PHỨC HỢP DÂY CHẰNG SPRING: VÌ SAO TỔN THƯƠNG CÓ THỂ KHIẾN VÒM BÀN CHÂN SỤP XUỐNG? GIẢI PHẪU, CHẨN ĐOÁN VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG
Phức hợp dây chằng Spring (Spring Ligament Complex – SLC) là hệ thống dây chằng nối xương gót với xương thuyền, nằm dưới và phía trong chỏm xương sên. Đây là một trong những cấu trúc ổn định thụ động quan trọng nhất của vòm dọc trong bàn chân. Khi phức hợp Spring suy yếu hoặc đứt, khả năng nâng đỡ chỏm xương sên có thể giảm, góp phần gây biến dạng bàn chân xẹp tiến triển (Progressive Collapsing Foot Deformity – PCFD).
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều do rách dây chằng Spring. Chẩn đoán cần kết hợp giải phẫu, thăm khám khi chịu trọng lượng, hình ảnh học và chức năng cơ – gân. [1]–[4]
1. Phức hợp dây chằng Spring là gì và nằm ở đâu?
1.1. Giải phẫu phức hợp dây chằng Spring (Spring Ligament Complex)
Phức hợp dây chằng Spring còn được gọi là plantar calcaneonavicular ligament complex, tức phức hợp dây chằng gót – thuyền gan chân.
Cấu trúc này nằm ở mặt trong và gan chân của vùng sau – giữa bàn chân.
Các đặc điểm giải phẫu chính gồm:
-
Nguyên ủy chung: Vùng mỏm đỡ sên (sustentaculum tali) và phần trước – trong xương gót.
-
Hướng đi: Các bó sợi chạy về phía xương thuyền theo những hướng khác nhau.
-
Bám tận: Mặt trong và mặt gan chân xương thuyền.
-
Vị trí: Nằm dưới chỏm xương sên, liên quan trực tiếp đến khớp sên – thuyền.
-
Chức năng: Nâng đỡ chỏm xương sên và duy trì ổn định thụ động của vòm dọc trong.
Một số vùng của phức hợp Spring chứa mô sụn sợi, phù hợp với khả năng chịu cả lực nén và lực căng. [2], [3], [5]
1.2. Phức hợp dây chằng Spring gồm mấy bó?
Theo mô hình giải phẫu được sử dụng rộng rãi trong MRI, Spring ligament gồm ba thành phần chính.
| Thành phần | Viết tắt | Tên tiếng Việt | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|---|
| Superomedial Calcaneonavicular Ligament | SmCNL | Dây chằng gót thuyền trên trong | Rộng, liên quan trực tiếp chỏm xương sên |
| Medioplantar Oblique Ligament | MPO | Dây chằng gan chân chéo giữa | Chạy chếch từ xương gót đến xương thuyền |
| Inferoplantar Longitudinal Ligament | IPL | Dây chằng gan chân dọc dưới | Chạy tương đối dọc, nằm ngoài MPO |
Ba bó không hoạt động hoàn toàn độc lập. Chúng phối hợp thành hệ thống nâng đỡ mặt dưới – trong khớp sên – thuyền. [1]–[3]
1.3. Bó trên trong của dây chằng Spring có đặc điểm gì?
Bó trên trong (superomedial calcaneonavicular ligament) là thành phần được khảo sát nhiều nhất trong các nghiên cứu hình ảnh học và phẫu thuật.
Dây chằng xuất phát từ vùng mỏm đỡ sên của xương gót rồi trải rộng đến phần trong xương thuyền.
Bề mặt phía trên có vùng mô sụn sợi tiếp xúc và nâng đỡ chỏm xương sên.
Đặc điểm này tạo nên vai trò kép:
-
Chịu lực nén từ chỏm xương sên.
-
Chịu lực căng khi vòm bàn chân biến dạng.
-
Hỗ trợ duy trì vị trí xương sên.
-
Phối hợp với dây chằng delta và gân cơ chày sau.
SmCNL thường là thành phần có ý nghĩa nổi bật khi đánh giá tổn thương Spring ligament trên MRI. [3], [5], [6]
1.4. Dây chằng gan chân chéo giữa (MPO) nằm ở đâu?
MPO xuất phát từ vùng hố coronoid của xương gót.
Các bó sợi chạy chếch về phía trước – trong và bám vào vùng củ xương thuyền.
MPO nằm phía trong so với IPL.
Dây chằng góp phần kiểm soát lực kéo căng giữa xương gót và xương thuyền.
Khác với SmCNL, MPO có thể mỏng hơn và có hình ảnh dạng vân trên MRI.
Vì vậy, việc nhận diện riêng MPO đôi khi khó khăn, đặc biệt khi có các biến thể bó sợi. [2], [7]
1.5. Dây chằng gan chân dọc dưới (IPL) nằm ở đâu?
IPL cũng xuất phát từ vùng hố coronoid xương gót.
Các bó sợi chạy tương đối dọc theo trục bàn chân, hướng đến vùng mỏ xương thuyền.
IPL thường nằm ngoài MPO và dưới chỏm xương sên.
Về chức năng, IPL tham gia chịu lực căng và hỗ trợ ổn định phần gan chân của phức hợp Spring.
Tuy nhiên, vai trò riêng của IPL chưa được định lượng đầy đủ trong các hoạt động như đi bộ, chạy hoặc nhảy. [2], [7]
1.6. Vì sao các tài liệu có cách phân loại dây chằng Spring khác nhau?
Cách chia Spring ligament thành ba bó là mô hình được sử dụng phổ biến.
Tuy nhiên, các nghiên cứu giải phẫu mới ghi nhận sự liên tục giữa các bó và mối liên quan phức tạp với dây chằng delta.
Một tổng quan phạm vi năm 2025 đề xuất xem xét hệ thống delta–Spring như một phức hợp chức năng liên tục hơn là những dây chằng hoàn toàn tách biệt. [8]
Do đó, thuật ngữ và ranh giới giải phẫu có thể khác nhau giữa các nghiên cứu.
Ý nghĩa lâm sàng: Không nên chẩn đoán rách dây chằng chỉ vì số lượng hoặc hình dạng bó sợi khác với sơ đồ giải phẫu kinh điển.
1.7. Spring ligament có những biến thể giải phẫu nào?
Nghiên cứu của Szaro và cộng sự năm 2022 đã khảo sát 220 phim MRI cổ chân 3 Tesla, tập trung vào hai thành phần MPO và IPL. [7]
75,9% 167/220 trường hợp có hai bó MPO và IPL
24,1% 53/220 trường hợp có hơn hai bó ở vùng khảo sát
Ngoài hình thái hai bó, nghiên cứu còn ghi nhận các bó phụ và cấu hình phân nhánh.
Đây là biến thể giải phẫu ở người được khảo sát, không phải tỷ lệ rách hoặc thoái hóa dây chằng.
Do đó, bác sĩ cần nhận diện biến thể bình thường trước khi kết luận bất thường trên MRI.
2. Phức hợp dây chằng Spring có chức năng gì?
2.1. Vì sao Spring ligament giúp nâng đỡ vòm dọc trong bàn chân?
Vòm dọc trong bàn chân được tạo bởi xương gót, xương sên, xương thuyền, các xương chêm và các xương bàn phía trong.
Trong tư thế đứng, trọng lượng cơ thể truyền từ xương chày xuống xương sên rồi phân bố đến các vùng bàn chân.
Phức hợp Spring nằm dưới chỏm xương sên, đóng vai trò như một hệ thống nâng đỡ thụ động.
Cấu trúc này giúp:
-
Chống lại lực làm giảm chiều cao vòm trong.
-
Duy trì tương quan vùng xương sên – xương thuyền.
-
Phân bố lực qua vùng dưới chỏm xương sên.
-
Hạn chế sự biến dạng quá mức khi chịu trọng lượng.
Tuy nhiên, vòm dọc trong còn được nâng đỡ bởi cân gan chân, dây chằng khác và hệ thống cơ – gân.
Spring ligament không phải cấu trúc duy nhất quyết định chiều cao vòm bàn chân. [3], [4]
2.2. Vì sao bó trên trong của Spring ligament có mô sụn sợi?
Phần trên trong của phức hợp Spring có một vùng bề mặt mang đặc điểm mô sụn sợi.
Vùng này tiếp xúc với chỏm xương sên và góp phần hình thành bề mặt nâng đỡ bên dưới.
Khác với dây chằng chỉ chịu lực kéo căng, mô sụn sợi có khả năng thích nghi với cả lực nén.
Nghiên cứu giải phẫu năm 2024 đã mô tả chi tiết Spring Ligament Articular Facet, tức diện tiếp xúc khớp thuộc phức hợp Spring. [5]
Kết quả củng cố nhận định Spring ligament có cấu tạo chức năng phức tạp, không đơn thuần là một dải collagen nối hai xương.
2.3. Spring ligament và gân cơ chày sau phối hợp như thế nào?
Gân cơ chày sau (posterior tibial tendon – PTT) là cấu trúc quan trọng trong ổn định động của vòm bàn chân.
Phức hợp Spring đảm nhiệm phần lớn vai trò ổn định thụ động tại vùng gót – thuyền.
| Đặc điểm | Spring ligament | Gân cơ chày sau |
|---|---|---|
| Loại mô | Dây chằng và mô sụn sợi | Gân |
| Vai trò | Ổn định thụ động | Ổn định chủ động |
| Chức năng | Nâng đỡ chỏm sên, hỗ trợ vòm trong | Tạo lực giúp kiểm soát bàn chân |
| Khả năng tăng sức mạnh trực tiếp bằng bài tập | Không | Có, thông qua tập cơ chày sau |
| Tổn thương liên quan | Có thể góp phần gây PCFD | Có thể góp phần gây PCFD |
Khi gân cơ chày sau giảm chức năng, Spring ligament có thể chịu thay đổi về tải trọng.
Ngược lại, nếu Spring ligament suy yếu, hệ thống cơ phải hoạt động trong điều kiện cơ học bất lợi hơn. [3], [4]
2.4. Phức hợp Spring khác dây chằng delta như thế nào?
Dây chằng delta là hệ thống ổn định mặt trong cổ chân, chủ yếu nối mắt cá trong với các cấu trúc xương bàn chân sau.
Spring ligament nối xương gót với xương thuyền.
Hai hệ thống có mối liên quan mật thiết, đặc biệt tại thành phần tibiospring ligament của dây chằng delta.
Một số mô tả giải phẫu cho thấy sự liên tục giữa dây chằng chày–Spring và bó Spring trên trong.
Vì vậy, các nghiên cứu gần đây sử dụng khái niệm phức hợp delta–Spring để mô tả chức năng ổn định vùng trong cổ chân và bàn chân. [8]
Tuy nhiên, không nên nhầm dây chằng chày–Spring với ba bó cơ bản của Spring ligament.
2.5. Spring ligament có vai trò gì khi đi bộ và chạy?
Trong đi bộ, bàn chân cần thích nghi với mặt đất ở giai đoạn đầu rồi tạo độ vững để đẩy cơ thể về phía trước.
Spring ligament góp phần kiểm soát biến dạng của vòm trong ở các giai đoạn chịu trọng lượng.
Đồng thời, cơ chày sau, cơ nội tại bàn chân và nhóm cơ cẳng chân tạo ra sự ổn định động.
Nếu hệ thống nâng đỡ suy yếu, người bệnh có thể gặp:
-
Giảm hiệu quả truyền lực.
-
Đau khi đứng lâu.
-
Thay đổi tư thế gót và phần trước bàn chân.
-
Giảm khả năng nhón gót.
-
Hạn chế đi bộ hoặc chạy.
Tuy nhiên, các biểu hiện này không đặc hiệu cho tổn thương Spring ligament.
3. Tổn thương phức hợp dây chằng Spring gây ra những bệnh lý gì?
3.1. Spring ligament có thể tổn thương do nguyên nhân nào?
Tổn thương Spring ligament có thể xảy ra theo hai bối cảnh chính.
Chấn thương cấp: Lực xoắn hoặc lực chấn thương mạnh truyền qua khớp sên – thuyền có thể gây rách dây chằng.
Suy giảm mạn tính: Phức hợp dây chằng bị kéo giãn hoặc thoái hóa trong quá trình thay đổi cơ học vùng trong bàn chân.
Các tình huống liên quan có thể gồm:
-
Chấn thương giữa bàn chân.
-
Tổn thương khớp Chopart.
-
Biến dạng bàn chân xẹp tiến triển.
-
Suy giảm chức năng gân cơ chày sau.
-
Mất vững các cấu trúc mặt trong bàn chân.
Cần phân biệt rách cấp tính với suy yếu hoặc giãn dây chằng mạn tính vì định hướng điều trị có thể khác nhau. [3], [4]
3.2. Progressive Collapsing Foot Deformity (PCFD) là gì?
PCFD là thuật ngữ mô tả biến dạng bàn chân xẹp tiến triển, thường có tính chất ba chiều.
Những biểu hiện có thể gồm:
-
Vòm dọc trong thấp xuống.
-
Gót chân lệch ngoài.
-
Phần trước bàn chân dạng ra ngoài.
-
Thay đổi tương quan khớp sên – thuyền.
-
Một số trường hợp có biến dạng phần trước bàn chân hoặc cổ chân.
Thuật ngữ PCFD được đồng thuận chuyên gia năm 2020 đề xuất để thay thế cách tiếp cận chỉ tập trung vào rối loạn chức năng gân chày sau. [9]
Tình trạng này có thể liên quan nhiều cấu trúc mô mềm và xương.
Vì vậy, PCFD không đồng nghĩa với đứt Spring ligament đơn độc.
3.3. Vì sao rách Spring ligament có thể làm vòm bàn chân xẹp xuống?
Spring ligament giúp nâng đỡ chỏm xương sên và duy trì tương quan giữa xương gót với xương thuyền.
Khi hệ thống này suy yếu, xương sên có thể thay đổi vị trí tương đối dưới tải trọng.
Từ đó, khớp sên – thuyền và hệ thống vòm dọc trong có thể mất một phần khả năng chống biến dạng.
Nếu người bệnh đồng thời bị suy giảm chức năng gân chày sau, tình trạng xẹp vòm có thể tiến triển.
Tuy nhiên, biến dạng còn phụ thuộc cấu trúc xương, cân gan chân, dây chằng delta và nhiều yếu tố khác. [4], [6]
3.4. Có thể rách Spring ligament mà gân cơ chày sau vẫn bình thường không?
Có thể.
Mặc dù hai cấu trúc thường có liên quan về chức năng, tổn thương của chúng không bắt buộc xảy ra đồng thời.
MRI có thể phát hiện bất thường Spring ligament trong khi gân cơ chày sau còn tương đối nguyên vẹn.
Ngược lại, người bệnh có bệnh lý gân chày sau không nhất thiết đã bị đứt toàn bộ phức hợp Spring.
Vì vậy, khi đọc MRI, cần đánh giá từng cấu trúc thay vì mặc định một tổn thương luôn gây ra tổn thương còn lại. [3], [6]
3.5. Có phải tất cả người bàn chân bẹt đều bị rách Spring ligament?
Không.
Bàn chân bẹt có thể là hình thái giải phẫu bình thường hoặc một tình trạng không gây triệu chứng.
Ở một số người, vòm trong thấp từ nhỏ nhưng ổn định suốt thời gian dài.
Điều này khác với biến dạng xẹp tiến triển ở người trưởng thành, nhất là khi kèm đau và suy giảm chức năng.
Do đó, không nên chỉ dựa vào hình dạng vòm khi đứng để chẩn đoán rách Spring ligament.
Cần phân biệt bàn chân bẹt linh hoạt không triệu chứng, PCFD có triệu chứng và chấn thương dây chằng cấp tính.
4. Dấu hiệu nào gợi ý tổn thương Spring ligament?
4.1. Người bệnh thường đau ở vị trí nào?
Tổn thương Spring ligament có thể gây đau vùng trong – gan chân của bàn chân, gần khớp sên – thuyền.
Các biểu hiện lâm sàng cần chú ý gồm:
| Triệu chứng | Ý nghĩa lâm sàng |
|---|---|
| Đau phía dưới mắt cá trong | Có thể liên quan Spring ligament hoặc gân chày sau |
| Đau vùng xương thuyền | Có thể liên quan điểm bám dây chằng hoặc gân |
| Sưng vùng trong bàn chân | Gợi ý tổn thương mô mềm |
| Đau khi đứng lâu | Khả năng chịu tải giảm |
| Vòm trong thấp dần | Cần đánh giá PCFD |
| Gót lệch ngoài | Gợi ý biến dạng sau bàn chân |
| Khó nhón gót một chân | Có thể liên quan cơ chày sau, cơ bắp chân hoặc đau |
| Khó đi bộ đường dài | Gợi ý suy giảm chức năng chịu tải |
Không triệu chứng nào trong bảng đủ để xác định một bó Spring ligament bị rách.
4.2. Làm sao phân biệt tổn thương Spring ligament với bệnh lý gân cơ chày sau?
Hai bệnh lý thường có biểu hiện lâm sàng chồng lấp.
| Đặc điểm | Tổn thương Spring ligament | Bệnh lý gân cơ chày sau |
|---|---|---|
| Loại mô | Dây chằng | Gân |
| Vị trí | Vùng dưới chỏm sên, gót – thuyền | Sau mắt cá trong đến các điểm bám bàn chân |
| Vai trò | Ổn định thụ động | Ổn định động |
| Đau khi kháng lực nghiêng trong | Không đặc hiệu | Có thể kích thích gân tổn thương |
| MRI | Đánh giá ba bó Spring | Đánh giá gân, bao gân, thoái hóa hoặc rách |
| Liên quan PCFD | Có thể có | Có thể có |
| Điều trị | Theo độ vững và biến dạng | Theo bệnh lý gân và chức năng |
Trong thực hành, hai cấu trúc cần được khảo sát đồng thời.
Việc chỉ tập trung vào gân chày sau có thể bỏ sót bất thường của hệ thống Spring ligament. [3], [4]
4.3. Những dấu hiệu nào cho thấy bàn chân xẹp đang tiến triển?
Các biểu hiện cần được theo dõi gồm:
-
Vòm bàn chân thấp dần theo thời gian.
-
Gót lệch ngoài rõ hơn khi đứng.
-
Phần trước bàn chân dạng ra ngoài.
-
Giày mòn hoặc biến dạng không đều kèm triệu chứng mới.
-
Đau hoặc mỏi tăng khi đi bộ.
-
Khả năng nhón gót giảm.
-
Hạn chế sinh hoạt hoặc thể thao ngày càng rõ.
Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào hình dạng bàn chân để xác định mức độ tổn thương dây chằng.
Cần kết hợp thăm khám, khả năng chịu tải và hình ảnh học khi có chỉ định.
4.4. Những dấu hiệu cờ đỏ nào cần khám khẩn cấp?
Người bệnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp khi có:
-
Biến dạng bàn chân đột ngột sau chấn thương.
-
Không thể chịu trọng lượng vì đau.
-
Nghi ngờ gãy hoặc trật khớp sên – thuyền.
-
Sưng căng tăng nhanh và đau dữ dội.
-
Bàn chân lạnh, tái hoặc tím.
-
Tê hoặc yếu mới xuất hiện.
-
Vết thương hở, sốt hoặc nghi ngờ nhiễm trùng.
Đặc biệt, người đái tháo đường có giảm cảm giác kèm bàn chân sưng nóng hoặc biến dạng mới xuất hiện cần được khám sớm để loại trừ bệnh lý khớp thần kinh Charcot.
Không tự tập chịu tải mạnh khi chưa loại trừ gãy – trật, mất vững hoặc những bệnh lý cần xử trí chuyên khoa.
5. Chẩn đoán tổn thương phức hợp dây chằng Spring như thế nào?
5.1. Thăm khám lâm sàng cần đánh giá những gì?
Bác sĩ phục hồi chức năng hoặc bác sĩ vật lý trị liệu cần khám bàn chân khi không chịu trọng lượng và khi đứng.
Các nội dung quan trọng gồm:
-
Khai thác thời điểm khởi phát đau.
-
Phân biệt chấn thương cấp với biến dạng tiến triển.
-
Quan sát vòm dọc trong.
-
Đánh giá tư thế gót.
-
Quan sát phần trước bàn chân từ phía sau.
-
Sờ đau quanh Spring ligament.
-
Khám gân cơ chày sau.
-
Đánh giá ROM cổ chân và khớp dưới sên.
-
Kiểm tra khả năng chịu trọng lượng.
-
Khám cảm giác và tuần hoàn ngoại vi.
Nếu nghi ngờ PCFD, cần đánh giá cả độ mềm dẻo của biến dạng.
Biến dạng mềm dẻo và biến dạng cứng có thể cần những chiến lược điều trị khác nhau. [4], [9]
5.2. Single-Leg Heel-Rise Test có đánh giá được Spring ligament không?
Single-Leg Heel-Rise Test là bài kiểm tra chức năng thường dùng khi đánh giá người có triệu chứng bàn chân xẹp tiến triển.
Người bệnh đứng một chân và nhón gót khi đủ an toàn.
Bác sĩ quan sát:
-
Khả năng nâng gót.
-
Số lần thực hiện.
-
Chiều cao nâng gót.
-
Mức độ đau.
-
Chuyển động của gót về phía trong khi nâng.
-
Khả năng kiểm soát tư thế.
Người có suy giảm chức năng gân chày sau hoặc PCFD có thể thực hiện kém.
Tuy nhiên, nghiệm pháp này không chẩn đoán trực tiếp rách Spring ligament.
Kết quả còn phụ thuộc cơ bắp chân, đau, khả năng thăng bằng và tình trạng các khớp liên quan.
5.3. Too Many Toes Sign là gì?
Too Many Toes Sign là dấu hiệu quan sát từ phía sau bàn chân khi người bệnh đứng.
Nếu phần trước bàn chân dạng ra ngoài đáng kể, người khám có thể nhìn thấy nhiều ngón chân phía ngoài hơn bình thường.
Dấu hiệu này gợi ý biến dạng dạng phần trước bàn chân và có thể gặp trong PCFD.
Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu xác nhận dây chằng Spring bị rách.
Cần đánh giá đồng thời tư thế gót, vòm trong và các khớp bàn chân.
5.4. Những thang điểm nào hữu ích trong lượng giá?
| Công cụ | Mục đích | Diễn giải |
|---|---|---|
| NPRS | Cường độ đau | 0–10 điểm |
| FAAM | Chức năng bàn chân – cổ chân | 0–100%, cao hơn là tốt hơn |
| LEFS | Chức năng chi dưới | 0–80 điểm, cao hơn là tốt hơn |
| Foot Function Index (FFI) | Đau và hạn chế chức năng bàn chân | Điểm cao thường phản ánh ảnh hưởng nhiều hơn |
| Foot Posture Index (FPI-6) | Tư thế bàn chân | Điểm dương cao hơn gợi ý tư thế sấp nhiều hơn |
| Navicular Drop Test | Thay đổi vị trí vùng xương thuyền khi chịu tải | Đánh giá biến đổi tư thế, không phải rách dây chằng |
| Single-Leg Heel-Rise Test | Sức bền và chức năng gấp gan chân | Số lần, chiều cao và chất lượng |
| Weight-Bearing Lunge Test | Gấp mu cổ chân khi chịu trọng lượng | Theo dõi ROM |
| Y-Balance Test | Kiểm soát thăng bằng động | Tầm với và chất lượng vận động |
Các công cụ trên hỗ trợ theo dõi hiệu quả điều trị nhưng không có khả năng xác định trực tiếp vị trí rách Spring ligament.
5.5. MRI có phát hiện được rách Spring ligament không?
Có. MRI là phương tiện hữu ích để khảo sát trực tiếp phức hợp Spring và gân cơ chày sau.
Các dấu hiệu nghi ngờ tổn thương gồm:
-
Mất liên tục bó sợi.
-
Tăng tín hiệu bất thường.
-
Phù quanh dây chằng.
-
Dây chằng dày hoặc mỏng bất thường trong bối cảnh phù hợp.
-
Dây chằng mất sức căng hoặc biến dạng.
-
Tổn thương gân chày sau phối hợp.
-
Thay đổi tương quan khớp sên – thuyền.
Tuy nhiên, một dấu hiệu MRI đơn lẻ không phải lúc nào cũng có giá trị chẩn đoán như nhau.
5.6. Dấu hiệu MRI nào có giá trị nhất trong tổn thương Spring ligament?
Nghiên cứu của Kimura và cộng sự năm 2020 đã so sánh 43 bàn chân có tổn thương Spring được xác nhận trong phẫu thuật với 29 bàn chân đối chứng. [6]
43 Bàn chân có tổn thương được xác nhận khi phẫu thuật
29 Bàn chân nhóm đối chứng
Kết quả nổi bật: Mất liên tục bó trên trong và tăng tín hiệu bất thường trên MRI có liên quan rõ với tổn thương Spring ligament được xác nhận trong phẫu thuật.
Nghiên cứu còn ghi nhận mối liên quan giữa các dấu hiệu này với bất thường gân chày sau và biến dạng bàn chân bẹt.
Tuy nhiên, đây là nghiên cứu hồi cứu tại quần thể được lựa chọn, không phải khảo sát tỷ lệ rách Spring ligament trong cộng đồng.
5.7. Dây chằng Spring bình thường có thể trông bất thường trên MRI không?
Có thể.
Một số bó có cấu trúc nhiều dải sợi nên tạo hình ảnh dạng vân.
Độ dày dây chằng cũng có thể thay đổi theo vị trí đo và đặc điểm cá thể.
Nghiên cứu MRI – giải phẫu năm 2005 cho thấy:
-
SmCNL được nhận diện rõ.
-
IPL thường có khả năng nhận diện tốt.
-
MPO mỏng hơn, có thể khó quan sát và có hình ảnh dạng vân.
Vì vậy, không nên kết luận tổn thương chỉ vì một bó có tín hiệu không đồng nhất hoặc khó phân định. [2]
5.8. Spring Ligament Recess có phải là rách dây chằng không?
Không nhất thiết.
Spring ligament recess là một ngách hoạt dịch có thể thông với khớp sên – thuyền.
Ngách này có thể nằm giữa MPO và IPL.
Khi chứa dịch, ngách có thể tạo hình ảnh tín hiệu cao trên MRI và bị nhầm với đường rách.
Các đặc điểm gợi ý ngách hoạt dịch gồm:
-
Bờ tương đối đều.
-
Tín hiệu giống dịch.
-
Có phần cổ thông với khớp sên – thuyền.
-
Nằm ở vị trí giải phẫu phù hợp.
-
Không nhất thiết có mất liên tục thực sự của các bó dây chằng.
Đây là một bẫy chẩn đoán đã được mô tả trong nghiên cứu hình ảnh học giữa bàn chân. [3]
5.9. Siêu âm có đánh giá được Spring ligament không?
Có. Siêu âm cơ xương khớp có thể giúp khảo sát một số thành phần Spring ligament, đặc biệt bó trên trong và gân cơ chày sau.
Các nội dung đánh giá gồm:
-
Độ dày của bó Spring có thể quan sát.
-
Tính liên tục bó sợi.
-
Vùng giảm âm bất thường.
-
Phù hoặc dịch quanh cấu trúc.
-
Bệnh lý gân chày sau phối hợp.
Tuy nhiên, MPO và IPL nằm sâu nên có thể khó khảo sát đầy đủ.
Siêu âm âm tính không đủ để loại trừ tổn thương Spring ligament khi còn nghi ngờ lâm sàng đáng kể.
5.10. X-quang chịu trọng lượng và CT có vai trò gì trong PCFD?
X-quang chịu trọng lượng rất hữu ích khi đánh giá biến dạng bàn chân xẹp tiến triển.
| Thông số | Ý nghĩa lâm sàng |
|---|---|
| Góc Meary | Đánh giá tương quan xương sên – xương bàn I |
| Calcaneal Pitch | Mô tả hình thái vòm và tư thế xương gót |
| Talonavicular Coverage | Đánh giá độ che phủ chỏm sên tại khớp sên – thuyền |
| Tư thế sau bàn chân | Phân tích lệch ngoài gót |
| Tương quan các khớp giữa bàn chân | Đánh giá sự xẹp và biến dạng dưới tải |
CT chịu trọng lượng có thể hỗ trợ phân tích biến dạng ba chiều trong các trường hợp phức tạp.
Tuy nhiên, X-quang và CT không thay thế MRI khi cần khảo sát trực tiếp cấu trúc Spring ligament.
6. Phục hồi chức năng tổn thương Spring ligament như thế nào?
6.1. Nguyên tắc xây dựng phác đồ phục hồi Spring ligament
Điều trị cần phân biệt ba nhóm lâm sàng.
Nhóm 1 – Tổn thương cấp nhưng bàn chân ổn định: Ưu tiên bảo vệ mô tổn thương, kiểm soát đau và tiến triển vận động có điều kiện.
Nhóm 2 – Spring ligament suy yếu kèm PCFD còn mềm dẻo: Có thể kết hợp dụng cụ nâng đỡ vòm, điều chỉnh tải và bài tập phục hồi chức năng.
Nhóm 3 – Mất vững đáng kể hoặc biến dạng tiến triển, cứng: Cần đánh giá chuyên khoa bàn chân – cổ chân để lựa chọn bảo tồn hoặc phẫu thuật.
Tổng quan năm 2022 về điều trị không phẫu thuật Spring ligament nhấn mạnh vai trò của các loại dụng cụ chỉnh hình trong kiểm soát biến dạng và triệu chứng. [4]
Tuy nhiên, hiện chưa có phác đồ tập luyện được xác nhận riêng cho từng bó SmCNL, MPO và IPL.
Vì vậy, chương trình dưới đây là khung thực hành có điều kiện, chủ yếu phù hợp với người bệnh ổn định hoặc PCFD còn mềm dẻo.
6.2. Giai đoạn 1: Kiểm soát đau và bảo vệ vòm bàn chân
Điều kiện bắt đầu: Đã loại trừ gãy, trật khớp hoặc mất vững cần xử trí khẩn cấp.
Mục tiêu:
-
Kiểm soát đau và sưng.
-
Giảm tải lên Spring ligament.
-
Hỗ trợ vòm dọc trong.
-
Duy trì vận động các khớp không tổn thương.
-
Hạn chế suy giảm sức mạnh chi dưới.
| Can thiệp | Hướng dẫn khởi đầu | Lưu ý |
|---|---|---|
| Điều chỉnh hoạt động | Giảm đứng lâu, đi bộ quá mức | Theo đáp ứng đau và sưng |
| Dụng cụ nâng đỡ vòm | Lót giày hoặc nẹp theo chỉ định | Cá thể hóa theo hình thái bàn chân |
| Hạn chế chịu trọng lượng | Khi có chỉ định | Đặc biệt quan trọng nếu rách cấp mất vững |
| Gập – duỗi ngón chân | 1–2 hiệp × 10–15 lần | Không làm đau tăng |
| Vận động gối và hông | 1–2 hiệp × 10 lần | Duy trì chức năng |
| Gấp mu – gấp gan chân cổ chân | 1–2 hiệp × 10 lần | Chỉ trong tầm được phép |
Không nên bắt đầu bằng chạy, bật nhảy hoặc nhón gót một chân khi còn đau nhiều.
Tiêu chí chuyển giai đoạn: Đau và sưng được kiểm soát, bàn chân đủ ổn định và được phép tăng vận động.
6.3. Giai đoạn 2: Khôi phục ROM và khả năng kiểm soát vòm
Sau khi được phép vận động, có thể tập trung vào biên độ cổ chân và hoạt hóa cơ nội tại bàn chân.
| Bài tập | Liều lượng tham khảo | Mục đích |
|---|---|---|
| Gấp mu – gấp gan chân | 2 hiệp × 10 lần | Khôi phục ROM |
| Gập – duỗi ngón | 2 hiệp × 10–15 lần | Duy trì chức năng ngón |
| Short Foot Exercise khi ngồi | 2 hiệp × 8–12 lần | Kiểm soát vòm bàn chân |
| Co cơ chày sau đẳng trường nhẹ | 5–8 lần, giữ 3–5 giây | Hoạt hóa cơ |
| Chuyển trọng lượng hai chân | 1–2 phút | Phục hồi khả năng chịu tải |
Các liều lượng là ví dụ khởi đầu, không phải mức được thử nghiệm riêng cho tổn thương Spring ligament.
6.4. Short Foot Exercise có làm lành dây chằng Spring không?
Chưa có bằng chứng cho thấy Short Foot Exercise trực tiếp làm liền một bó Spring ligament bị rách.
Tuy nhiên, bài tập có thể giúp cải thiện hoạt động của nhóm cơ nội tại bàn chân.
Cách thực hiện:
Người bệnh ngồi, đặt bàn chân trên sàn.
Giữ các ngón thư giãn, nhẹ nhàng thu ngắn bàn chân để nâng vòm dọc trong.
Tránh quặp ngón chân hoặc xoay bàn chân quá mức.
Bắt đầu 2 hiệp, mỗi hiệp 8–12 lần, giữ 3–5 giây.
Nếu kiểm soát tốt và được phép chịu tải, có thể tiến triển từ ngồi sang đứng.
Phân tích tổng hợp năm 2021 ghi nhận bài tập và dụng cụ chỉnh hình có thể giúp cải thiện đau ở một số người trưởng thành có bàn chân bẹt. Tuy nhiên, thay đổi chỉ số Navicular Drop không nhất quán. [10]
Đây là bằng chứng đối với bàn chân bẹt trưởng thành, không phải bằng chứng trực tiếp về liền dây chằng Spring.
6.5. Giai đoạn 3: Tăng sức mạnh cơ chày sau và cơ gấp gan chân
Những nhóm cơ cần chú trọng gồm:
-
Cơ chày sau.
-
Cơ bụng chân và cơ dép.
-
Cơ nội tại bàn chân.
-
Cơ mác dài.
-
Cơ vùng hông.
-
Các nhóm cơ kiểm soát chi dưới.
Bài tập 1 – Tăng sức mạnh cơ chày sau
Người bệnh ngồi, dùng dây kháng lực nhẹ để thực hiện nghiêng trong bàn chân có kiểm soát.
Bắt đầu 2 hiệp × 8–12 lần.
Bài tập 2 – Nhón gót hai chân
Đứng hai chân, tay vịn nhẹ.
Nâng gót lên chậm và hạ xuống có kiểm soát.
Bắt đầu 2 hiệp × 8–12 lần.
Bài tập 3 – Tăng sức mạnh cơ hông
Thực hiện Hip Abduction với dây kháng lực nhẹ.
Bắt đầu 2 hiệp × 10–15 lần.
Các bài tập chỉ phù hợp khi người bệnh được phép tăng tải và không có mất vững cần bảo vệ.
6.6. Có nên tập nhón gót một chân khi bị PCFD?
Có thể, nhưng không phải mọi người bệnh đều phù hợp ngay từ đầu.
Nhón gót một chân tạo tải trọng đáng kể lên hệ thống cơ – gân bàn chân và cổ chân.
Trước khi thực hiện, nên xác định:
-
Người bệnh chịu trọng lượng hoàn toàn.
-
Đau và sưng được kiểm soát.
-
Không có mất vững cần bất động.
-
Có thể nhón gót hai chân đúng kỹ thuật.
-
Bàn chân không xuất hiện biến dạng tăng nhanh trong quá trình tập.
Nếu người bệnh không thể nâng gót một chân, có thể tiếp tục tập hai chân hoặc sử dụng hỗ trợ phù hợp.
Không nên ép nhón gót một chân nhiều lần để kiểm tra hoặc tập luyện khi còn đau đáng kể.
6.7. Dụng cụ chỉnh hình có vai trò gì trong phục hồi Spring ligament?
Dụng cụ chỉnh hình có thể hỗ trợ kiểm soát hình dạng và tải trọng lên bàn chân.
Các loại được cân nhắc gồm:
| Dụng cụ | Mục đích |
|---|---|
| Lót giày nâng đỡ vòm | Hỗ trợ phân bố tải và giảm triệu chứng |
| Nẹp cổ chân – bàn chân (AFO) | Hỗ trợ kiểm soát biến dạng trong những trường hợp cần ổn định nhiều hơn |
| Nẹp kiểu gauntlet | Hỗ trợ cổ chân, sau bàn chân và vòm trong |
| Giày phù hợp | Cung cấp nền đỡ và hỗ trợ hoạt động |
| Dụng cụ bảo vệ tạm thời | Có thể cần trong tổn thương cấp theo chỉ định |
Không phải người bệnh bàn chân bẹt nào cũng cần nẹp cứng hoặc AFO.
Loại dụng cụ cần dựa trên độ linh hoạt của biến dạng, mức độ đau, nhu cầu vận động và khả năng dung nạp.
Tổng quan năm 2022 về Spring ligament hỗ trợ vai trò điều trị bảo tồn bằng chỉnh hình ở những trường hợp được lựa chọn. [4]
6.8. Giai đoạn 4: Phục hồi thăng bằng và chức năng đi bộ
Khi người bệnh đã chịu tải tốt, có thể chuyển sang các bài tập chức năng.
| Bài tập | Liều lượng khởi đầu | Tiêu chí |
|---|---|---|
| Đứng một chân | 3–5 lượt × 15–30 giây | Kiểm soát vòm và gót tốt |
| Step-Up bục thấp | 2 hiệp × 8–10 lần | Không đau tăng |
| Step-Down | 2 hiệp × 8 lần | Kiểm soát gối và bàn chân |
| Nhón gót tăng dần | 2–3 hiệp theo khả năng | Không sưng hoặc đau phản ứng |
| Đi bộ tăng quãng đường | Tăng theo dung nạp | Không giảm chức năng sau tập |
| Bài tập chuyển trọng lượng nhiều hướng | 2–3 lượt | Không cảm giác mất vững |
Ở người bệnh PCFD, nên quan sát tư thế gót và vòm trong khi tập.
Không nhất thiết phải dùng bề mặt mất ổn định ngay từ đầu.
6.9. Giai đoạn 5: Khi nào có thể quay lại chạy bộ?
Chạy tạo ra tải trọng lặp lại lên hệ thống vòm bàn chân.
Vì vậy, người bệnh cần đạt các tiêu chí chức năng phù hợp.
| Tiêu chí | Yêu cầu tham khảo |
|---|---|
| Đau | Không đau đáng kể khi đi bộ nhanh |
| Sưng | Không tăng sau sinh hoạt và tập |
| ROM | Đủ cho hoạt động chức năng |
| Sức mạnh | Phù hợp yêu cầu chịu tải |
| Nhón gót một chân | Thực hiện có kiểm soát khi đủ điều kiện |
| Thăng bằng | Đứng một chân ổn định |
| Biến dạng | Không có dấu hiệu tiến triển đáng kể |
| Độ vững | Không có mất vững cần điều trị |
Người bệnh PCFD tiến triển hoặc rách Spring ligament phức tạp cần được đánh giá chuyên khoa trước khi quay lại hoạt động có tác động cao.
Hiện chưa có bộ tiêu chí quay lại chạy được xác nhận riêng cho tổn thương Spring ligament.
6.10. Những sai lầm nào thường gặp trong phục hồi Spring ligament?
| Sai lầm | Nguy cơ | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| Xem mọi bàn chân bẹt là rách Spring ligament | Chẩn đoán quá mức | Đánh giá triệu chứng và hình ảnh khi cần |
| Chỉ tập gân cơ chày sau | Bỏ qua mất vững thụ động | Đánh giá cả Spring và delta |
| Tăng chịu tải quá nhanh sau rách cấp | Có thể kích thích tổn thương | Tuân thủ giai đoạn bảo vệ |
| Chỉ sử dụng lót giày | Có thể bỏ sót thiếu hụt sức mạnh | Kết hợp tập chức năng khi phù hợp |
| Chỉ tập Short Foot | Thiếu sức mạnh cơ toàn chi | Tập cơ cẳng chân và hông |
| Không theo dõi biến dạng | Có thể chậm phát hiện PCFD tiến triển | Đánh giá bàn chân khi chịu tải |
| Chạy khi còn đau, sưng | Tăng phản ứng quá tải | Tiến triển theo triệu chứng và chức năng |
Điểm quan trọng: Phục hồi chức năng có thể cải thiện đau, sức mạnh và khả năng chịu tải nhưng không tự động chứng minh dây chằng đã lành hoàn toàn.
7. Khi nào tổn thương Spring ligament cần phẫu thuật?
7.1. Trường hợp nào có thể điều trị bảo tồn?
Điều trị bảo tồn có thể được cân nhắc khi bàn chân còn ổn định hoặc biến dạng mềm dẻo và phù hợp với phương pháp không phẫu thuật.
Các điều kiện gồm:
-
Không có gãy – trật cần can thiệp.
-
Không có biến dạng cứng nghiêm trọng.
-
Triệu chứng có thể được kiểm soát bằng giảm tải và hỗ trợ vòm.
-
Người bệnh có khả năng tham gia chương trình phục hồi.
-
Chức năng có cải thiện khi theo dõi.
Các lựa chọn bao gồm dụng cụ chỉnh hình, điều chỉnh hoạt động và bài tập tăng sức mạnh.
Tuy nhiên, điều trị bảo tồn cần được đánh giá lại khi đau kéo dài hoặc biến dạng tiến triển. [4]
7.2. Khi nào cần đánh giá phẫu thuật?
| Tình trạng | Định hướng xử trí |
|---|---|
| Spring ligament tổn thương nhẹ, bàn chân ổn định | Có thể điều trị bảo tồn |
| PCFD còn mềm dẻo, triệu chứng kiểm soát được | Tiếp tục điều trị bảo tồn phù hợp |
| PCFD tiến triển dù đã điều trị | Đánh giá ngoại khoa |
| Rách Spring ligament gây mất vững đáng kể | Đánh giá khả năng sửa chữa hoặc tái tạo |
| Biến dạng cứng, đau và giảm chức năng rõ | Có thể cần chỉnh xương hoặc cố định khớp |
| Tổn thương dây chằng delta phối hợp | Đánh giá độ vững toàn bộ cổ chân – bàn chân |
| Rách cấp trong chấn thương gãy – trật | Xử trí theo hình thái chấn thương |
Quyết định phẫu thuật không chỉ dựa trên hình ảnh rách dây chằng.
Cần xem xét độ linh hoạt, trục xương, các cấu trúc mô mềm và mục tiêu chức năng. [9]
7.3. Tái tạo Spring ligament có những phương pháp nào?
Các phương pháp được mô tả trong y văn có thể bao gồm:
-
Khâu sửa chữa trực tiếp khi mô còn phù hợp.
-
Tăng cường bằng vật liệu khâu hoặc cấu trúc hỗ trợ.
-
Tái tạo bằng mảnh ghép gân.
-
Phối hợp sửa chữa hệ thống delta–Spring.
-
Phẫu thuật chỉnh trục xương đi kèm.
-
Xử trí gân cơ chày sau hoặc các cấu trúc liên quan.
Tuy nhiên, không có một kỹ thuật duy nhất phù hợp với mọi kiểu PCFD.
Tổng quan hệ thống năm 2026 ghi nhận kết quả thuận lợi của các kỹ thuật sửa chữa Spring ligament có hoặc không tăng cường ở những trường hợp được lựa chọn. Dù vậy, bằng chứng còn có sự không đồng nhất giữa các nghiên cứu. [11]
7.4. Phục hồi sau tái tạo Spring ligament có giống phục hồi bảo tồn không?
Không hoàn toàn.
Sau phẫu thuật, chương trình tập phải bảo vệ vùng sửa chữa hoặc mảnh ghép.
Nếu có phẫu thuật xương phối hợp, thời điểm chịu trọng lượng có thể bị giới hạn lâu hơn.
Các nội dung cần xem xét gồm:
-
Loại kỹ thuật phẫu thuật.
-
Mức độ cố định mô mềm.
-
Có hay không cắt xương chỉnh trục.
-
Có hay không chuyển gân.
-
Mức độ cho phép gập – duỗi cổ chân.
-
Thời điểm chuyển từ nẹp sang giày.
-
Khả năng tăng chịu trọng lượng.
Không áp dụng trực tiếp khung bài tập bảo tồn cho người vừa tái tạo Spring ligament. Hướng dẫn của phẫu thuật viên phải được ưu tiên.
8. Câu hỏi thường gặp về phức hợp dây chằng Spring (FAQ)
8.1. Phức hợp dây chằng Spring nằm ở đâu?
Spring ligament nằm ở vùng mặt trong – gan chân, nối xương gót với xương thuyền và nâng đỡ chỏm xương sên từ phía dưới. [1], [2]
8.2. Phức hợp Spring gồm bao nhiêu dây chằng?
Theo mô hình giải phẫu phổ biến, Spring ligament có ba bó: superomedial, medioplantar oblique và inferoplantar longitudinal.
Tuy nhiên, số lượng và hình dạng bó sợi có thể thay đổi giữa các cá thể. [7]
8.3. Dây chằng Spring có chức năng gì?
Spring ligament giúp ổn định khớp sên – thuyền và nâng đỡ vòm dọc trong bàn chân.
Cấu trúc này phối hợp với gân cơ chày sau, cân gan chân và các dây chằng khác.
8.4. Spring ligament có phải dây chằng gan chân dài không?
Không. Spring ligament nối xương gót với xương thuyền.
Dây chằng gan chân dài nối xương gót với xương hộp và các cấu trúc phía trước, chủ yếu hỗ trợ cột ngoài bàn chân.
8.5. Rách Spring ligament có gây bàn chân bẹt không?
Có thể góp phần gây biến dạng bàn chân xẹp tiến triển, nhất là khi đi kèm suy giảm chức năng các cấu trúc ổn định khác.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều có rách Spring ligament. [4], [9]
8.6. Người bị PCFD có nhất thiết bị rách gân chày sau không?
Không.
PCFD có thể liên quan đến Spring ligament, dây chằng delta, gân cơ chày sau và các thay đổi xương – khớp.
Do đó, cần đánh giá từng cấu trúc cụ thể.
8.7. MRI có phát hiện được rách dây chằng Spring không?
Có.
MRI giúp khảo sát các bó dây chằng, mô mềm và tình trạng gân cơ chày sau.
Đặc biệt, mất liên tục hoặc tăng tín hiệu bất thường của bó Spring trên trong có liên quan với tổn thương được xác nhận bằng phẫu thuật trong một nghiên cứu hồi cứu. [6]
8.8. Dây chằng Spring dày trên MRI có phải bị rách không?
Không nhất thiết.
Độ dày cần được đánh giá cùng tính liên tục, tín hiệu, phù quanh dây chằng và triệu chứng.
Không nên chẩn đoán rách chỉ từ một thông số hình ảnh đơn lẻ.
8.9. Spring Ligament Recess có nguy hiểm không?
Bản thân ngách hoạt dịch Spring không phải là rách dây chằng.
Tuy nhiên, hình ảnh dịch trong ngách có thể bị nhầm với tổn thương, vì vậy cần đánh giá đúng đường thông với khớp sên – thuyền.
8.10. Siêu âm có đánh giá được Spring ligament không?
Có thể, đặc biệt đối với bó trên trong và gân cơ chày sau.
Tuy nhiên, các bó nằm sâu như MPO và IPL có thể khó khảo sát đầy đủ.
8.11. Có nên dùng lót giày khi bị suy yếu Spring ligament không?
Có thể.
Dụng cụ nâng đỡ vòm có thể giúp cải thiện triệu chứng và kiểm soát tải ở một số người bệnh PCFD còn mềm dẻo.
Loại lót giày hoặc nẹp cần được cá thể hóa. [4], [10]
8.12. Tập Short Foot Exercise có làm lành Spring ligament không?
Chưa có bằng chứng trực tiếp cho thấy bài tập làm liền dây chằng Spring đã rách.
Bài tập có thể hỗ trợ kiểm soát cơ nội tại bàn chân và cải thiện chức năng trong những tình huống phù hợp.
8.13. Tập cơ chày sau có cần thiết trong PCFD không?
Có thể là thành phần quan trọng của phục hồi chức năng, đặc biệt khi cơ chày sau suy giảm sức mạnh hoặc khả năng chịu tải.
Tuy nhiên, bài tập phải phù hợp độ vững và biến dạng của người bệnh.
8.14. Bao lâu có thể chạy bộ sau tổn thương Spring ligament?
Không có mốc thời gian cố định.
Người bệnh cần phục hồi đủ khả năng chịu tải, sức mạnh, thăng bằng và kiểm soát biến dạng trước khi quay lại chạy.
8.15. Khi nào cần phẫu thuật tái tạo Spring ligament?
Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi có mất vững hoặc biến dạng tiến triển đáng kể, đặc biệt nếu điều trị bảo tồn không đạt mục tiêu.
Quyết định cần dựa trên toàn bộ tình trạng bàn chân, không chỉ MRI.
9. Kết luận: Vì sao phức hợp dây chằng Spring quan trọng?
Phức hợp dây chằng Spring là hệ thống nâng đỡ thụ động quan trọng của vòm dọc trong bàn chân.
Ba thành phần chính gồm bó trên trong, bó gan chân chéo giữa và bó gan chân dọc dưới.
Chúng liên kết xương gót với xương thuyền, nâng đỡ chỏm xương sên và phối hợp với gân cơ chày sau để duy trì chức năng chịu trọng lượng.
Khi Spring ligament suy yếu, người bệnh có thể xuất hiện đau mặt trong bàn chân, mất vững khớp sên – thuyền hoặc PCFD.
Tuy nhiên, biến dạng bàn chân xẹp là tình trạng phức tạp. Không thể quy mọi trường hợp cho rách Spring ligament đơn độc.
Đối với nhà lâm sàng, cần đánh giá cấu trúc mô mềm, hình dạng bàn chân dưới tải và khả năng kiểm soát vận động.
Phục hồi chức năng cần tập trung vào giảm tải phù hợp, nâng đỡ vòm, tăng sức mạnh cơ, cải thiện thăng bằng và theo dõi biến dạng tiến triển.
Trong trường hợp mất vững hoặc biến dạng nghiêm trọng, cần phối hợp chuyên khoa bàn chân – cổ chân để lựa chọn điều trị.
0937782677
10. Tài liệu tham khảo
[1] Spring Ligament Complex. Radiopaedia.org. Không ghi DOI do chưa xác minh trực tiếp.
https://radiopaedia.org/articles/spring-ligament-complex?lang=us
[2] Spring Ligament Complex: MR Imaging–Anatomic Correlation and Findings in Asymptomatic Subjects. 2005. DOI: 10.1148/radiol.2371041065.
[3] Spring Ligament Complex: Illustrated Normal Anatomy and Spectrum of Pathologies on 3T MR Imaging. 2016. DOI: 10.1016/j.ejrad.2016.09.023.
[4] Injuries to the Spring Ligament: Nonoperative Treatment. 2022. DOI: 10.1016/j.cpm.2022.02.007.
[5] Anatomical Description of the Spring Ligament Articular Facet. 2024. DOI: 10.1177/24730114241270207.
[6] MRI Findings of Spring Ligament Injury: Association With Surgical Findings and Flatfoot Deformity. 2020. DOI: 10.1177/2058460120980145.
[7] Anatomical Variants of the Medioplantar Oblique Ligament and Inferoplantar Longitudinal Ligament: An MRI Study. 2022. DOI: 10.1007/s00276-021-02860-0.
[8] The Deltoid-Spring Ligament Complex: A Scoping Review and New Segmental Classification. 2025. DOI: 10.7759/cureus.81715.
[9] Classification and Nomenclature: Progressive Collapsing Foot Deformity. 2020. DOI: 10.1177/1071100720950722.
[10] The Impact of Foot Orthoses and Exercises on Pain and Navicular Drop for Adult Flatfoot: A Network Meta-Analysis. 2021. DOI: 10.3390/ijerph18158063.
[11] Spring Ligament Repair With and Without Augmentation Demonstrates Favorable Outcomes in Progressive Collapsing Flatfoot Disorder: A Systematic Review. 2026. DOI: 10.1016/j.jor.2026.01.014.
