DÂY CHẰNG TRỤ – NGUYỆT: VÌ SAO TỔN THƯƠNG NHỎ CÓ THỂ GÂY ĐAU CỔ TAY PHÍA TRỤ KÉO DÀI?
Dây chằng trụ – nguyệt (ulnolunate ligament) là một cấu trúc mô liên kết ở mặt gan tay phía trụ của cổ tay. Dây chằng thuộc hệ thống dây chằng trụ – cổ tay gan tay. Đồng thời, cấu trúc này có liên hệ chặt chẽ với phức hợp sụn sợi tam giác (TFCC).
Dây chằng trụ – nguyệt góp phần ổn định cổ tay khi chịu lực và chuyển động. Tuy nhiên, cấu trúc này nhỏ và khó phân biệt trên một số hình ảnh MRI thông thường.
Đặc biệt, tổn thương dây chằng trụ – nguyệt có thể liên quan đến đau cổ tay phía trụ kéo dài. Một báo cáo năm 1991 đã mô tả trường hợp rách đơn độc được xác nhận bằng nội soi cổ tay.
Các nghiên cứu gần đây cũng làm rõ giải phẫu và những biến thể hình ảnh của dây chằng này. Tuy nhiên, bằng chứng về tổn thương đơn độc và phục hồi chức năng đặc hiệu vẫn còn hạn chế.
Vậy dây chằng trụ – nguyệt nằm ở đâu? Nó khác gì dây chằng trụ – tháp? Và tổn thương được đánh giá, điều trị như thế nào?
1. Dây chằng trụ – nguyệt (ulnolunate ligament) là gì?
Dây chằng trụ – nguyệt là một dây chằng ngoại lai của cổ tay (extrinsic wrist ligament).
Tên tiếng Anh là ulnolunate ligament, thường viết tắt ULL.
Dây chằng nằm trong bao khớp, ở phía gan tay của vùng trụ – cổ tay.
Cấu trúc này góp phần liên kết hệ thống mô mềm phía đầu dưới xương trụ với xương nguyệt.
Điểm đáng chú ý là ULL thường không xuất phát như một bó riêng biệt từ bề mặt xương trụ. Thay vào đó, bó sợi liên tục với dây chằng quay – trụ gan tay.
Đây là đặc điểm quan trọng khi mô tả giải phẫu chính xác.
1.1. Xương nguyệt nằm ở đâu trong cổ tay?
Xương nguyệt (lunate) là một trong tám xương cổ tay.
Xương nằm ở hàng gần, giữa xương thuyền và xương tháp.
Phía gần, xương nguyệt tiếp khớp với đầu dưới xương quay và vùng đĩa sụn tam giác.
Phía xa, xương nguyệt liên quan đến xương cả và các thành phần khớp giữa cổ tay.
Xương nguyệt tham gia chuyển động gập, duỗi và các vận động phối hợp của cổ tay.
Vì vậy, hệ thống dây chằng xung quanh có vai trò quan trọng trong kiểm soát chuyển động.
1.2. Phía trụ của cổ tay là vùng nào?
Phía trụ là phía cổ tay tương ứng với ngón út.
Khu vực này gồm đầu dưới xương trụ, mỏm trâm trụ và nhiều cấu trúc mô mềm.
Đặc biệt, TFCC nằm giữa đầu dưới xương trụ và hàng xương cổ tay gần.
Đây là vùng giải phẫu phức tạp vì có nhiều cấu trúc nằm sát nhau.
Vì vậy, đau cổ tay phía trụ không thể được xác định nguyên nhân chỉ dựa vào vị trí đau.
2. Giải phẫu dây chằng trụ – nguyệt: Nguyên ủy và điểm bám
Dây chằng trụ – nguyệt là một thành phần của phức hợp dây chằng trụ – cổ tay gan tay.
Nghiên cứu giải phẫu của Moritomo năm 2013 mô tả rõ mối liên hệ giữa ULL và các dây chằng xung quanh.
2.1. Nguyên ủy của dây chằng trụ – nguyệt
ULL liên tục ở phía gần với dây chằng quay – trụ gan tay (palmar radioulnar ligament).
Nhờ sự liên tục này, ULL kết nối gián tiếp với đầu dưới xương trụ.
Dây chằng quay – trụ gan tay có các bó liên quan đến hõm trụ (ulnar fovea) và nền mỏm trâm trụ.
Do đó, không nên mô tả ULL như một dây chằng luôn có nguyên ủy xương riêng biệt.
Một số tài liệu giải phẫu mô tả toàn bộ hệ thống trụ – cổ tay xuất phát từ vùng hõm trụ.
Tuy nhiên, khi phân biệt từng bó, cần xác định ULL liên tục với dây chằng quay – trụ gan tay.
2.2. Điểm bám tận của dây chằng trụ – nguyệt
Đầu xa của ULL bám vào mặt gan tay xương nguyệt.
Các sợi dây chằng hòa vào vùng bám của dây chằng quay – nguyệt ngắn (short radiolunate ligament).
Điều này tạo nên một hệ thống liên kết mô mềm giữa phía quay và phía trụ của cổ tay.
Tuy nhiên, các dây chằng vẫn có hướng sợi và phạm vi chức năng khác nhau.
2.3. Hướng đi của dây chằng trụ – nguyệt
ULL đi từ vùng mô liên kết phía trụ đến mặt gan tay xương nguyệt.
Dây chằng nằm sâu hơn một số thành phần của hệ thống trụ – cổ tay.
Các bó sợi tạo thành phần của bao khớp phía gan tay.
Đặc biệt, ULL và dây chằng trụ – tháp nằm gần nhau.
Vì vậy, ranh giới giữa hai cấu trúc đôi khi không rõ khi phẫu tích hoặc đọc MRI.
2.4. Bảng giải phẫu dây chằng trụ – nguyệt
| Đặc điểm | Mô tả |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Ulnolunate ligament |
| Viết tắt | ULL |
| Vị trí | Phía gan tay – trụ của cổ tay |
| Phân loại | Dây chằng ngoại lai, nằm trong bao khớp |
| Nhóm dây chằng | Dây chằng trụ – cổ tay gan tay |
| Nguyên ủy gần | Liên tục với dây chằng quay – trụ gan tay |
| Liên kết gián tiếp | Vùng hõm trụ và nền mỏm trâm trụ |
| Điểm bám xa | Mặt gan tay xương nguyệt |
| Cấu trúc liên tục | Dây chằng quay – nguyệt ngắn |
| Cấu trúc lân cận | Dây chằng trụ – tháp, trụ – cả và TFCC |
| Chức năng | Góp phần ổn định vùng trụ – cổ tay |
Nguồn: Moritomo (2013), van der Post và cộng sự (2022), Bouredoucen (2026). [2–4]
3. Dây chằng trụ – nguyệt có thuộc phức hợp TFCC không?
Có. ULL thường được mô tả là một thành phần liên quan trực tiếp đến TFCC.
Tuy nhiên, cách xác định những thành phần của TFCC có thay đổi giữa các tài liệu.
3.1. Phức hợp sụn sợi tam giác TFCC là gì?
TFCC là viết tắt của triangular fibrocartilage complex.
Đây là hệ thống mô sụn sợi và dây chằng nằm ở phía trụ cổ tay.
TFCC góp phần duy trì độ vững khớp quay – trụ dưới và khớp trụ – cổ tay.
Ngoài ra, hệ thống này tham gia truyền lực và kiểm soát vận động cẳng tay.
3.2. Những thành phần quan trọng của TFCC
| Cấu trúc | Tên tiếng Anh | Vai trò chính |
|---|---|---|
| Đĩa sụn tam giác | Triangular fibrocartilage disc | Tham gia truyền và phân bố lực |
| Dây chằng quay – trụ gan tay | Palmar radioulnar ligament | Thành phần ổn định quan trọng của DRUJ |
| Dây chằng quay – trụ mu tay | Dorsal radioulnar ligament | Phối hợp kiểm soát DRUJ khi xoay cẳng tay |
| Dây chằng trụ – nguyệt | Ulnolunate ligament | Hỗ trợ ổn định vùng trụ – cổ tay |
| Dây chằng trụ – tháp | Ulnotriquetral ligament | Hỗ trợ liên kết xương trụ với xương tháp |
| Cấu trúc tương tự sụn chêm | Meniscus homologue | Thành phần mô mềm ngoại vi TFCC |
| Bao gân cơ duỗi cổ tay trụ | ECU tendon subsheath | Góp phần vào hệ thống ổn định ngoại vi |
Các thành phần có thể được nhóm khác nhau trong từng hệ thống phân loại.
Đặc biệt, tổng quan năm 2026 nhấn mạnh TFCC là một hệ thống ba chiều liên tục.
3.3. Cách hiểu mới về TFCC năm 2026
Bouredoucen công bố tổng quan năm 2026 trên Skeletal Radiology.
Tài liệu mô tả TFCC như một hệ thống gồm ba phần liên kết.
Thứ nhất là đĩa sụn trung tâm.
Thứ hai là các dây chằng quay – trụ dưới, giữ vai trò ổn định chính.
Thứ ba là hệ thống bao khớp và dây chằng ngoại vi liên tục.
ULL thuộc nhóm cấu trúc ngoại vi này.
Điểm quan trọng là TFCC hoạt động như một hệ thống phối hợp.
Vì vậy, tổn thương một thành phần không đồng nghĩa với mất chức năng toàn bộ TFCC. [4]
4. Dây chằng trụ – nguyệt khác gì dây chằng trụ – tháp và trụ – cả?
Phức hợp dây chằng trụ – cổ tay gan tay thường được chia thành ba bó.
Đó là dây chằng trụ – nguyệt, trụ – tháp và trụ – cả.
Các bó sợi có nguyên ủy gần nhau nhưng điểm bám xa khác nhau.
4.1. Dây chằng trụ – nguyệt (ulnolunate ligament)
ULL đi đến mặt gan tay xương nguyệt.
Dây chằng có liên tục với dây chằng quay – trụ gan tay.
Đây là cấu trúc cần chú ý khi đánh giá đau cổ tay phía trụ hoặc tổn thương TFCC.
4.2. Dây chằng trụ – tháp (ulnotriquetral ligament)
Dây chằng trụ – tháp đi đến xương tháp (triquetrum).
Cấu trúc này cũng thuộc hệ thống dây chằng trụ – cổ tay gan tay.
Tuy nhiên, điểm bám tận của nó nằm trên xương tháp, không phải xương nguyệt.
Một số tổn thương dọc của dây chằng trụ – tháp có thể khó nhận diện trên MRI thông thường.
4.3. Dây chằng trụ – cả (ulnocapitate ligament)
Dây chằng trụ – cả kéo dài về phía xương cả (capitate).
Trong nhiều mô tả, đây là bó nông hơn các dây chằng trụ – nguyệt và trụ – tháp.
Các sợi tạo một phần của hệ thống liên kết cổ tay phía gan tay.
4.4. Bảng so sánh ba dây chằng trụ – cổ tay
| Đặc điểm | Trụ – nguyệt (ULL) | Trụ – tháp (UTL) | Trụ – cả (UCL) |
|---|---|---|---|
| Điểm bám xa | Xương nguyệt | Xương tháp | Xương cả |
| Vùng giải phẫu | Gan tay – trụ | Gan tay – trụ | Gan tay – trụ |
| Liên quan TFCC | Có | Có | Có liên kết trong hệ thống trụ – cổ tay |
| Liên tục với dây chằng quay – trụ gan tay | Có | Có | Có các sợi hợp nhất ở vùng gần |
| Vai trò | Ổn định trụ – cổ tay | Ổn định trụ – cổ tay | Hỗ trợ liên kết và kiểm soát vận động cổ tay |
| Đặc điểm MRI | Có thể khó tách khỏi các bó lân cận | Có thể xuất hiện biến thể và rách dọc | Thường nằm nông hơn |
Các bó dây chằng có thể hòa vào nhau.
Vì vậy, chúng không phải lúc nào cũng được phân biệt rõ trong phẫu tích hoặc MRI. [2, 4]
5. Dây chằng trụ – nguyệt có giống dây chằng nguyệt – tháp không?
Không. Đây là hai cấu trúc khác nhau.
Dây chằng trụ – nguyệt (ulnolunate ligament) liên kết hệ thống phía trụ với xương nguyệt.
Trong khi đó, dây chằng nguyệt – tháp (lunotriquetral ligament) nối trực tiếp xương nguyệt với xương tháp.
5.1. Dây chằng nguyệt – tháp nằm ở đâu?
Dây chằng nguyệt – tháp nằm giữa hai xương cổ tay hàng gần.
Đây là dây chằng nội tại (intrinsic ligament).
Cấu trúc gồm các thành phần gan tay, mu tay và vùng trung tâm.
Dây chằng này giúp duy trì tương quan giữa xương nguyệt và xương tháp.
5.2. Vì sao cần phân biệt hai dây chằng?
Tổn thương dây chằng nguyệt – tháp có thể liên quan đến mất vững giữa hai xương cổ tay.
Ngược lại, ULL thuộc hệ thống dây chằng ngoại lai phía trụ.
Hai cấu trúc có thể gây đau ở những vùng gần nhau.
Tuy nhiên, chúng có cơ chế và hướng điều trị khác nhau.
| Tiêu chí | Ulnolunate ligament | Lunotriquetral ligament |
|---|---|---|
| Tên tiếng Việt | Dây chằng trụ – nguyệt | Dây chằng nguyệt – tháp |
| Loại dây chằng | Ngoại lai | Nội tại |
| Điểm bám | Hệ thống quay – trụ gan tay đến xương nguyệt | Xương nguyệt đến xương tháp |
| Vai trò nổi bật | Ổn định vùng trụ – cổ tay | Ổn định khớp nguyệt – tháp |
| Tổn thương liên quan | TFCC và dây chằng trụ – cổ tay | Mất vững giữa các xương cổ tay |
6. Chức năng dây chằng trụ – nguyệt trong cơ sinh học cổ tay
6.1. Dây chằng trụ – nguyệt giúp giữ vững cổ tay như thế nào?
ULL góp phần liên kết xương nguyệt với hệ thống mô mềm phía trụ.
Nhờ đó, dây chằng hỗ trợ kiểm soát chuyển động giữa các cấu trúc cổ tay.
Tuy nhiên, không nên xem ULL là dây chằng ổn định chính của toàn bộ khớp quay – trụ dưới.
Vai trò chính của DRUJ phụ thuộc nhiều vào các dây chằng quay – trụ gan tay và mu tay.
ULL hoạt động phối hợp với hệ thống này.
6.2. Vai trò của ULL đối với khớp quay – trụ dưới
Khớp quay – trụ dưới (distal radioulnar joint – DRUJ) nằm giữa đầu dưới xương quay và xương trụ.
Khớp cho phép xương quay chuyển động quanh xương trụ khi cẳng tay xoay.
Các chuyển động quan trọng là sấp và ngửa cẳng tay.
TFCC góp phần ổn định DRUJ trong quá trình này.
ULL liên tục với dây chằng quay – trụ gan tay. Vì vậy, nó có liên hệ chức năng với hệ thống ổn định DRUJ.
Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng để lượng hóa chính xác mức đóng góp cơ học riêng của ULL ở người sống.
6.3. Vai trò của dây chằng trụ – nguyệt khi chịu trọng lượng
Trong các hoạt động thường ngày, lực truyền qua cổ tay theo nhiều hướng.
Ví dụ gồm chống tay, nâng vật hoặc xoay một vật có kháng lực.
TFCC tham gia phân bố một phần lực giữa xương trụ và các xương cổ tay.
Ở tư thế có biến thể chiều dài xương trụ trung tính, những mô hình cơ học kinh điển thường mô tả khoảng 20% tải lực đi qua phía trụ.
Tuy nhiên, tỷ lệ này thay đổi theo tư thế và đặc điểm giải phẫu.
Đặc biệt, đây là tỷ lệ tải của toàn hệ thống phía trụ, không phải tải riêng của ULL.
6.4. Tổn thương ULL có làm cổ tay mất vững không?
Có thể góp phần gây mất vững.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc các cấu trúc phối hợp.
Ví dụ, tổn thương dây chằng quay – trụ dưới tại hõm trụ có thể làm ảnh hưởng đáng kể độ vững DRUJ.
Ngược lại, rách ULL đơn độc không nhất thiết gây mất vững nghiêm trọng.
Do đó, cần đánh giá toàn bộ TFCC và hệ thống dây chằng cổ tay.
7. Tổn thương dây chằng trụ – nguyệt có gây đau cổ tay phía trụ không?
Có thể.
Một số báo cáo ghi nhận rách ULL liên quan đến đau cổ tay phía trụ kéo dài.
Tuy nhiên, tình trạng này không phải nguyên nhân thường gặp nhất trong mọi nhóm người bệnh.
7.1. Nghiên cứu Mooney và Poehling năm 1991
Mooney và Poehling công bố báo cáo trên The Journal of Hand Surgery năm 1991.
Các tác giả mô tả một người bệnh đau cổ tay phía trụ kéo dài.
Nguyên nhân được xác định bằng nội soi cổ tay.
Kết quả cho thấy tổn thương dây chằng trụ – nguyệt đơn độc.
Người bệnh được xử trí bằng phẫu thuật nội soi cắt lọc mô tổn thương (debridement).
Sau điều trị, tác giả ghi nhận đáp ứng thuận lợi.
7.2. Ý nghĩa của báo cáo năm 1991
Đây là một báo cáo ca bệnh, không phải thử nghiệm lâm sàng.
Nghiên cứu chỉ mô tả một người bệnh.
Vì vậy, kết quả chứng minh tổn thương ULL đơn độc có thể là một nguồn đau.
Tuy nhiên, không thể kết luận cắt lọc nội soi có hiệu quả với mọi trường hợp rách ULL.
Đặc biệt, nghiên cứu không cung cấp cơ sở để xác lập phác đồ phục hồi chung. [5]
8. Nguyên nhân tổn thương dây chằng trụ – nguyệt
8.1. Chấn thương chống tay
Ngã chống bàn tay là một cơ chế thường gặp trong chấn thương cổ tay.
Lực truyền qua cổ tay có thể gây tổn thương nhiều cấu trúc.
Đặc biệt, tư thế cổ tay khi tiếp đất ảnh hưởng hướng chịu lực.
Trong một số trường hợp, hệ thống TFCC hoặc dây chằng trụ – cổ tay có thể bị tổn thương.
Tuy nhiên, không thể khẳng định mọi trường hợp ngã chống tay đều gây rách ULL.
8.2. Chấn thương xoay cẳng tay
Các động tác sấp và ngửa cẳng tay có thể tạo lực lên hệ thống ổn định DRUJ.
Ví dụ gồm vặn tay nắm cửa, sử dụng dụng cụ hoặc xoay vật có kháng lực.
Khi lực quá lớn hoặc xuất hiện đột ngột, TFCC có thể bị tổn thương.
Tuy nhiên, khả năng tổn thương ULL riêng biệt chưa được xác định rõ cho từng hướng lực.
8.3. Tải trọng lặp lại vùng trụ – cổ tay
Một số hoạt động lặp lại có thể gây đau cổ tay phía trụ.
Đặc biệt, những hoạt động kết hợp nghiêng trụ và chịu lực có thể làm tăng áp lực vùng trụ – cổ tay.
Tuy nhiên, đau do tải lặp lại không đồng nghĩa dây chằng ULL bị đứt.
Cần phân biệt tổn thương dây chằng với hội chứng chèn ép trụ – cổ tay và bệnh lý gân.
8.4. Tổn thương phối hợp TFCC
ULL có thể bị ảnh hưởng cùng các thành phần khác của TFCC.
Đặc biệt, tổn thương ngoại vi có thể liên quan đến dây chằng trụ – tháp và bao khớp gan tay.
Khi có tổn thương phối hợp, biểu hiện lâm sàng thường khó phân biệt.
Vì vậy, đánh giá phải dựa trên toàn bộ hệ thống cổ tay.
9. Rách dây chằng trụ – nguyệt thuộc phân loại TFCC nào?
Phân loại Palmer được sử dụng rộng rãi trong mô tả tổn thương TFCC.
Hệ thống chia tổn thương thành nhóm chấn thương và nhóm thoái hóa.
9.1. Phân loại Palmer đối với tổn thương TFCC
| Phân loại | Đặc điểm |
|---|---|
| Palmer 1A | Rách hoặc thủng vùng trung tâm đĩa sụn |
| Palmer 1B | Tổn thương vùng bám phía trụ |
| Palmer 1C | Bong hoặc rách vùng bám xa của hệ thống dây chằng trụ – cổ tay |
| Palmer 1D | Bong hoặc rách vùng bám phía quay |
9.2. Vì sao Palmer 1C liên quan đến ULL?
Palmer 1C thường mô tả tổn thương bong bám xa của TFCC.
Tổn thương có thể liên quan đến dây chằng trụ – nguyệt và dây chằng trụ – tháp.
Đây là hai thành phần quan trọng của hệ thống trụ – cổ tay gan tay.
Tuy nhiên, không phải mọi tín hiệu bất thường tại ULL đều mặc nhiên thuộc Palmer 1C.
Cần xác định vị trí rách và các cấu trúc liên quan.
9.3. Rách ULL có giống rách TFCC trung tâm không?
Không.
Rách TFCC trung tâm chủ yếu ảnh hưởng đĩa sụn sợi.
Trong khi đó, tổn thương ULL ảnh hưởng cấu trúc dây chằng ngoại vi.
Hai vùng có khác biệt về giải phẫu, chức năng và đặc điểm mô học.
Vì vậy, phương pháp điều trị cũng có thể khác nhau.
Đặc biệt, không nên dùng cùng một phác đồ sau phẫu thuật cho mọi loại rách TFCC.
10. MRI dây chằng trụ – nguyệt: Hình ảnh bình thường
MRI giúp khảo sát mô mềm và các dây chằng cổ tay.
Tuy nhiên, ULL là cấu trúc nhỏ và nằm gần nhiều dây chằng khác.
Vì vậy, cần hiểu hình thái bình thường trước khi chẩn đoán tổn thương.
10.1. Hình ảnh ULL bình thường trên MRI
ULL thường xuất hiện dưới dạng dải mô có tín hiệu thấp tương đối.
Dây chằng đi từ vùng dây chằng quay – trụ gan tay đến xương nguyệt.
Tuy nhiên, tín hiệu có thể không đồng nhất.
Một số bó sợi có hình dạng và độ dày khác nhau.
Vì vậy, không nên xem mọi vùng tăng tín hiệu là dấu hiệu rách.
10.2. Những mặt phẳng MRI hữu ích
| Mặt phẳng | Giá trị trong đánh giá |
|---|---|
| Coronal – mặt phẳng trán | Quan sát TFCC và những thành phần liên quan |
| Sagittal – mặt phẳng dọc | Hỗ trợ xác định hướng đi dây chằng gan tay |
| Axial – mặt phẳng ngang | Đánh giá các cấu trúc quay – trụ và phần ngoại vi |
| MRI 3D độ phân giải cao | Hỗ trợ khảo sát đa mặt phẳng với lát cắt mỏng |
Lựa chọn kỹ thuật phụ thuộc thiết bị và câu hỏi chẩn đoán.
10.3. Vì sao dây chằng trụ – nguyệt có thể khó nhận diện?
Thứ nhất, dây chằng có kích thước nhỏ.
Thứ hai, các bó ULL và trụ – tháp có thể hòa vào nhau.
Thứ ba, tín hiệu MRI có thể không đồng nhất ngay cả khi cấu trúc bình thường.
Ngoài ra, độ phân giải hình ảnh ảnh hưởng khả năng phân biệt dây chằng với mô lân cận.
Vì vậy, không quan sát rõ ULL không đồng nghĩa với rách hoàn toàn.
11. MRI dây chằng trụ – nguyệt: Dấu hiệu nào gợi ý tổn thương?
Các dấu hiệu MRI có thể bao gồm thay đổi tín hiệu hoặc mất liên tục bó sợi.
Tuy nhiên, một dấu hiệu đơn lẻ không đủ xác định tổn thương.
11.1. Những biểu hiện MRI cần đánh giá
| Dấu hiệu | Ý nghĩa có thể gặp |
|---|---|
| Tăng tín hiệu khu trú | Có thể liên quan phù hoặc tổn thương mô |
| Mất liên tục sợi | Gợi ý rách dây chằng |
| Dày dây chằng | Có thể gặp trong phù hoặc thay đổi sau chấn thương |
| Hình thái không đều | Có thể do tổn thương hoặc biến thể |
| Dịch quanh vùng dây chằng | Cần phân biệt với ngách hoạt dịch bình thường |
| Tổn thương TFCC phối hợp | Cần đánh giá toàn bộ hệ thống |
| Bất thường vị trí xương cổ tay | Gợi ý xem xét mất vững hoặc tổn thương khác |
11.2. Vì sao MRI có thể nhầm biến thể bình thường với rách ULL?
Bouredoucen năm 2026 mô tả nhiều biến thể của TFCC.
Đặc biệt, ULL và dây chằng trụ – tháp có thể có tín hiệu không đồng nhất.
Một số sợi phụ cũng có thể xuất hiện trên hình ảnh.
Do đó, các cấu trúc bình thường có thể bị nhầm là rách một phần.
Ngoài ra, một số ngách hoạt dịch chứa dịch nằm gần TFCC.
Nếu không nhận diện chính xác, những ngách này có thể tạo hình ảnh giống đường rách.
11.3. MRI có độ chính xác bao nhiêu đối với rách ULL đơn độc?
Hiện chưa có đủ bằng chứng để xác lập độ nhạy và độ đặc hiệu gộp riêng cho ULL.
Nhiều nghiên cứu MRI khảo sát TFCC nói chung.
Một số nghiên cứu khác tập trung vào dây chằng trụ – tháp.
Vì vậy, không nên lấy kết quả chẩn đoán của những cấu trúc đó áp dụng trực tiếp cho ULL.
11.4. Bằng chứng MRI mới năm 2026
Tổng quan của Bouredoucen được công bố năm 2026.
Tác giả nhấn mạnh vai trò của MRI độ phân giải cao và MRI khớp có tiêm thuốc tương phản.
Các kỹ thuật này hỗ trợ đánh giá các thành phần TFCC.
Tuy nhiên, biến thể giải phẫu có thể tạo hình ảnh dương tính giả.
Vì vậy, kết quả MRI cần được diễn giải cùng triệu chứng và khám lâm sàng. [4]
12. MRI khớp có tiêm thuốc tương phản có giúp chẩn đoán ULL tốt hơn không?
MRI khớp có tiêm thuốc tương phản còn gọi là MR arthrography.
Phương pháp đưa thuốc tương phản vào khoang khớp trước khi chụp.
Nhờ đó, một số đường rách nhỏ có thể được nhận diện rõ hơn.
12.1. Khi nào MRI khớp có tiêm thuốc tương phản được cân nhắc?
Phương pháp có thể được xem xét khi nghi tổn thương TFCC nhưng MRI thông thường chưa giải thích được triệu chứng.
Ngoài ra, phương pháp có thể hỗ trợ lập kế hoạch điều trị trong những trường hợp chọn lọc.
Tuy nhiên, đây không phải xét nghiệm bắt buộc cho mọi người đau cổ tay phía trụ.
12.2. MRI khớp có tiêm thuốc tương phản có phát hiện mọi rách ULL không?
Không thể khẳng định.
Khả năng phát hiện còn phụ thuộc vị trí rách và kỹ thuật khảo sát.
Ngoài ra, một số biến thể giải phẫu có thể gây khó khăn trong diễn giải.
Vì vậy, không nên xem kết quả MRI khớp là tiêu chuẩn xác nhận tuyệt đối cho mọi tổn thương dây chằng.
13. Đau cổ tay phía trụ: Làm sao phân biệt tổn thương ULL với bệnh lý khác?
Đau cổ tay phía trụ có nhiều nguyên nhân.
Vì vậy, không nên kết luận rách ULL chỉ dựa trên triệu chứng.
13.1. Những nguyên nhân thường gặp
| Nguyên nhân | Đặc điểm cần đánh giá |
|---|---|
| Tổn thương TFCC | Đau khi chịu lực hoặc xoay cẳng tay |
| Rách dây chằng trụ – nguyệt | Có thể gây đau kéo dài, đôi khi khó chẩn đoán |
| Rách dây chằng trụ – tháp | Có thể đau vùng trụ – cổ tay |
| Tổn thương dây chằng nguyệt – tháp | Có thể gây mất vững giữa hai xương cổ tay |
| Hội chứng chèn ép trụ – cổ tay | Đau khi tăng tải vùng trụ, có thể có thay đổi xương dưới sụn |
| Bệnh lý gân duỗi cổ tay trụ | Đau theo đường đi gân, có thể liên quan xoay và chịu lực |
| Bệnh lý khớp quay – trụ dưới | Đau và hạn chế sấp – ngửa |
| Gãy hoặc tổn thương xương cổ tay | Đau khu trú, cần đánh giá hình ảnh |
| Bệnh lý thần kinh trụ | Có thể gây dị cảm hoặc yếu cơ bàn tay |
13.2. Vì sao đau cổ tay phía trụ khó chẩn đoán?
Nhiều cấu trúc nằm gần nhau trong một vùng nhỏ.
Ngoài ra, triệu chứng có thể chồng lấp.
Ví dụ, đau khi xoay cẳng tay có thể liên quan đến TFCC hoặc khớp quay – trụ dưới.
Đau khi nghiêng trụ chịu lực cũng có thể xuất hiện trong hội chứng chèn ép trụ – cổ tay.
Vì vậy, cần đánh giá hệ thống thay vì chỉ tập trung một dây chằng.
13.3. Tổng quan lâm sàng năm 2025
Satria và cộng sự công bố tổng quan năm 2025 về đau cổ tay phía trụ.
Các tác giả đề xuất cách tiếp cận có hệ thống dựa trên giải phẫu.
Nội dung gồm khai thác bệnh sử, khám lâm sàng và lựa chọn hình ảnh.
Ngoài ra, nhóm tác giả nhấn mạnh cần phân biệt các cấu trúc xương, dây chằng, gân và thần kinh.
Đây là tổng quan lâm sàng, không phải thử nghiệm xác định hiệu quả của một nghiệm pháp chẩn đoán riêng cho ULL. [6]
14. Khám lâm sàng khi nghi tổn thương dây chằng trụ – nguyệt
14.1. Khai thác bệnh sử
Bác sĩ cần xác định cơ chế xuất hiện triệu chứng.
Đặc biệt, cần hỏi về tiền sử ngã chống tay hoặc chấn thương xoay cổ tay.
Ngoài ra, cần đánh giá hoạt động nghề nghiệp và thể thao.
Các yếu tố quan trọng gồm thời gian đau, vị trí đau và hoạt động làm tăng triệu chứng.
14.2. Đánh giá tầm vận động cổ tay và cẳng tay
Cần đánh giá gập, duỗi, nghiêng quay và nghiêng trụ cổ tay.
Đồng thời, nên kiểm tra sấp và ngửa cẳng tay.
Tuy nhiên, hạn chế vận động không đặc hiệu cho ULL.
Các tổn thương khác có thể gây biểu hiện tương tự.
14.3. Ulnar fovea sign có giá trị gì?
Ulnar fovea sign là nghiệm pháp ấn vùng hõm trụ.
Nghiệm pháp thường được sử dụng khi nghi tổn thương TFCC ngoại vi hoặc dây chằng trụ – tháp.
Tuy nhiên, kết quả dương tính không xác nhận rách ULL đơn độc.
Đặc biệt, các nghiên cứu cho thấy độ chính xác có thể thay đổi theo quần thể.
Vì vậy, nghiệm pháp cần được diễn giải cùng khám và hình ảnh học.
14.4. DRUJ ballottement test
Nghiệm pháp này được sử dụng để đánh giá độ lỏng của khớp quay – trụ dưới.
Người khám tạo lực dịch chuyển tương đối giữa đầu dưới xương quay và xương trụ.
Độ lỏng cần được so sánh với bên đối diện khi phù hợp.
Tuy nhiên, nghiệm pháp không xác định được ULL là cấu trúc duy nhất bị tổn thương.
14.5. Khi nào không nên thực hiện nghiệm pháp gây lực?
Cần thận trọng sau chấn thương cấp chưa loại trừ gãy xương.
Ngoài ra, không nên tạo lực mạnh khi người bệnh đau nhiều hoặc nghi mất vững nghiêm trọng.
Đặc biệt, biến dạng cổ tay hoặc rối loạn thần kinh – mạch máu mới xuất hiện cần được đánh giá khẩn cấp.
15. Hội chứng chèn ép trụ – cổ tay có liên quan đến dây chằng trụ – nguyệt không?
Hội chứng chèn ép trụ – cổ tay (ulnar impaction syndrome – UIS) là một nguyên nhân quan trọng gây đau cổ tay phía trụ.
Tình trạng này liên quan đến tải trọng tăng giữa đầu dưới xương trụ và các cấu trúc cổ tay.
Đặc biệt, người bệnh có thể xuất hiện tổn thương TFCC và thay đổi xương nguyệt.
Tuy nhiên, UIS không đồng nghĩa với rách ULL.
15.1. Ulnar variance là gì?
Ulnar variance là sự tương quan chiều dài giữa đầu dưới xương trụ và xương quay.
Khi xương trụ dài hơn tương đối, tình trạng được gọi là positive ulnar variance.
Trong một số trường hợp, điều này làm tăng tải lên vùng trụ – cổ tay.
Tuy nhiên, mức tải còn phụ thuộc tư thế và động học khớp.
15.2. UIS có gây tổn thương TFCC không?
Có thể.
Áp lực lặp lại có thể liên quan đến thoái hóa hoặc thủng phần trung tâm TFCC.
Ngoài ra, có thể xuất hiện phù xương nguyệt hoặc thay đổi sụn khớp.
Tuy nhiên, các biểu hiện này không đồng nghĩa với đứt ULL.
15.3. Hướng dẫn lâm sàng năm 2024 về UIS
Xu và cộng sự phối hợp với Hội Cổ tay châu Á – Thái Bình Dương xây dựng hướng dẫn về UIS.
Tài liệu gồm 10 câu hỏi lâm sàng và 21 khuyến nghị.
Các tác giả nhấn mạnh cần phối hợp bệnh sử, khám lâm sàng và hình ảnh.
Điều trị bảo tồn thường được xem xét trước ở những trường hợp phù hợp.
Tuy nhiên, đây là hướng dẫn cho hội chứng chèn ép trụ – cổ tay.
Không được áp dụng trực tiếp phác đồ điều trị UIS cho rách dây chằng trụ – nguyệt đơn độc. [7]
16. Tổn thương dây chằng trụ – nguyệt có cần phẫu thuật không?
Không phải mọi bất thường ULL đều cần phẫu thuật.
Lựa chọn điều trị phụ thuộc triệu chứng, độ vững và các tổn thương phối hợp.
16.1. Điều trị bảo tồn khi nào có thể phù hợp?
Điều trị bảo tồn có thể được xem xét khi không có tổn thương cơ học nghiêm trọng cần can thiệp.
Chương trình có thể gồm bảo vệ cổ tay, điều chỉnh hoạt động và phục hồi chức năng.
Tuy nhiên, chưa có tiêu chuẩn riêng được xác lập cho mọi trường hợp rách ULL.
Đặc biệt, cần đánh giá các cấu trúc TFCC khác trước khi quyết định.
16.2. Nội soi cổ tay có vai trò gì?
Nội soi cho phép quan sát trực tiếp các cấu trúc bên trong khớp.
Trong một số trường hợp, nội soi có thể giúp xác định tổn thương không được nhận diện rõ trên MRI.
Ngoài ra, bác sĩ có thể tiến hành xử trí tổn thương phù hợp.
Tuy nhiên, nội soi là thủ thuật xâm lấn.
Vì vậy, chỉ định phải dựa trên đánh giá chuyên khoa.
16.3. Rách ULL đơn độc có thể được cắt lọc không?
Báo cáo Mooney và Poehling năm 1991 mô tả đáp ứng tốt sau cắt lọc nội soi.
Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ có một người bệnh.
Do đó, không thể khẳng định đây là phương pháp tốt nhất cho mọi trường hợp.
Các tổn thương có mất vững hoặc phối hợp có thể cần phương án khác.
16.4. Có nên phẫu thuật nếu MRI ghi nhận rách ULL?
Không nên quyết định chỉ từ một dấu hiệu MRI.
Cần đánh giá triệu chứng, khả năng chịu tải và tình trạng ổn định.
Ngoài ra, phải xác định các bệnh lý phối hợp.
Đặc biệt, rách TFCC ngoại vi và mất vững DRUJ có thể làm thay đổi chỉ định điều trị.
17. Phục hồi chức năng sau tổn thương dây chằng trụ – nguyệt
Phục hồi chức năng cần dựa trên chẩn đoán cụ thể.
Một trường hợp đau cổ tay không mất vững khác với tổn thương TFCC cần sửa chữa.
Vì vậy, không nên áp dụng cùng một chương trình cho mọi người bệnh.
17.1. Đánh giá trước khi bắt đầu tập luyện
Bác sĩ phục hồi chức năng cần xác định mức độ tổn thương.
Nhà vật lý trị liệu cần nắm rõ các giới hạn vận động và chịu lực.
Đặc biệt, sau phẫu thuật phải xem xét kỹ thuật sửa chữa và chỉ định bảo vệ mô.
Ngoài ra, cần đánh giá các cấu trúc gân và khớp liên quan.
17.2. Kiểm soát đau và bảo vệ dây chằng
Trong giai đoạn triệu chứng cấp, mục tiêu là hạn chế những hoạt động làm tăng tải quá mức.
Nẹp cổ tay có thể được cân nhắc theo chỉ định.
Tuy nhiên, thời gian bất động phụ thuộc loại tổn thương.
Không nên tự áp dụng thời gian bất động sau sửa TFCC cho mọi rách ULL.
17.3. Phục hồi tầm vận động cổ tay
Sau giai đoạn bảo vệ, chương trình có thể hướng đến khôi phục tầm vận động.
Các chuyển động cần quan tâm gồm gập, duỗi và nghiêng cổ tay.
Đồng thời, cần đánh giá sấp và ngửa cẳng tay.
Tuy nhiên, mức tăng biên độ phải dựa trên độ vững và khả năng chịu tải.
17.4. Phục hồi sức mạnh cầm nắm
Sức mạnh cầm nắm là một chỉ số chức năng quan trọng.
Người bệnh có thể giảm lực nắm do đau hoặc bất động.
Vì vậy, chương trình có thể tiến triển từ hoạt động cơ nhẹ đến tăng sức mạnh.
Tuy nhiên, cần chú ý lực nắm có thể tạo tải đáng kể lên TFCC.
Đặc biệt, không nên tăng kháng lực quá nhanh khi mô chưa được phép chịu tải.
17.5. Phục hồi khả năng sấp – ngửa cẳng tay
Sấp và ngửa cẳng tay là những chuyển động thiết yếu trong sinh hoạt.
Ví dụ gồm xoay chìa khóa, vặn nắp chai hoặc dùng dụng cụ.
TFCC và DRUJ tham gia quan trọng trong các hoạt động này.
Vì vậy, phục hồi cần đánh giá tầm vận động và khả năng kiểm soát xoay.
Tuy nhiên, sau phẫu thuật TFCC, chuyển động xoay có thể cần được bảo vệ trong giai đoạn đầu.
17.6. Tập cảm giác bản thể và kiểm soát cổ tay
Kiểm soát thần kinh cơ giúp phối hợp hoạt động của các cơ quanh cổ tay.
Sau chấn thương, người bệnh có thể giảm khả năng kiểm soát chuyển động.
Do đó, các bài tập phối hợp và ổn định động có thể được xem xét.
Tuy nhiên, mức độ khó cần phù hợp tình trạng mô và khả năng chịu lực.
17.7. Bảng đánh giá phục hồi chức năng cổ tay
| Nội dung | Ý nghĩa |
|---|---|
| Đau NRS/VAS | Theo dõi triệu chứng |
| Tầm vận động cổ tay | Đánh giá gập, duỗi, nghiêng quay và nghiêng trụ |
| Sấp – ngửa cẳng tay | Đánh giá chức năng DRUJ |
| Sức mạnh cầm nắm | Đánh giá khả năng tạo lực |
| Sức mạnh kẹp ngón | Theo dõi chức năng bàn tay |
| PRWE | Đánh giá đau và chức năng cổ tay theo người bệnh |
| QuickDASH | Đánh giá hạn chế chức năng chi trên |
| Cảm giác mất vững | Theo dõi triệu chứng cơ học |
| Khả năng sinh hoạt | Đánh giá chức năng hằng ngày |
| Khả năng trở lại công việc | Xem xét yêu cầu vận động đặc thù |
Bảng này mô tả các nội dung đánh giá chung.
Đây không phải bộ tiêu chuẩn được kiểm định riêng cho rách ULL.
18. Phục hồi sau phẫu thuật TFCC: Bằng chứng năm 2025
Paraj và cộng sự công bố tổng quan phạm vi năm 2025 trên Journal of Orthopaedics.
Nghiên cứu tổng hợp 35 công trình được xuất bản từ năm 1996 đến 2024.
Các tác giả tập trung vào phục hồi sau sửa chữa nội soi rách TFCC ngoại vi mạn tính.
18.1. Kết quả quan trọng
| Chỉ số | Kết quả |
|---|---|
| Số nghiên cứu | 35 |
| Giai đoạn nghiên cứu được tổng hợp | 1996–2024 |
| Thời gian bất động hoàn toàn thường gặp nhất | 6 tuần |
| Sức mạnh cầm nắm phục hồi trung bình | Khoảng 85% bên đối diện |
| Tỷ lệ trở lại mức hoạt động trước chấn thương | Khoảng 87% |
Đây là kết quả tổng hợp trên nhiều kỹ thuật sửa chữa TFCC.
Không được xem các chỉ số này là kết quả phục hồi riêng của dây chằng trụ – nguyệt.
Ngoài ra, các phương pháp bất động và thời điểm bắt đầu tập khác nhau giữa các nghiên cứu.
18.2. Khi nào bắt đầu tập vận động?
Trong các nghiên cứu được tổng hợp, thời điểm bắt đầu vận động cổ tay và cẳng tay rất khác nhau.
Một số chương trình cho vận động sớm hơn.
Trong khi đó, nhiều chương trình duy trì bất động khoảng sáu tuần.
Vì vậy, chưa có thời điểm khởi động chung cho mọi kỹ thuật sửa chữa TFCC.
18.3. Khi nào bắt đầu tập mạnh cơ?
Các nghiên cứu cũng có sự khác biệt về thời điểm tập sức mạnh.
Một số chương trình bắt đầu khi người bệnh khôi phục phần lớn tầm vận động.
Những chương trình khác bắt đầu ở thời điểm muộn hơn.
Tuy nhiên, không có bằng chứng đủ mạnh để xác lập một mốc thời gian tối ưu.
Vì vậy, quyết định tăng tải cần dựa trên kỹ thuật phẫu thuật và tiến triển thực tế. [8]
19. Bằng chứng mới năm 2026 về bất động sau sửa TFCC
Lee và cộng sự công bố tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2026.
Nghiên cứu tập trung vào bất động sau phẫu thuật sửa TFCC tại hõm trụ (foveal repair).
Đây là nhóm tổn thương liên quan trực tiếp đến độ vững DRUJ.
19.1. Thiết kế và kết quả nghiên cứu
Nghiên cứu gồm năm công trình so sánh với tổng cộng 288 người bệnh.
Trong đó, ba nghiên cứu được đưa vào phân tích gộp.
Các tác giả so sánh những hình thức bất động khác nhau.
Kết quả không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa rõ ràng về đau, điểm DASH, sức mạnh nắm hoặc tầm vận động cuối cùng giữa hai nhóm hình thức bất động được so sánh.
19.2. Vì sao cần chú ý vận động sấp – ngửa?
Các nghiên cứu về thời gian bất động gợi ý hạn chế sấp – ngửa khoảng 4–6 tuần có thể bảo vệ vùng sửa chữa tốt hơn việc xoay ngay lập tức.
Tuy nhiên, kết quả phụ thuộc loại sửa chữa và quần thể nghiên cứu.
Các tác giả cũng không xác nhận việc bất động khớp khuỷu kéo dài luôn mang lại lợi ích.
19.3. Có thể áp dụng mốc 4–6 tuần cho rách ULL không?
Không thể áp dụng trực tiếp.
Nghiên cứu tập trung vào sửa TFCC tại hõm trụ.
Trong khi đó, tổn thương ULL đơn độc có đặc điểm giải phẫu khác.
Vì vậy, thời gian bất động và chương trình phục hồi cần dựa trên kỹ thuật điều trị cụ thể.
Đặc biệt, không nên tự suy ra giới hạn tập cho người bệnh chỉ từ kết quả của một loại phẫu thuật khác. [9]
20. Phục hồi chức năng sau tổn thương TFCC không phẫu thuật
Không phải mọi tổn thương TFCC đều cần phẫu thuật.
Một số người bệnh phù hợp với điều trị bảo tồn.
Tuy nhiên, cần xác định tình trạng mất vững trước khi lựa chọn chương trình.
20.1. Những mục tiêu phục hồi ban đầu
Mục tiêu đầu tiên là giảm đau và cải thiện khả năng thực hiện sinh hoạt.
Đồng thời, cần hạn chế các hoạt động làm tăng triệu chứng quá mức.
Nẹp hỗ trợ có thể được sử dụng khi phù hợp.
Tuy nhiên, bất động kéo dài không nên được áp dụng tùy tiện.
20.2. Những hoạt động cần điều chỉnh
Một số người bệnh đau khi chống tay hoặc nâng vật nặng.
Ngoài ra, chuyển động xoay cẳng tay có kháng lực có thể làm tăng triệu chứng.
Vì vậy, những hoạt động này có thể cần được điều chỉnh tạm thời.
Tuy nhiên, không có bằng chứng để cấm vĩnh viễn mọi hoạt động chịu lực cổ tay.
20.3. Phục hồi chức năng theo khả năng chịu tải
Khi triệu chứng và độ vững cho phép, chương trình có thể tăng dần vận động.
Các nội dung gồm tầm vận động, sức mạnh và hoạt động chức năng.
Đặc biệt, cần theo dõi đáp ứng của người bệnh sau tập.
Nếu đau hoặc sưng tăng kéo dài, cần đánh giá lại tải trọng và nguyên nhân.
21. Những hạn chế của bằng chứng về dây chằng trụ – nguyệt
Thứ nhất, số lượng nghiên cứu riêng về ULL còn ít.
Thứ hai, nhiều nghiên cứu tập trung vào TFCC hoặc hệ thống dây chằng trụ – cổ tay nói chung.
Thứ ba, ULL thường hòa vào những cấu trúc lân cận. Điều này làm khó việc đánh giá chức năng độc lập.
Thứ tư, MRI có thể nhầm biến thể giải phẫu với tổn thương.
Thứ năm, báo cáo rách ULL đơn độc năm 1991 chỉ mô tả một trường hợp.
Cuối cùng, các nghiên cứu phục hồi chủ yếu tập trung vào sửa TFCC ngoại vi hoặc tại hõm trụ.
Vì vậy, hiện chưa có phác đồ phục hồi chức năng riêng cho ULL được xác lập bằng bằng chứng mạnh.
Không nên chuyển trực tiếp kết quả từ các nghiên cứu TFCC khác sang tổn thương ULL đơn độc.
22. Câu hỏi thường gặp về dây chằng trụ – nguyệt (FAQ)
1. Dây chằng trụ – nguyệt là gì?
Dây chằng trụ – nguyệt là cấu trúc nối hệ thống dây chằng quay – trụ gan tay với mặt gan tay xương nguyệt. Nó thuộc nhóm dây chằng trụ – cổ tay và có liên quan đến TFCC.
2. Dây chằng trụ – nguyệt có thuộc TFCC không?
Có. ULL thường được xem là một thành phần của hệ thống dây chằng ngoại vi TFCC. Tuy nhiên, cách phân loại cụ thể có thể thay đổi giữa các tài liệu.
3. Tổn thương dây chằng trụ – nguyệt có gây đau cổ tay phía trụ không?
Có thể. Một báo cáo ca bệnh năm 1991 ghi nhận rách ULL đơn độc gây đau cổ tay phía trụ kéo dài. Tuy nhiên, nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
4. MRI có phát hiện được rách dây chằng trụ – nguyệt không?
MRI có thể hỗ trợ đánh giá ULL. Tuy nhiên, dây chằng nhỏ và có nhiều biến thể hình ảnh. Vì vậy, MRI âm tính không loại trừ tuyệt đối tổn thương.
5. Rách dây chằng trụ – nguyệt có cần phẫu thuật không?
Không phải mọi trường hợp đều cần phẫu thuật. Quyết định phụ thuộc triệu chứng, độ vững khớp, tổn thương TFCC phối hợp và đáp ứng điều trị.
6. Có bài tập phục hồi riêng cho dây chằng trụ – nguyệt không?
Chưa có phác đồ đặc hiệu được xác lập. Phục hồi chức năng cần dựa trên chẩn đoán, phương pháp điều trị và khả năng chịu tải của cổ tay.
23. Kết luận: Vì sao dây chằng trụ – nguyệt quan trọng trong phục hồi chức năng?
Dây chằng trụ – nguyệt là một thành phần của hệ thống dây chằng trụ – cổ tay gan tay.
Cấu trúc này liên tục với dây chằng quay – trụ gan tay và bám vào mặt gan tay xương nguyệt.
Nhờ đó, ULL góp phần duy trì sự ổn định của vùng trụ – cổ tay.
Tổn thương ULL có thể liên quan đến đau cổ tay phía trụ kéo dài. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về rách đơn độc còn hạn chế.
MRI giúp khảo sát dây chằng nhưng có thể gặp khó khăn do biến thể giải phẫu.
Trong phục hồi chức năng, cần đánh giá toàn bộ TFCC và khớp quay – trụ dưới.
Đặc biệt, chương trình tập phải phù hợp với tình trạng ổn định và yêu cầu bảo vệ mô.
Thông điệp quan trọng: Dây chằng trụ – nguyệt là cấu trúc nhỏ nhưng có vai trò trong hệ thống ổn định cổ tay. Không nên chẩn đoán hoặc điều trị tổn thương này tách biệt khỏi toàn bộ TFCC.
0937782677
24. Tài liệu tham khảo khoa học
- Radiopaedia. Ulnolunate ligament. Radiology Reference Article. Nguồn Radiopaedia.
- Moritomo H. Anatomy and Clinical Relevance of the Ulnocarpal Ligament. Journal of Wrist Surgery. 2013;2(2):186–189. DOI: 10.1055/s-0033-1345023.
- van der Post AS, Jens S, Daams JG, et al. The triangular fibrocartilage complex in the human wrist: A scoping review toward uniform and clinically relevant terminology. Clinical Anatomy. 2022;35(5):626–648. DOI: 10.1002/ca.23880.
- Bouredoucen H. The triangular fibrocartilage complex (TFCC): updated anatomy, variants, and MRI diagnostic pitfalls. Skeletal Radiology. 2026;55(9):2175–2193. DOI: 10.1007/s00256-026-05219-x.
- Mooney JF, Poehling GG. Disruption of the ulnolunate ligament as a cause of chronic ulnar wrist pain. The Journal of Hand Surgery. 1991;16(2):347–349. DOI: 10.1016/S0363-5023(10)80124-8.
- Satria O, Aprilya D, Hadinoto SA. Ulnar-Sided Wrist Pain: Systematic Clinical Approach and Principles of Treatment. Orthopedic Research and Reviews. 2025;17:199–212. DOI: 10.2147/ORR.S506374.
- Xu W, Ho PC, Nakamura T, et al. Guidelines for the Diagnosis and Treatment of Ulnar Impaction Syndrome (2024). Journal of Wrist Surgery. 2025;14(1):2–13. DOI: 10.1055/s-0044-1787156.
- Paraj D, Acharya AM, Bhat AK. Clinical and functional outcomes of rehabilitation strategies following arthroscopic repair of chronic isolated peripheral TFCC tears: A scoping review. Journal of Orthopaedics. 2025;66:310–322. DOI: 10.1016/j.jor.2025.06.028.
- Lee JK, Lee TC, Lee S, et al. Postoperative Immobilization After Foveal Triangular Fibrocartilage Complex Repair: A Systematic Review and Meta-Analysis of Comparative Studies. The Journal of Hand Surgery. 2026;51(5):512.e1–512.e11. DOI: 10.1016/j.jhsa.2026.01.029.
- Vassa R, Garg A, Omar IM. Magnetic resonance imaging of the wrist and hand. Polish Journal of Radiology. 2020;85–e488. DOI: 10.5114/pjr.2020.99034.
- Margulies IG, Xu H, Gopman JM, et al. Narrative Review of Ligamentous Wrist Injuries. Journal of Hand and Microsurgery. 2021;13(2):55–64. DOI: 10.1055/s-0041-1724224.
