ĐÁNH GIÁ CO CỨNG CƠ SAU TỔN THƯƠNG TỦY SỐNG: VÌ SAO CƠ CỨNG CHƯA CHẮC DO PHẢN XẠ?

Đánh giá co cứng cơ sau tổn thương tủy sống không đơn giản là xác định cơ cứng đến mức nào. Cần xem xét sức cản khi kéo giãn xuất phát từ hoạt động phản xạ hay những thay đổi cơ học của mô mềm.

Nghiên cứu của Lamontagne và cộng sự công bố một nghiên cứu trên tạp chí Physical Therapy. Nhóm tác giả sử dụng lực kế cầm tay và lực kế đẳng động để đánh giá cơ gấp gan chân.

Nghiên cứu thực hiện trên chín người tổn thương tủy sống mạn tính. Kết quả cho thấy lực kế cầm tay có độ lặp lại tương đối cao khi đo sức cản cơ.

Đặc biệt, điện cơ giúp cung cấp thông tin về các thành phần phản xạ và không phản xạ. Phát hiện này có ý nghĩa đối với đánh giá và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

1. Co cứng cơ sau tổn thương tủy sống là gì?

Co cứng (spasticity) là một biểu hiện có thể xuất hiện sau tổn thương neuron vận động trên.

Theo định nghĩa kinh điển của Lance, đặc điểm cốt lõi là tăng phản xạ kéo giãn phụ thuộc tốc độ.

Nghĩa là khi kéo giãn cơ nhanh hơn, đáp ứng phản xạ bất thường có thể tăng lên.

Tuy nhiên, người bệnh tổn thương tủy sống còn có thể xuất hiện nhiều dạng tăng hoạt động cơ khác.

Ví dụ gồm co thắt cơ không tự chủ, rung giật liên tiếp (clonus) và rối loạn điều hòa co cơ.

Vì vậy, cần phân biệt co cứng theo nghĩa phản xạ kéo giãn với những biểu hiện khác của hội chứng neuron vận động trên.

1.1. Vì sao tổn thương tủy sống gây tăng phản xạ kéo giãn?

Bình thường, hoạt động phản xạ tủy sống được điều hòa bởi các đường dẫn truyền đi xuống từ não.

Những đường này tham gia cân bằng tín hiệu kích thích và ức chế.

Khi tổn thương tủy sống làm gián đoạn điều hòa từ trên xuống, phản xạ tủy có thể trở nên tăng hoạt.

Một kích thích kéo giãn cơ khi đó có thể tạo đáp ứng co cơ quá mức.

Tuy nhiên, mức độ co cứng còn thay đổi theo thời gian sau tổn thương và tình trạng người bệnh.

1.2. Co cứng có xuất hiện ngay sau chấn thương không?

Không nhất thiết.

Trong giai đoạn sớm, người bệnh có thể trải qua sốc tủy với giảm hoặc mất phản xạ.

Sau đó, các phản xạ có thể xuất hiện trở lại và thay đổi theo quá trình thích nghi thần kinh.

Vì vậy, tình trạng trương lực cơ trong những tuần đầu có thể khác giai đoạn mạn tính.

Nghiên cứu Lamontagne chỉ khảo sát những người đã tổn thương từ một đến năm năm.

Do đó, kết quả không thể áp dụng trực tiếp cho tất cả người mới chấn thương.

2. Vì sao cơ cứng chưa chắc hoàn toàn do co cứng thần kinh?

Khi nhà vật lý trị liệu vận động thụ động một khớp, họ có thể cảm nhận sức cản.

Tuy nhiên, lực cản này không chỉ đến từ hoạt động cơ phản xạ.

Các cấu trúc mô mềm cũng có thể tạo sức cản cơ học.

2.1. Thành phần thần kinh

Thành phần thần kinh liên quan đến hoạt động cơ không tự chủ trong quá trình kéo giãn.

Ví dụ, phản xạ kéo giãn quá mức có thể kích thích cơ gấp gan chân co lại.

Khi đó, cơ tạo mô-men chống lại chuyển động gấp mu cổ chân.

Đáp ứng có thể phụ thuộc tốc độ kéo giãn và trạng thái hoạt động của hệ thần kinh.

Điện cơ giúp ghi nhận hoạt động điện của những cơ được theo dõi.

2.2. Thành phần không do phản xạ

Thành phần không do phản xạ gồm sức cản từ những đặc tính cơ học của mô.

Ví dụ gồm độ cứng thụ động của cơ, gân và mô liên kết.

Ngoài ra, thay đổi chiều dài cơ hoặc tình trạng co rút có thể hạn chế vận động.

Những yếu tố này có thể tạo sức cản ngay cả khi không ghi nhận hoạt hóa cơ phản xạ tương ứng.

2.3. So sánh hai thành phần

Lưu ý: Hai thành phần có thể tồn tại đồng thời. Ngoài ra, điện cơ bề mặt không ghi nhận được tất cả các nguồn hoạt động cơ.

3. Vì sao tốc độ kéo giãn quan trọng khi đánh giá co cứng?

Theo định nghĩa kinh điển, đáp ứng co cứng liên quan đến tốc độ kéo giãn.

Do đó, tốc độ là một yếu tố không thể bỏ qua khi đánh giá.

3.1. Kéo giãn chậm có ý nghĩa gì?

Kéo giãn chậm giúp đánh giá sức cản trong điều kiện ít kích thích phản xạ nhanh hơn.

Trong nghiên cứu Lamontagne, điều kiện tốc độ thấp của máy đẳng động là 5°/giây.

Tuy nhiên, sức cản ghi nhận ở tốc độ thấp không nhất thiết hoàn toàn đến từ mô mềm.

Ngay cả vận động chậm cũng có thể gây hoạt hóa cơ ở một số người bệnh.

Vì vậy, cần kết hợp thông tin điện cơ nếu mục tiêu là phân tích cơ chế.

3.2. Kéo giãn nhanh có ý nghĩa gì?

Kéo giãn nhanh tạo điều kiện khảo sát những đáp ứng phản xạ nhạy với tốc độ.

Nghiên cứu sử dụng tốc độ mục tiêu 180°/giây với máy đẳng động.

Đồng thời, người đánh giá cố gắng thực hiện tốc độ tương ứng bằng lực kế cầm tay.

Tuy nhiên, tốc độ thực tế có thể khác nhau giữa hai phương pháp.

Điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến cách so sánh mô-men sức cản.

3.3. Có phải kéo giãn càng nhanh càng tốt?

Không.

Tốc độ cao có thể làm tăng sức cản hoặc kích thích co thắt cơ.

Ở người có co rút, đau hoặc vấn đề cơ xương khớp, vận động nhanh có thể không an toàn.

Vì vậy, tốc độ kéo giãn cần dựa trên mục tiêu kiểm tra và khả năng chịu đựng của người bệnh.

Các tốc độ trong nghiên cứu là thông số thực nghiệm, không phải hướng dẫn để tự thực hiện kéo giãn nhanh tại nhà.

4. Lực kế cầm tay có thể đánh giá co cứng cơ như thế nào?

Lực kế cầm tay (hand-held dynamometer – HHD) là thiết bị đo lực.

Trong đánh giá sức cản khi kéo giãn, người đo có thể sử dụng thiết bị để ghi nhận lực chống lại vận động.

Nếu biết cánh tay đòn phù hợp, lực đo có thể được quy đổi thành mô-men lực.

4.1. Mô-men lực là gì?

Mô-men lực (torque) phản ánh tác dụng làm quay một vật quanh trục.

Trong vận động cổ chân, mô-men phụ thuộc vào lực và khoảng cách vuông góc đến trục khớp.

Ví dụ, lực 10 N tác dụng với cánh tay đòn 0,10 m tạo mô-men 1 N·m.

4.2. Vì sao cần chuẩn hóa vị trí đo?

Lực ghi nhận có thể thay đổi nếu vị trí đặt thiết bị khác nhau.

Ngoài ra, chiều dài cánh tay đòn cũng ảnh hưởng đến giá trị mô-men.

Vì vậy, muốn so sánh giữa các lần đánh giá, cần thống nhất vị trí đặt lực.

Tư thế người bệnh, góc khớp và cách cố định cũng rất quan trọng.

Nếu không kiểm soát các yếu tố này, kết quả có thể thay đổi dù tình trạng cơ không thực sự khác.

4.3. Lực kế cầm tay có đo trực tiếp hoạt động phản xạ không?

Không.

Lực kế ghi nhận lực hoặc mô-men sức cản tổng hợp.

Giá trị đo có thể bao gồm nhiều thành phần cơ học và thần kinh.

Vì vậy, lực kế không thể tự xác định toàn bộ sức cản đến từ phản xạ kéo giãn.

Đây là lý do Lamontagne và cộng sự kết hợp thiết bị với điện cơ.

5. Lực kế đẳng động có gì khác lực kế cầm tay?

Lực kế đẳng động (isokinetic dynamometer) là hệ thống cho phép điều khiển chuyển động ở tốc độ góc được thiết lập.

Trong nghiên cứu, thiết bị được sử dụng để kéo giãn cơ gấp gan chân ở hai tốc độ.

Công cụ này đóng vai trò phương pháp tham chiếu khi so sánh với lực kế cầm tay.

5.1. Ưu điểm của lực kế đẳng động

Thiết bị có thể kiểm soát và ghi nhận chuyển động theo chương trình.

Ngoài ra, hệ thống có khả năng đo mô-men theo thời gian hoặc góc khớp.

Nhờ đó, dữ liệu phù hợp để nghiên cứu mối quan hệ giữa tốc độ, vị trí và sức cản.

Tuy nhiên, thiết bị thường có chi phí cao và cần không gian chuyên dụng.

5.2. Ưu điểm của lực kế cầm tay

Lực kế cầm tay có kích thước nhỏ hơn và thuận tiện cho đánh giá tại giường.

Thiết bị có thể phù hợp với cơ sở không có hệ thống đẳng động lớn.

Tuy nhiên, kỹ năng người đánh giá có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Đặc biệt, duy trì tốc độ kéo giãn bằng tay là một thách thức.

5.3. So sánh hai phương pháp

Kết quả nghiên cứu cho thấy lực kế cầm tay có độ lặp lại cao trong điều kiện khảo sát.

Tuy nhiên, không thể kết luận mọi loại lực kế cầm tay đều cho kết quả tương tự.

6. Điện cơ EMG giúp phân biệt các thành phần sức cản như thế nào?

Điện cơ (electromyography – EMG) ghi nhận hoạt động điện liên quan đến sự hoạt hóa cơ.

Trong nghiên cứu, nhóm tác giả theo dõi cơ dép và cơ chày trước.

6.1. Vai trò của cơ dép

Cơ dép là một cơ gấp gan chân quan trọng.

Khi cổ chân được vận động theo hướng gấp mu, nhóm cơ gấp gan chân bị kéo dài.

Ở người có tăng phản xạ kéo giãn, quá trình này có thể kích thích hoạt động cơ không tự chủ.

Điện cơ cơ dép giúp ghi nhận một phần đáp ứng đó.

6.2. Vì sao phải theo dõi thêm cơ chày trước?

Cơ chày trước là một cơ tham gia gấp mu cổ chân.

Hoạt động của cơ này có thể ảnh hưởng đến mô-men tổng hợp quanh khớp.

Theo dõi điện cơ giúp nhà nghiên cứu nhận biết hoạt động của cả cơ gấp gan chân và cơ đối vận.

Nhờ đó, việc giải thích mô-men sức cản có thêm cơ sở.

6.3. EMG có đo trực tiếp độ cứng mô mềm không?

Không.

Điện cơ ghi nhận tín hiệu điện của cơ, không trực tiếp đo tính chất cơ học của gân hoặc bao khớp.

Vì vậy, EMG cần được xem xét cùng dữ liệu lực, mô-men và chuyển động.

Một tín hiệu EMG thấp không tự động chứng minh mô mềm hoàn toàn bình thường.

Ngược lại, EMG tăng cũng không đủ để lượng hóa chính xác toàn bộ phần sức cản do phản xạ.

7. Kết quả nghiên cứu: Độ tin cậy ICC của hai thiết bị ra sao?

7.1. ICC là gì?

ICC là viết tắt của Intraclass Correlation Coefficient.

Chỉ số này được sử dụng để đánh giá mức độ phù hợp hoặc nhất quán của các phép đo, tùy mô hình ICC được chọn.

Trong nghiên cứu Lamontagne, ICC được dùng để khảo sát độ lặp lại giữa các lần đo.

ICC gần 1 thường phản ánh độ lặp lại tương đối cao.

Tuy nhiên, ICC không trực tiếp cho biết sai số tuyệt đối tính bằng N·m.

7.2. Kết quả ICC

Cả hai phương pháp đều ghi nhận ICC cao trong mẫu nghiên cứu.

Lực kế đẳng động có ICC cao hơn ở cả hai điều kiện.

Tuy nhiên, kết quả lực kế cầm tay vẫn cho thấy khả năng lặp lại tốt trong những điều kiện được kiểm tra.

Không nên diễn giải ICC 0,93 là thiết bị đo chính xác 93%. ICC phản ánh một đặc tính tin cậy của phép đo, không phải độ chính xác tuyệt đối.

7.3. Lực kế cầm tay có thể thay thế hoàn toàn máy đẳng động không?

Chưa thể khẳng định.

Độ lặp lại cao không chứng minh hai thiết bị luôn cho cùng giá trị mô-men.

Ngoài ra, người đánh giá bằng tay có thể không tái tạo được tốc độ đặt trước một cách chính xác.

Vì vậy, kết quả cần được giải thích trong phạm vi nhóm cơ, tư thế và phương pháp được nghiên cứu.

8. Mô-men sức cản thay đổi theo tốc độ như thế nào?

Nhóm tác giả báo cáo mô-men sức cản trung bình bằng lực kế cầm tay là:

Như vậy, mô-men ghi nhận ở tốc độ cao lớn hơn 0,4 N·m.

Tuy nhiên, đây là mô-men sức cản tổng hợp.

8.1. Có thể kết luận tăng 50% co cứng không?

Không.

Mặc dù 1,2 N·m cao hơn 0,8 N·m về mặt số học, không nên xem đó là mức tăng 50% của riêng thành phần co cứng thần kinh.

Bởi mô-men tổng hợp còn chịu ảnh hưởng của đặc tính cơ học và điều kiện đo.

Ngoài ra, tốc độ thực tế khi thao tác bằng tay có thể thay đổi.

Vì vậy, chỉ có thể kết luận rằng mô-men sức cản được ghi nhận cao hơn ở điều kiện tốc độ cao.

8.2. Vì sao chỉ so sánh mô-men chưa đủ?

Một mô-men sức cản lớn có thể xuất phát từ phản xạ kéo giãn tăng.

Tuy nhiên, nó cũng có thể liên quan đến mô mềm cứng hoặc co rút.

Vì vậy, nếu chỉ đo mô-men mà không đánh giá hoạt động cơ, khó xác định thành phần đóng góp.

Đây là lý do nghiên cứu sử dụng thêm EMG.

9. Modified Ashworth Scale có hạn chế gì trong đánh giá co cứng?

Modified Ashworth Scale (MAS) là thang đánh giá thường được sử dụng trong phục hồi thần kinh.

Thang dựa trên sức cản cảm nhận khi vận động thụ động một khớp.

MAS thuận tiện vì không cần nhiều thiết bị.

Tuy nhiên, phương pháp có một số giới hạn quan trọng.

9.1. MAS có phân biệt co cứng với co rút không?

Không thể phân biệt chắc chắn.

Sức cản cảm nhận khi vận động thụ động có thể đến từ nhiều nguồn.

Ví dụ gồm hoạt động cơ không tự chủ, độ cứng mô mềm và co rút.

Vì vậy, điểm MAS cao chưa chắc phản ánh toàn bộ mức tăng phản xạ kéo giãn.

Hướng dẫn đồng thuận AAPM&R năm 2024 nhấn mạnh cần đánh giá co cứng trong mối liên hệ với chức năng và những yếu tố cơ học.

9.2. Vì sao MAS có thể thay đổi giữa người đánh giá?

Người đánh giá có thể thực hiện vận động ở tốc độ khác nhau.

Ngoài ra, lực tác động và cảm nhận sức cản cũng có tính chủ quan.

Do đó, kết quả có thể chịu ảnh hưởng của kỹ năng và quy trình.

Việc chuẩn hóa tư thế, tốc độ và hướng vận động giúp giảm sai khác.

Tuy nhiên, chỉ chuẩn hóa thao tác không biến MAS thành phương pháp đo riêng thành phần thần kinh.

10. Modified Tardieu Scale có ưu điểm gì?

Modified Tardieu Scale (MTS) đánh giá đáp ứng của cơ khi kéo giãn ở những tốc độ khác nhau.

Một ưu điểm của cách tiếp cận này là xem xét trực tiếp yếu tố tốc độ.

Ngoài ra, MTS có thể ghi nhận góc xuất hiện đáp ứng bắt cơ khi kéo giãn nhanh.

10.1. R1 và R2 là gì?

Trong cách sử dụng MTS phổ biến:

• R1: Góc ghi nhận phản ứng bắt cơ khi kéo giãn nhanh.

• R2: Tầm vận động thụ động đạt được khi kéo giãn chậm.

Chênh lệch R2–R1 đôi khi được sử dụng để hỗ trợ diễn giải thành phần động và hạn chế cơ học.

Tuy nhiên, không nên xem chênh lệch này là phép đo định lượng chính xác của riêng co cứng thần kinh.

10.2. MTS có thay thế được điện cơ không?

Không hoàn toàn.

MTS cung cấp thông tin lâm sàng về đáp ứng theo tốc độ và góc khớp.

Tuy nhiên, phương pháp vẫn phụ thuộc thao tác người đánh giá.

Đồng thời, MTS không trực tiếp ghi nhận hoạt động điện của cơ.

Vì vậy, khi cần nghiên cứu cơ chế chi tiết, có thể cần thêm EMG và thiết bị đo cơ học.

10.3. Công cụ nào nên được lựa chọn?

Không có công cụ nào phản ánh đầy đủ mọi khía cạnh của tăng trương lực cơ.

11. Bằng chứng mới bổ sung điều gì cho nghiên cứu?

11.1. Đồng thuận AAPM&R năm 2024

Năm 2024, Hiệp hội Y học Vật lý và Phục hồi chức năng Hoa Kỳ công bố hướng dẫn đồng thuận về đánh giá và quản lý co cứng.

Tài liệu nhấn mạnh rằng đánh giá không nên chỉ dựa vào một thang đo trương lực.

Cần xem xét triệu chứng, ảnh hưởng chức năng và mục tiêu của người bệnh.

Ngoài ra, phải phân biệt những nguyên nhân thần kinh và cơ học khi lựa chọn điều trị.

11.2. Hướng dẫn quản lý co cứng sau SCI năm 2024

Tài liệu hướng dẫn năm 2024 của UAMS đề cập nhiều công cụ đánh giá.

Các công cụ gồm MAS, Modified Tardieu Scale và Spinal Cord Assessment Tool for Spastic Reflexes (SCATS).

SCATS đặc biệt phù hợp để đánh giá một số phản xạ và co thắt cơ ở người tổn thương tủy sống.

Tuy nhiên, việc lựa chọn công cụ phụ thuộc mục tiêu lâm sàng và khả năng thực hiện.

11.3. Quan điểm cập nhật năm 2026

Các bài tổng quan và đồng thuận mới tiếp tục đặt vấn đề về cách sử dụng thuật ngữ spasticity.

Một số tác giả cho rằng cần phân biệt rõ co cứng phụ thuộc tốc độ với các dạng tăng hoạt động cơ khác.

Điều này giúp tránh xem mọi hiện tượng tăng sức cản là cùng một rối loạn.

Đồng thời, nó nhấn mạnh giới hạn của các thang đánh giá bằng tay khi xác định cơ chế sinh lý.

Những quan điểm này phù hợp với hướng nghiên cứu mà Lamontagne đặt ra.

12. Ứng dụng vào đánh giá co cứng trong phục hồi chức năng

Nghiên cứu Lamontagne cung cấp cơ sở để cải thiện cách đánh giá tăng sức cản cơ.

Tuy nhiên, phương pháp cần được điều chỉnh cho điều kiện thực hành hiện nay.

12.1. Đánh giá mục tiêu chức năng trước tiên

Không phải mọi biểu hiện co cứng đều cần điều trị để giảm về mức thấp nhất.

Ở một số người, hoạt động cơ tăng có thể hỗ trợ đứng hoặc chuyển tư thế.

Trong khi đó, ở người khác, co thắt cơ có thể gây đau hoặc cản trở chăm sóc.

Vì vậy, cần xác định co cứng đang ảnh hưởng đến chức năng như thế nào.

12.2. Đánh giá tầm vận động thụ động

Tầm vận động giúp nhận diện những hạn chế tại khớp.

Nếu tầm vận động giảm nhiều, cần xem xét khả năng co rút hoặc thay đổi mô mềm.

Ngoài ra, cần đánh giá cảm giác cuối tầm và dấu hiệu đau.

Tuy nhiên, chỉ đo tầm vận động không đủ để xác định nguồn gốc sức cản.

12.3. Đánh giá sức cản ở các tốc độ phù hợp

Thực hiện vận động chậm và nhanh có kiểm soát có thể hỗ trợ nhận diện tính phụ thuộc tốc độ.

Tuy nhiên, phải lưu ý tình trạng đau và nguy cơ chấn thương.

Nếu cần dữ liệu khách quan, có thể sử dụng thiết bị đo phù hợp.

Tại những cơ sở có máy đẳng động và EMG, việc phối hợp có thể cung cấp thông tin chi tiết hơn.

12.4. Đánh giá thay đổi trước và sau can thiệp

Nếu mục tiêu là giảm phản xạ kéo giãn bất thường, chỉ số đo nên phản ánh được vấn đề đó.

Nếu mục tiêu là cải thiện tầm vận động, nên đo ROM và chức năng.

Trong khi đó, nếu mục tiêu là giảm co thắt cơ, cần theo dõi tần suất và mức ảnh hưởng.

Vì vậy, không nên sử dụng một chỉ số trương lực duy nhất để kết luận toàn bộ hiệu quả phục hồi.

13. Bảng kiểm đề xuất khi đánh giá tăng trương lực cơ gấp gan chân

Đây là bảng đề xuất từ các nguyên lý đo lường và tài liệu mới. Nó không phải quy trình được kiểm định trực tiếp trong nghiên cứu.

14. Những hạn chế của nghiên cứu Lamontagne

14.1. Cỡ mẫu nhỏ

Nghiên cứu chỉ có chín người tham gia.

Vì vậy, kết quả có thể chịu ảnh hưởng đáng kể từ sự khác biệt cá nhân.

Các giá trị ICC cũng cần được diễn giải trong bối cảnh mẫu nhỏ.

14.2. Chỉ đánh giá một nhóm cơ

Nghiên cứu tập trung vào cơ gấp gan chân.

Do đó, không thể mặc định kết quả tương tự ở cơ gấp khuỷu, cơ khép háng hoặc cơ gấp gối.

Các nhóm cơ có cấu trúc và đặc điểm cơ học khác nhau.

14.3. Chỉ nghiên cứu tổn thương mạn tính

Người tham gia đã bị tổn thương từ một đến năm năm.

Vì vậy, kết quả không phản ánh toàn bộ tình trạng tăng trương lực ở giai đoạn cấp.

14.4. Người đánh giá phải cố gắng tái tạo tốc độ

Với lực kế cầm tay, tốc độ phụ thuộc thao tác của người thực hiện.

Điều này có thể làm khác biệt điều kiện đo giữa các lần hoặc giữa thiết bị.

Vì vậy, tính tái lập trong nghiên cứu không bảo đảm tương tự ở tất cả nhân viên y tế.

14.5. Không đánh giá tác động điều trị

Nghiên cứu không thử nghiệm một phương pháp điều trị giảm co cứng.

Vì vậy, không thể kết luận lực kế cầm tay giúp lựa chọn chính xác thuốc hoặc dự đoán đáp ứng điều trị từ kết quả này.

14.6. Chưa xác minh đầy đủ sai số đo tuyệt đối

Tóm tắt không cung cấp đầy đủ SEM hoặc MDC cho quy trình.

Do đó, chưa thể xác định mức thay đổi mô-men nhỏ nhất vượt sai số đo.

Đây là giới hạn quan trọng khi muốn sử dụng phương pháp để đánh giá hiệu quả điều trị theo thời gian.

15. Câu hỏi thường gặp

15.1. Cơ cứng sau tổn thương tủy sống có luôn là co cứng không?

Không. Sức cản có thể đến từ phản xạ kéo giãn, đặc tính cơ học của cơ hoặc co rút. Những thành phần này có thể xuất hiện đồng thời.

15.2. Vì sao đánh giá co cứng cần chú ý tốc độ kéo giãn?

Vì phản xạ kéo giãn bất thường có thể phụ thuộc tốc độ. Tuy nhiên, các đặc tính cơ học của mô cũng có thể thay đổi theo tốc độ.

15.3. Lực kế cầm tay có đáng tin cậy không?

Nghiên cứu Lamontagne ghi nhận ICC 0,93 ở tốc độ thấp và 0,84 ở tốc độ cao. Tuy nhiên, đây là kết quả từ chín người trong điều kiện nghiên cứu cụ thể.

15.4. Lực kế cầm tay có thay thế điện cơ không?

Không hoàn toàn. Lực kế đo sức cản tổng hợp, còn điện cơ cung cấp thông tin về hoạt động cơ. Hai phương pháp có thể bổ trợ nhau.

15.5. Điểm Modified Ashworth cao có nghĩa phản xạ kéo giãn tăng mạnh không?

Không nhất thiết. MAS ghi nhận sức cản khi vận động thụ động nhưng không phân biệt chắc chắn thành phần thần kinh và cơ học.

15.6. Có cần điều trị mọi trường hợp co cứng sau tổn thương tủy sống không?

Không. Quyết định điều trị cần dựa trên đau, vệ sinh, vận động, chăm sóc và mục tiêu của người bệnh. Một số biểu hiện tăng hoạt động cơ có thể mang lại lợi ích chức năng.

16. Kết luận: Muốn đánh giá co cứng chính xác cần hiểu nguồn gốc sức cản

Đánh giá co cứng cơ sau tổn thương tủy sống cần phân biệt sức cản do phản xạ và không do phản xạ.

Nghiên cứu Lamontagne và cộng sự khảo sát hai phương pháp đo trên chín người bệnh.

Kết quả ghi nhận lực kế cầm tay có độ lặp lại tương đối cao, với ICC từ 0,84 đến 0,93.

Ngoài ra, việc kết hợp điện cơ giúp cung cấp thông tin về hoạt động cơ khi kéo giãn.

Tuy nhiên, kết quả không chứng minh lực kế cầm tay có thể thay thế hoàn toàn máy đẳng động hoặc EMG.

Trong thực hành phục hồi chức năng, đánh giá cần kết hợp tầm vận động, sức cản, tốc độ kéo giãn và chức năng.

Thông điệp quan trọng: Cơ cứng không phải lúc nào cũng là co cứng phản xạ. Nhận diện đúng thành phần gây sức cản sẽ giúp lựa chọn mục tiêu và phương pháp điều trị phù hợp hơn.

17. Tài liệu tham khảo

1. Lamontagne A, Malouin F, Richards CL, Dumas F. Evaluation of Reflex- and Nonreflex-Induced Muscle Resistance to Stretch in Adults With Spinal Cord Injury Using Hand-held and Isokinetic Dynamometry. Physical Therapy. DOI: 10.1093/ptj/78.9.964.

Mr Physio

0937782677