphrey, cấu trúc này nối vùng sừng sau sụn chêm ngoài với lồi cầu đùi trong.
Tuy nhiên, dây chằng Wrisberg chạy phía sau PCL.
Đây là đặc điểm phân biệt quan trọng nhất giữa hai dây chằng.
Trên MRI, Wrisberg có thể xuất hiện như một dải mô sợi tín hiệu thấp nằm sát mặt sau PCL.
Một số trường hợp có các bó phụ hoặc biến thể điểm bám.
Vì vậy, cần đánh giá đường đi trên nhiều lát cắt thay vì chỉ dựa vào hình ảnh đơn lẻ. [5]
2.4. Dây chằng sụn chêm đùi khác gì dây chằng chéo sau PCL?
PCL là dây chằng lớn nối xương đùi với xương chày.
Trong khi đó, MFL kết nối sụn chêm ngoài với xương đùi.
Sự khác biệt quan trọng nằm ở điểm bám và kích thước cấu trúc.
PCL có vai trò chính trong hạn chế sự di lệch ra sau của xương chày so với xương đùi.
MFL có thể hỗ trợ ổn định sừng sau sụn chêm ngoài và đóng góp bổ sung vào ổn định khớp.
Do nằm gần nhau, các dải MFL đôi khi dễ bị nhầm với bó phụ của PCL trên MRI.
3. BIẾN THỂ GIẢI PHẪU DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI: CÓ PHẢI AI CŨNG CÓ HUMPHREY VÀ WRISBERG?
3.1. Tỷ lệ hiện diện dây chằng Humphrey trong các nghiên cứu
Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2021 đánh giá 41 nghiên cứu, với tổng cộng 4.220 chi dưới.
Kết quả ghi nhận dây chằng Humphrey hiện diện ở khoảng 55,5%, với khoảng tin cậy 95% từ 45,5% đến 65,3%. [4]
Tuy nhiên, tỷ lệ khác nhau rõ rệt giữa các phương pháp khảo sát.
Trong các nghiên cứu nội soi, tỷ lệ ghi nhận cao hơn so với MRI.
Một nguyên nhân có thể là những dây chằng nhỏ không được quan sát đầy đủ trên hình ảnh.
Vì vậy, không nhìn thấy Humphrey trên MRI không đồng nghĩa với bất thường giải phẫu.
3.2. Tỷ lệ hiện diện dây chằng Wrisberg trên MRI và nghiên cứu giải phẫu
Tổng quan hệ thống năm 2021 về dây chằng Wrisberg báo cáo tỷ lệ hiện diện gộp 70,4%, với khoảng tin cậy 95% từ 63,4% đến 76,9%. [5]
Chiều dài trung bình được báo cáo khoảng 27,7 mm.
Tuy nhiên, kích thước thực tế thay đổi theo cá thể và kỹ thuật đo.
Một số trường hợp Wrisberg rất mảnh hoặc khó phân biệt với các sợi mô lân cận.
Đặc biệt, tỷ lệ hiện diện trong nghiên cứu giải phẫu không nhất thiết bằng tỷ lệ quan sát được trên MRI.
Do đó, không thể sử dụng một tỷ lệ duy nhất để xác định cấu trúc có bất thường hay không.
3.3. Cả Humphrey và Wrisberg có thể xuất hiện đồng thời không?
Có.
Một số người có cả dây chằng Humphrey và Wrisberg.
Trong trường hợp đó, hai cấu trúc có thể nằm ở hai phía của PCL.
Tuy nhiên, một số người chỉ có một dây chằng được nhận diện.
Ngoài ra, cả hai có thể không được nhìn thấy rõ trong cùng một lần chụp.
Đây là những biến thể giải phẫu, không phải bằng chứng chắc chắn của tổn thương.
Ý nghĩa lâm sàng: Không nên chẩn đoán đứt dây chằng chỉ vì một MFL không được nhận diện trên MRI.
4. CHỨC NĂNG DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI: HUMPHREY VÀ WRISBERG CÓ VAI TRÒ GÌ TRONG CƠ SINH HỌC KHỚP GỐI?
4.1. Dây chằng sụn chêm đùi giúp ổn định sừng sau sụn chêm ngoài như thế nào?
MFL góp phần kiểm soát vị trí và chuyển động của sừng sau sụn chêm ngoài.
Khi khớp gối gập hoặc duỗi, sụn chêm cần di chuyển phù hợp với tương quan giữa xương đùi và xương chày.
Các dây chằng sụn chêm đùi tạo thêm liên kết giữa sụn chêm ngoài và xương đùi.
Nhờ đó, chúng có thể hỗ trợ duy trì sự ổn định của sừng sau trong quá trình vận động.
Tuy nhiên, đây không phải những cấu trúc duy nhất giữ vững sụn chêm.
Rễ sụn chêm, các dây chằng sụn chêm – chày và những cấu trúc bao khớp khác cũng đóng góp quan trọng. [3]
4.2. Humphrey và Wrisberg chịu lực khác nhau khi gập duỗi gối không?
Các nghiên cứu cơ sinh học cho thấy hai dây chằng có thể thay đổi sức căng theo góc gập gối.
Humphrey thường được mô tả có vai trò nổi bật hơn trong gập gối.
Trong khi đó, Wrisberg có thể chịu lực căng đáng kể hơn khi gối duỗi.
Tuy nhiên, mức độ đóng góp phụ thuộc cấu trúc dây chằng và điều kiện thí nghiệm.
Vì vậy, không nên kết luận mỗi dây chằng chỉ hoạt động trong một tư thế duy nhất.
Nghiên cứu về sự thay đổi sức căng MFL năm 2006 hỗ trợ nhận định rằng hai cấu trúc có vai trò cơ sinh học bổ sung cho nhau. [6]
4.3. Dây chằng sụn chêm đùi hỗ trợ PCL như thế nào?
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy MFL có thể góp phần hạn chế sự di lệch ra sau của xương chày.
Nhờ đó, chúng hỗ trợ chức năng của PCL khi khớp chịu tải.
Đặc biệt, khi PCL bị tổn thương nhưng MFL còn nguyên vẹn, mức độ lỏng sau có thể khác so với trường hợp tổn thương đồng thời.
Tuy nhiên, đây chủ yếu là nhận định dựa trên nghiên cứu giải phẫu và cơ sinh học.
Chưa đủ bằng chứng để sử dụng tình trạng MFL như tiêu chí độc lập quyết định điều trị đứt PCL.
Ngoài ra, MFL không thể thay thế hoàn toàn chức năng của PCL. [3]
5. MRI DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI: NHẬN DIỆN HUMPHREY VÀ WRISBERG NHƯ THẾ NÀO?
5.1. MRI mặt phẳng đứng dọc: Cách phân biệt dây chằng Humphrey và Wrisberg
Mặt phẳng đứng dọc (sagittal) rất hữu ích để nhận diện tương quan giữa MFL và PCL.
Trước tiên, cần xác định PCL trong khoang liên lồi cầu.
Sau đó, quan sát các dải mô sợi nhỏ nằm ở phía trước hoặc phía sau dây chằng này.
Dây chằng Humphrey thường nằm phía trước PCL.
Ngược lại, Wrisberg chạy phía sau PCL.
Cả hai thường có tín hiệu thấp trên các chuỗi xung thông thường.
Tuy nhiên, một lát cắt đơn lẻ không đủ để xác định chắc chắn đường đi.
Vì vậy, cần di chuyển liên tục qua các lát cắt để theo dõi sự kết nối đến sừng sau sụn chêm ngoài. [2], [7]
5.2. MRI mặt phẳng trán và trục giúp xác định điểm bám MFL
Mặt phẳng trán (coronal) giúp đánh giá hướng đi của dây chằng từ sụn chêm ngoài đến xương đùi.
Mặt phẳng trục (axial) hỗ trợ xác định tương quan không gian quanh PCL.
Việc phối hợp các mặt phẳng giúp hạn chế sai sót do hiệu ứng thể tích từng phần.
Đặc biệt, cấu trúc nhỏ như MFL có thể bị che khuất khi lát cắt quá dày.
Các chuỗi PD hoặc T2 phù hợp có thể hỗ trợ nhận diện mô dây chằng và những tổn thương phối hợp.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần MRI chuyên biệt chỉ để xác định Humphrey hoặc Wrisberg.
5.3. Dây chằng Wrisberg có thể bị nhầm với rách sừng sau sụn chêm ngoài không?
Có.
Tại vị trí dây chằng Wrisberg tiếp xúc hoặc bám vào sừng sau sụn chêm ngoài, hình ảnh có thể tạo cảm giác sụn chêm bị gián đoạn.
Đây có thể là hình ảnh giả rách sụn chêm (meniscal pseudotear).
Dấu hiệu này đặc biệt quan trọng vì Wrisberg là một biến thể giải phẫu bình thường.
Để phân biệt, cần theo dõi dải mô sợi từ vùng bám sụn chêm đến lồi cầu đùi trong.
Nếu cấu trúc liên tục và có đường đi phù hợp với Wrisberg, không nên vội kết luận rách sụn chêm. [7], [8]
5.4. Dây chằng Humphrey có thể tạo hình ảnh giả tổn thương PCL không?
Có thể.
Humphrey nằm gần phía trước PCL nên đôi khi tạo thêm một dải tín hiệu thấp trên MRI sagittal.
Hình ảnh này có thể khiến người đọc nhầm với một bó dây chằng bất thường hoặc một cấu trúc nằm trong khoang liên lồi cầu.
Đặc biệt, một số hình ảnh giả có thể gợi liên tưởng đến dấu hiệu hai dây chằng chéo sau.
Tuy nhiên, dấu hiệu double PCL thực sự thường liên quan đến mảnh sụn chêm trong di lệch dạng quai xách.
Do đó, cần theo dõi điểm xuất phát và bám tận của dải tín hiệu thấp để phân biệt. [8]
6. PHÂN BIỆT DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI BÌNH THƯỜNG VỚI TỔN THƯƠNG SỤN CHÊM NGOÀI
6.1. Dấu hiệu giả rách sụn chêm ngoài do Humphrey hoặc Wrisberg
MFL có thể tạo ra đường hoặc khoảng tín hiệu bất thường tại vùng tiếp nối với sụn chêm.
Điều này dễ gây nhầm lẫn khi chỉ đánh giá một lát cắt MRI.
Các đặc điểm cần kiểm tra gồm:
-
Vị trí tại sừng sau sụn chêm ngoài.
-
Sự liên tục của dải dây chằng.
-
Đường đi về phía lồi cầu đùi trong.
-
Tương quan với PCL.
-
Hình thái sụn chêm trên các lát cắt lân cận.
Đặc biệt, cần xác định đường tín hiệu nghi ngờ có thực sự đi qua mô sụn chêm hay không.
Không nên chẩn đoán rách sụn chêm chỉ dựa trên một hình ảnh bất thường khu trú. [4], [8]
6.2. Khi nào cần nghi ngờ rách sừng sau sụn chêm ngoài thực sự?
Tổn thương sừng sau sụn chêm ngoài có thể liên quan đến chấn thương xoay gối hoặc đứt ACL.
Các dấu hiệu hình ảnh cần đánh giá gồm:
-
Tín hiệu bất thường kéo dài đến bề mặt khớp.
-
Thay đổi hình dạng sụn chêm.
-
Mất liên tục mô sụn chêm.
-
Mảnh sụn chêm di lệch.
-
Rách rễ sau sụn chêm ngoài.
-
Tổn thương xương hoặc dây chằng phối hợp.
Tuy nhiên, việc xác định rách cần dựa trên tiêu chuẩn MRI phù hợp và đối chiếu nhiều mặt phẳng.
Nếu nghi ngờ vẫn cao, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp đánh giá bổ sung.
6.3. Dây chằng Wrisberg có liên quan đến sụn chêm ngoài dạng đĩa không?
Có một biến thể đặc biệt được gọi là sụn chêm ngoài dạng đĩa kiểu Wrisberg (Wrisberg-type discoid lateral meniscus).
Ở biến thể này, các liên kết ổn định phía sau của sụn chêm ngoài có thể thiếu hoặc bất thường.
Do đó, sụn chêm có thể tăng di động và gây triệu chứng bật hoặc kẹt khớp.
Tuy nhiên, không phải mọi người có dây chằng Wrisberg đều có sụn chêm dạng đĩa.
Hai khái niệm cần được phân biệt rõ.
Sự hiện diện của Wrisberg là một đặc điểm giải phẫu có thể bình thường. Trong khi đó, sụn chêm dạng đĩa kiểu Wrisberg là một biến thể hình thái và ổn định sụn chêm đặc biệt. [3]
7. TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI: KHI NÀO CẦN CAN THIỆP?
7.1. Tổn thương Humphrey hoặc Wrisberg có gây đau khớp gối không?
Tổn thương MFL có thể xuất hiện trong chấn thương khớp gối phức tạp.
Tuy nhiên, hiện chưa có triệu chứng lâm sàng đặc hiệu được xác nhận riêng cho đứt Humphrey hoặc Wrisberg đơn độc.
Đau gối phía sau hoặc phía ngoài có thể liên quan đến nhiều cấu trúc khác.
Đặc biệt, tổn thương PCL, sụn chêm ngoài và các cấu trúc góc sau ngoài cần được đánh giá.
Vì vậy, không nên quy triệu chứng đau cho MFL chỉ vì MRI ghi nhận cấu trúc này bất thường.
7.2. Có cần phẫu thuật khi không nhìn thấy Humphrey hoặc Wrisberg trên MRI?
Không.
Việc không nhận diện được một MFL có thể phản ánh biến thể giải phẫu bình thường.
Ngoài ra, độ phân giải MRI và kỹ thuật khảo sát có thể ảnh hưởng khả năng quan sát.
Do đó, không có chỉ định điều trị chỉ vì một dây chằng MFL không xuất hiện trên MRI.
Đặc biệt, không nên thực hiện phẫu thuật thăm dò chỉ để xác định sự hiện diện của Humphrey hoặc Wrisberg.
7.3. Vai trò của MFL trong điều trị tổn thương PCL và rễ sau sụn chêm ngoài
Khi có chấn thương PCL hoặc rễ sau sụn chêm ngoài, việc đánh giá MFL có thể cung cấp thêm thông tin cơ sinh học.
Một số nghiên cứu cho thấy MFL nguyên vẹn có thể góp phần duy trì ổn định và hạn chế di lệch sụn chêm.
Tuy nhiên, quyết định khâu sụn chêm, tái tạo PCL hoặc điều trị bảo tồn không dựa riêng vào MFL.
Cần xem xét mức mất vững, tổn thương phối hợp, triệu chứng và nhu cầu chức năng. [3], [5]
8. PHỤC HỒI CHỨC NĂNG KHỚP GỐI: DÂY CHẰNG HUMPHREY VÀ WRISBERG CÓ CẦN BÀI TẬP RIÊNG KHÔNG?
8.1. MFL bình thường có cần phục hồi chức năng không?
Không.
Humphrey và Wrisberg là những cấu trúc giải phẫu bình thường.
Nếu chúng được phát hiện tình cờ trên MRI mà không có bệnh lý liên quan, người bệnh không cần điều trị.
Đặc biệt, không nên xây dựng chương trình tập để “chỉnh lại vị trí” của một dây chằng sụn chêm đùi bình thường.
8.2. Khi nào cần tập phục hồi chức năng nếu có tổn thương MFL phối hợp?
Phục hồi chức năng được chỉ định dựa trên chấn thương hoặc bệnh lý chính của khớp gối.
Ví dụ gồm:
-
Tổn thương PCL.
-
Rách sụn chêm ngoài.
-
Tổn thương rễ sau sụn chêm.
-
Chấn thương dây chằng phối hợp.
-
Phục hồi sau phẫu thuật sụn chêm hoặc dây chằng.
Chương trình có thể bao gồm phục hồi ROM, tăng sức mạnh cơ tứ đầu, tập thăng bằng và tiến triển chịu trọng lượng.
Tuy nhiên, liều tập và giới hạn gập gối phụ thuộc loại tổn thương.
Hiện chưa có phác đồ vật lý trị liệu riêng được xác nhận cho đứt Humphrey hoặc Wrisberg đơn độc.
8.3. Phục hồi sau tổn thương PCL phối hợp MFL cần lưu ý gì?
Ở người bệnh tổn thương PCL, các bài tập cần hạn chế tải gây di lệch sau xương chày quá mức trong giai đoạn bảo vệ.
Đặc biệt, mức kháng lực lên nhóm cơ gân kheo và biên độ gập gối cần được lựa chọn theo phác đồ.
Nếu đồng thời có khâu rễ sau sụn chêm ngoài, người bệnh có thể cần giới hạn chịu trọng lượng và ROM.
Tuy nhiên, không nên xây dựng các giới hạn này chỉ dựa trên hình ảnh MFL.
Phác đồ cần ưu tiên tổn thương chính và hướng dẫn của phẫu thuật viên.
9. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ MẸO NHỚ DÂY CHẰNG SỤN CHÊM ĐÙI (FAQ)
9.1. Mẹo nhớ dây chằng sụn chêm đùi đơn giản nhất là gì?
Humphrey nằm trước PCL, Wrisberg nằm sau PCL. Đây là nguyên tắc dễ nhớ nhất khi đọc MRI.
9.2. Dây chằng Humphrey nằm trước hay sau PCL?
Humphrey là dây chằng sụn chêm đùi trước, chạy phía trước PCL.
9.3. Dây chằng Wrisberg nằm trước hay sau PCL?
Wrisberg là dây chằng sụn chêm đùi sau, chạy phía sau PCL.
9.4. Humphrey và Wrisberg bám vào sụn chêm nào?
Cả hai thường liên kết với sừng sau sụn chêm ngoài.
9.5. Dây chằng sụn chêm đùi có phải dây chằng chéo sau không?
Không. MFL nối sụn chêm ngoài với xương đùi, còn PCL nối xương đùi với xương chày.
9.6. Một người có thể có cả Humphrey và Wrisberg không?
Có. Hai dây chằng có thể cùng hiện diện hoặc chỉ nhận diện được một trong hai.
9.7. Không nhìn thấy Wrisberg trên MRI có bất thường không?
Không nhất thiết. Đây có thể là biến thể giải phẫu hoặc giới hạn của kỹ thuật MRI.
9.8. Dây chằng Humphrey có thể bị nhầm với rách sụn chêm không?
Có. Điểm bám của Humphrey gần sừng sau sụn chêm ngoài có thể tạo hình ảnh giả rách.
9.9. Dây chằng Wrisberg có thể gây hình ảnh giả rách sụn chêm không?
Có. Đây là một bẫy chẩn đoán hình ảnh cần chú ý.
9.10. MFL có hỗ trợ chức năng PCL không?
Các nghiên cứu cơ sinh học cho thấy MFL có thể hỗ trợ hạn chế di lệch sau xương chày.
9.11. Có cần phẫu thuật dây chằng Humphrey hoặc Wrisberg không?
Không có chỉ định phẫu thuật chỉ vì một MFL không được quan sát trên MRI. Xử trí phụ thuộc tổn thương thực sự.
9.12. Dây chằng Wrisberg có liên quan sụn chêm dạng đĩa không?
Có một biến thể sụn chêm ngoài dạng đĩa kiểu Wrisberg, nhưng không phải mọi người có dây chằng Wrisberg đều mắc biến thể này.
10. KẾT LUẬN: GHI NHỚ ĐÚNG HUMPHREY VÀ WRISBERG ĐỂ TRÁNH NHẦM LẪN TRÊN MRI KHỚP GỐI
Mẹo nhớ dây chằng sụn chêm đùi giúp phân biệt nhanh hai cấu trúc Humphrey và Wrisberg dựa trên vị trí của chúng so với PCL.
Humphrey là dây chằng sụn chêm đùi trước, nằm phía trước PCL. Trong khi đó, Wrisberg là dây chằng sụn chêm đùi sau, nằm phía sau PCL.
Cả hai thường liên kết sừng sau sụn chêm ngoài với lồi cầu đùi trong. Chúng có thể hỗ trợ ổn định sụn chêm ngoài và bổ sung một phần chức năng cơ học của PCL.
Tuy nhiên, sự hiện diện của các dây chằng này thay đổi giữa các cá thể. Vì vậy, không nhìn thấy một MFL trên MRI không đồng nghĩa với tổn thương.
Trong chẩn đoán hình ảnh, điểm quan trọng là phân biệt dây chằng bình thường với rách sụn chêm ngoài hoặc bất thường PCL. Điều này giúp tránh diễn giải sai và can thiệp không cần thiết.
Thông điệp cần nhớ: Humphrey ở trước – Wrisberg ở sau PCL. Nhận diện đúng biến thể giải phẫu là bước quan trọng để đọc MRI khớp gối chính xác.
0937782677
11. TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Meniscofemoral ligament (mnemonic). Radiopaedia. Nguồn Radiopaedia.
[2] Anterior and Posterior Meniscofemoral Ligaments: MRI Evaluation. 2012. DOI: https://doi.org/10.1155/2012/839724
[3] Prevalence, Biomechanics, and Pathologies of the Meniscofemoral Ligaments: A Systematic Review. 2021. DOI: https://doi.org/10.1016/j.asmr.2021.09.006
[4] Clinical Anatomy of the Anterior Meniscofemoral Ligament of Humphrey: An Original MRI Study, Meta-analysis, and Systematic Review. 2021. DOI: https://doi.org/10.1177/2325967120973192
[5] Clinical Anatomy of the Posterior Meniscofemoral Ligament of Wrisberg: An Original MRI Study, Meta-analysis, and Systematic Review. 2021. DOI: https://doi.org/10.1177/2325967120973195
[6] Analysis of Meniscofemoral Ligament Tension During Knee Motion. 2006. DOI: https://doi.org/10.1016/j.arthro.2005.09.023
[7] Variations in meniscofemoral ligaments at anatomical study and MR imaging. 1999. PubMed.
[8] Preoperative Meniscus: Pitfalls and Traps to Avoid. 2022. DOI: https://doi.org/10.3348/jksr.2021.0002
