DÂY CHẰNG GÓT THUYỀN TRÊN TRONG: VÌ SAO TỔN THƯƠNG SPRING LIGAMENT CÓ THỂ LÀM XẸP VÒM BÀN CHÂN?
Dây chằng gót thuyền trên trong (Superomedial Calcaneonavicular Ligament – SmCNL) là thành phần quan trọng của phức hợp dây chằng Spring ở mặt trong bàn chân. Dây chằng nối vùng mỏm đỡ sên của xương gót với xương thuyền, đồng thời tạo một phần bề mặt nâng đỡ chỏm xương sên.
Khi dây chằng gót thuyền trên trong bị tổn thương, khả năng ổn định thụ động của khớp sên – thuyền có thể suy giảm. Điều này góp phần vào tình trạng biến dạng bàn chân xẹp tiến triển (Progressive Collapsing Foot Deformity – PCFD), nhất là khi có suy giảm chức năng gân cơ chày sau.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều do rách dây chằng Spring. Chẩn đoán cần kết hợp thăm khám khi chịu trọng lượng, hình ảnh học và đánh giá chức năng. [1]–[4]
1. Giải phẫu dây chằng gót thuyền trên trong (Superomedial Calcaneonavicular Ligament)
1.1. Dây chằng gót thuyền trên trong nằm ở đâu?
Dây chằng gót thuyền trên trong là một dải mô liên kết rộng, nằm ở phía trên – trong của phức hợp dây chằng Spring.
Các đặc điểm giải phẫu chính gồm:
-
Nguyên ủy: Vùng mặt trong của mỏm đỡ sên (sustentaculum tali) thuộc xương gót.
-
Hướng đi: Chạy về phía trước, trên và trong, tạo hình dạng gần giống võng nâng đỡ chỏm xương sên.
-
Bám tận: Vùng trên – trong và mặt gan chân xương thuyền, gần khớp sên – thuyền.
-
Vị trí: Nằm phía dưới – trong chỏm xương sên và sâu hơn gân cơ chày sau ở một số đoạn.
-
Chức năng: Nâng đỡ chỏm xương sên, duy trì độ vững khớp sên – thuyền và hỗ trợ vòm dọc trong bàn chân.
Nghiên cứu giải phẫu năm 2003 và nghiên cứu đối chiếu MRI – giải phẫu năm 2005 đã làm rõ vị trí, hình thái và thành phần mô của dây chằng này. [2], [3]
1.2. Dây chằng Spring trên trong thuộc phức hợp dây chằng nào?
SmCNL là một trong ba thành phần được mô tả phổ biến của Spring Ligament Complex.
Thành phần thứ nhất – Superomedial Calcaneonavicular Ligament: Nằm ở phía trên – trong, trực tiếp nâng đỡ vùng chỏm xương sên.
Thành phần thứ hai – Medioplantar Oblique Calcaneonavicular Ligament: Là bó gan chân chéo giữa, chạy chếch từ xương gót đến xương thuyền.
Thành phần thứ ba – Inferoplantar Longitudinal Calcaneonavicular Ligament: Là bó gan chân dọc dưới, chạy tương đối theo trục dọc của bàn chân.
Ba bó phối hợp giúp ổn định vùng gót – thuyền và khớp sên – thuyền.
Tuy nhiên, số lượng bó có thể được phân chia khác nhau trong các nghiên cứu giải phẫu.
Không nên xem các thành phần này là ba dây chằng luôn tách biệt hoàn toàn. [2], [4]
1.3. Vì sao dây chằng gót thuyền trên trong được xem là bó quan trọng của Spring Ligament?
SmCNL có đặc điểm nổi bật là một phần bề mặt tiếp xúc trực tiếp với chỏm xương sên.
Do đó, dây chằng không chỉ chịu lực kéo căng mà còn tham gia tiếp nhận lực nén.
Về chức năng, SmCNL hỗ trợ:
-
Duy trì vị trí chỏm xương sên.
-
Hạn chế xẹp vòm dọc trong.
-
Ổn định vùng khớp sên – thuyền.
-
Chống lại biến dạng quá mức khi bàn chân chịu trọng lượng.
Nghiên cứu MRI – giải phẫu năm 2005 cho thấy SmCNL là thành phần được nhận diện nhất quán của phức hợp Spring trên MRI ở người không có triệu chứng. [3]
Điều này góp phần giải thích vì sao SmCNL thường được chú ý khi đánh giá tổn thương Spring ligament.
1.4. Bề mặt sụn sợi của dây chằng gót thuyền trên trong có chức năng gì?
Một đặc điểm đáng chú ý của SmCNL là sự hiện diện của mô sụn sợi (fibrocartilage) ở vùng tiếp xúc với chỏm xương sên.
Thông thường, dây chằng chủ yếu được mô tả như cấu trúc chịu lực kéo.
Tuy nhiên, SmCNL còn tham gia tạo một bề mặt nâng đỡ chỏm xương sên.
Mô sụn sợi có đặc điểm phù hợp với việc chịu cả lực nén và lực căng trong môi trường cơ học này.
Nghiên cứu năm 2005 mô tả sự hiện diện của tế bào dạng sụn và mô liên kết đặc ở vùng tiếp xúc phía trên của SmCNL. [3]
Vì vậy, SmCNL có thể được xem là một phần của hệ thống nâng đỡ chỏm xương sên, không chỉ là một dải collagen nối hai xương.
1.5. Dây chằng gót thuyền trên trong liên quan đến gân cơ chày sau như thế nào?
Gân cơ chày sau (Posterior Tibial Tendon – PTT) là cấu trúc ổn định động quan trọng ở mặt trong bàn chân.
Trong khi đó, SmCNL thuộc hệ thống ổn định thụ động.
Hai cấu trúc nằm gần nhau và phối hợp để duy trì chức năng của vòm dọc trong.
Khi cơ chày sau co, hệ thống gân giúp kiểm soát tư thế bàn chân, nhất là trong hoạt động chịu trọng lượng.
Ngược lại, SmCNL duy trì sự liên kết và nâng đỡ chỏm xương sên ngay cả khi cơ không chủ động tạo lực lớn.
Nếu gân cơ chày sau suy giảm chức năng, các cấu trúc dây chằng thụ động có thể chịu thay đổi về tải trọng.
Tuy nhiên, rối loạn chức năng gân cơ chày sau không đồng nghĩa SmCNL đã bị rách. [4], [5]
1.6. SmCNL liên quan đến dây chằng delta và Tibiospring Ligament ra sao?
Dây chằng chày Spring (Tibiospring Ligament) là một thành phần của lớp nông phức hợp dây chằng delta cổ chân.
Dây chằng này chạy từ vùng mắt cá trong đến phức hợp Spring.
SmCNL có mối liên quan giải phẫu trực tiếp với bó chày Spring.
Nghiên cứu MRI – giải phẫu năm 2005 ghi nhận sự bám rộng của Tibiospring Ligament vào SmCNL. [3]
Do đó, một số nghiên cứu mới sử dụng khái niệm phức hợp delta–Spring để diễn giải sự liên tục giữa các hệ thống ổn định cổ chân trong.
Tuy nhiên, SmCNL và Tibiospring Ligament không phải hai tên gọi thay thế hoàn toàn cho cùng một cấu trúc.
2. Chức năng dây chằng Spring trên trong đối với vòm dọc trong và khớp sên thuyền
2.1. Vì sao dây chằng gót thuyền trên trong giúp nâng đỡ vòm bàn chân?
Vòm dọc trong bàn chân được hình thành bởi nhiều xương, khớp, dây chằng và hệ thống cơ – gân.
Khi đứng, trọng lượng cơ thể truyền xuống xương sên rồi phân bố đến xương gót và phần trước bàn chân.
Chỏm xương sên nằm phía trên phức hợp dây chằng Spring.
SmCNL góp phần tạo nên bề mặt nâng đỡ và hạn chế sự dịch chuyển quá mức của chỏm xương sên.
Khi dây chằng suy yếu, khả năng duy trì tương quan khớp sên – thuyền có thể giảm.
Từ đó, vòm dọc trong có thể dễ bị biến dạng hơn khi chịu tải.
Tuy nhiên, mức độ xẹp vòm còn phụ thuộc vào gân cơ chày sau, cân gan chân, dây chằng delta và các yếu tố giải phẫu khác. [4], [6]
2.2. Spring Ligament và Posterior Tibial Tendon khác nhau về chức năng thế nào?
Spring Ligament là cấu trúc ổn định thụ động. Hệ thống dây chằng góp phần giữ các xương ở vị trí thích hợp khi chịu trọng lượng.
Posterior Tibial Tendon là thành phần truyền lực từ cơ chày sau, hỗ trợ kiểm soát chuyển động bàn chân.
Do đó, tập tăng sức mạnh cơ chày sau có thể cải thiện chức năng ổn định động.
Tuy nhiên, bài tập không trực tiếp thay thế khả năng nâng đỡ thụ động của một dây chằng bị đứt hoàn toàn.
Ngược lại, hình ảnh Spring ligament còn liên tục không bảo đảm hệ thống cơ quanh bàn chân đã hoạt động hiệu quả.
Trong lượng giá phục hồi chức năng, cần xem xét cả hai thành phần.
2.3. Dây chằng gót thuyền trên trong có vai trò gì trong khớp sên thuyền?
Khớp sên – thuyền (Talonavicular Joint) có vai trò quan trọng trong vận động và khả năng thích nghi của bàn chân.
SmCNL góp phần nâng đỡ chỏm xương sên từ phía dưới – trong.
Nhờ đó, cấu trúc này giúp hạn chế sự thay đổi tương quan bất thường giữa xương sên và xương thuyền.
Trong trường hợp mất ổn định đáng kể, khớp sên – thuyền có thể xuất hiện thay đổi về độ che phủ chỏm sên khi chịu trọng lượng.
Tuy nhiên, những thay đổi trên X-quang không giúp xác định chính xác bó Spring nào bị rách.
2.4. Vì sao tổn thương SmCNL có thể dẫn đến bàn chân bẹt mắc phải?
Khi SmCNL bị rách hoặc suy yếu, khả năng nâng đỡ thụ động ở vùng sên – thuyền có thể giảm.
Nếu những cấu trúc hỗ trợ khác cũng suy giảm chức năng, bàn chân có thể xuất hiện biến dạng tiến triển.
Các thay đổi thường được quan sát gồm vòm dọc trong hạ thấp, gót lệch ngoài và phần trước bàn chân dạng ra ngoài.
Tình trạng này có thể thuộc phổ Progressive Collapsing Foot Deformity (PCFD).
Tuy nhiên, đây là bệnh cảnh phức tạp và không phải mọi người bị bàn chân bẹt đều có tổn thương SmCNL. [6], [7]
3. Nguyên nhân rách dây chằng gót thuyền trên trong và suy yếu Spring Ligament
3.1. Rách dây chằng Spring trên trong có thể xảy ra sau chấn thương không?
Có.
Chấn thương có lực xoắn hoặc lực tác động mạnh vào vùng giữa bàn chân có thể gây tổn thương phức hợp Spring.
Những tình huống cần chú ý gồm:
-
Tai nạn gây tổn thương vùng bàn chân sau hoặc giữa.
-
Chấn thương xoắn khi bàn chân chịu trọng lượng.
-
Tổn thương khớp sên – thuyền.
-
Trật hoặc bán trật khớp giữa bàn chân.
-
Chấn thương phối hợp với các dây chằng vùng trong bàn chân.
Tuy nhiên, không có một cơ chế chấn thương đơn lẻ được xác nhận đủ đặc hiệu cho rách SmCNL.
Do đó, cần đánh giá tổn thương xương và các dây chằng phối hợp trước khi kết luận.
3.2. Suy yếu dây chằng Spring mạn tính khác rách cấp như thế nào?
Rách cấp tính thường xảy ra sau một sự kiện chấn thương cụ thể.
Người bệnh có thể đau đột ngột, sưng hoặc giảm khả năng chịu trọng lượng.
Suy yếu mạn tính có thể diễn tiến từ từ, liên quan đến biến dạng bàn chân hoặc thay đổi tải trọng kéo dài.
Trong trường hợp này, dây chằng có thể bị kéo giãn, thoái hóa hoặc mất khả năng hỗ trợ bình thường.
Tuy nhiên, MRI có thể ghi nhận những thay đổi chồng lấp giữa hai tình trạng.
Vì vậy, cần kết hợp thời điểm khởi phát, khám lâm sàng và hình ảnh học để phân biệt.
3.3. Progressive Collapsing Foot Deformity (PCFD) là gì?
PCFD là thuật ngữ mô tả biến dạng bàn chân xẹp tiến triển theo không gian ba chiều.
Đồng thuận chuyên gia năm 2020 đã đề xuất thuật ngữ này để phản ánh sự phức tạp của biến dạng, thay vì chỉ quy nguyên nhân cho gân cơ chày sau. [7]
Các biểu hiện có thể bao gồm:
-
Lệch ngoài của gót.
-
Dạng phần trước bàn chân.
-
Xẹp vòm dọc trong.
-
Thay đổi tương quan các khớp giữa bàn chân.
-
Một số trường hợp có biến dạng cổ chân phối hợp.
Trong PCFD, SmCNL có thể bị tổn thương, nhưng không phải lúc nào cũng là cấu trúc khởi phát bệnh lý.
3.4. Có thể rách dây chằng Spring khi gân chày sau vẫn nguyên vẹn không?
Có thể.
Mặc dù bệnh lý gân chày sau thường được nghiên cứu cùng Spring ligament, hai cấu trúc có thể tổn thương độc lập.
Một số trường hợp MRI phát hiện bất thường của SmCNL trong khi gân chày sau còn tương đối nguyên vẹn.
Ngược lại, tổn thương gân chày sau không tự động chứng minh dây chằng Spring đã rách.
Nghiên cứu MRI năm 2020 cho thấy tổn thương Spring ligament có liên quan đến những bất thường của gân chày sau và biến dạng bàn chân bẹt. Tuy nhiên, nghiên cứu không chứng minh mọi tổn thương luôn xảy ra đồng thời. [6]
3.5. Tổn thương dây chằng gót thuyền trên trong có thường gặp không?
Chưa có tỷ lệ hiện mắc đáng tin cậy của rách SmCNL đơn độc trong dân số chung.
Phần lớn nghiên cứu tập trung vào người bệnh có đau vùng bàn chân trong, biến dạng bàn chân bẹt hoặc được chỉ định phẫu thuật.
Do đó, tỷ lệ tổn thương trong các quần thể này không thể áp dụng cho người khỏe mạnh.
Nghiên cứu của Kimura và cộng sự năm 2020 bao gồm 43 bàn chân có tổn thương Spring được xác nhận trong phẫu thuật và 29 bàn chân đối chứng. [6]
Đây là nghiên cứu đối chiếu chẩn đoán, không phải nghiên cứu dịch tễ học xác định tỷ lệ mắc bệnh.
4. Triệu chứng tổn thương Spring Ligament trên trong và dấu hiệu bàn chân xẹp tiến triển
4.1. Đau dây chằng gót thuyền trên trong thường xuất hiện ở đâu?
Tổn thương SmCNL có thể gây đau ở vùng mặt trong bàn chân, phía dưới mắt cá trong và gần khớp sên – thuyền.
Người bệnh có thể cảm thấy khó chịu khi đứng lâu hoặc đi bộ quãng đường dài.
Một số trường hợp đau tăng khi bàn chân chịu trọng lượng.
Tuy nhiên, đau ở vùng này cũng có thể do bệnh lý gân chày sau, khớp sên – thuyền hoặc các cấu trúc khác.
Vị trí đau không đủ để xác nhận dây chằng gót thuyền trên trong bị rách.
4.2. Dấu hiệu xẹp vòm dọc trong có phải rách SmCNL không?
Không nhất thiết.
Một người có thể có vòm bàn chân thấp từ nhỏ nhưng không đau và không bị mất vững.
Ngược lại, biến dạng vòm tiến triển ở người trưởng thành, đặc biệt khi đi kèm đau và giảm chức năng, cần được đánh giá kỹ.
Những dấu hiệu đáng chú ý gồm:
-
Vòm dọc trong thấp dần.
-
Gót lệch ngoài nhiều hơn.
-
Đau khi chịu trọng lượng.
-
Giảm khả năng nhón gót một chân.
-
Khó đi bộ đường dài.
-
Bàn chân thay đổi hình dạng theo thời gian.
Tuy nhiên, cần đánh giá toàn bộ PCFD thay vì quy kết tổn thương cho SmCNL đơn độc. [7]
4.3. Tổn thương dây chằng Spring có gây mất vững khớp sên thuyền không?
Có thể.
SmCNL góp phần ổn định khớp sên – thuyền và nâng đỡ chỏm xương sên.
Khi dây chằng mất tính liên tục hoặc suy giảm chức năng đáng kể, khả năng ổn định có thể giảm.
Tuy nhiên, mức mất vững phụ thuộc cả các cấu trúc khác.
Không có một nghiệm pháp lâm sàng đơn lẻ được xác nhận có thể xác định rách SmCNL với độ chính xác cao.
4.4. Những dấu hiệu nào cần khám chuyên khoa khẩn cấp?
Người bệnh cần được đánh giá khẩn cấp nếu có:
-
Biến dạng bàn chân mới xuất hiện sau chấn thương mạnh.
-
Không thể chịu trọng lượng vì đau.
-
Nghi ngờ gãy hoặc trật khớp giữa bàn chân.
-
Bàn chân lạnh, tím hoặc mất cảm giác.
-
Sưng căng và đau tăng nhanh.
-
Đau kèm vết thương hở.
-
Bàn chân sưng nóng bất thường ở người có giảm cảm giác do bệnh thần kinh.
Đặc biệt, ở người có bệnh lý thần kinh ngoại biên, bàn chân biến dạng và sưng nóng cần được đánh giá để loại trừ bệnh khớp thần kinh Charcot.
Không tự tập chịu trọng lượng mạnh trước khi loại trừ tổn thương cần bất động hoặc phẫu thuật.
5. Chẩn đoán rách dây chằng gót thuyền trên trong bằng MRI, siêu âm và X-quang
5.1. Khám lâm sàng dây chằng Spring và khớp sên thuyền cần đánh giá những gì?
Bác sĩ phục hồi chức năng hoặc bác sĩ vật lý trị liệu cần khám bàn chân ở cả hai tư thế không chịu trọng lượng và chịu trọng lượng.
Các nội dung gồm:
-
Quan sát vòm dọc trong bàn chân.
-
Đánh giá tư thế gót.
-
Quan sát hình dạng phần trước bàn chân.
-
Xác định vùng đau quanh xương thuyền.
-
Khám gân cơ chày sau.
-
Đánh giá biên độ gấp mu cổ chân.
-
Kiểm tra khả năng nhón gót.
-
Đánh giá dáng đi và sức mạnh cơ.
-
Khám độ linh hoạt của biến dạng.
Đặc biệt, cần phân biệt bàn chân bẹt linh hoạt với bàn chân bẹt cứng.
Biến dạng cứng, đau nhiều hoặc tiến triển nhanh có thể cần những phương pháp điều trị khác với biến dạng linh hoạt.
5.2. Single-Leg Heel-Rise Test có phát hiện tổn thương SmCNL không?
Single-Leg Heel-Rise Test là bài kiểm tra chức năng thường được sử dụng khi đánh giá PCFD và gân cơ chày sau.
Người bệnh đứng một chân và thực hiện nhón gót khi đủ an toàn.
Bác sĩ quan sát khả năng nâng gót, số lần thực hiện và tư thế gót trong quá trình vận động.
Người có rối loạn chức năng gân cơ chày sau hoặc PCFD có thể thực hiện kém.
Tuy nhiên, không thể sử dụng nghiệm pháp nhón gót một chân để xác nhận rách dây chằng gót thuyền trên trong.
Kết quả còn phụ thuộc sức mạnh cơ bắp chân, thăng bằng, đau và khả năng chịu trọng lượng.
5.3. MRI dây chằng gót thuyền trên trong có những đặc điểm bình thường nào?
Trên MRI, SmCNL thường được nhận diện như một dải mô tương đối rộng ở phía trong chỏm xương sên.
Dây chằng chạy từ mỏm đỡ sên của xương gót đến xương thuyền.
Mặt phẳng đứng ngang (coronal) đặc biệt hữu ích để khảo sát phần trên trong của Spring ligament.
Nghiên cứu năm 2005 khảo sát phức hợp Spring trên người không triệu chứng ghi nhận SmCNL được nhận diện ở tất cả những người tham gia. [3]
Tuy nhiên, dây chằng có thể có tín hiệu không hoàn toàn đồng nhất do đặc điểm mô và sự tiếp xúc với chỏm xương sên.
Vì vậy, cần thận trọng khi diễn giải vùng tín hiệu cao mà không có dấu hiệu tổn thương khác.
5.4. Dấu hiệu MRI nào gợi ý rách dây chằng Spring trên trong?
Các dấu hiệu cần chú ý gồm:
-
Mất liên tục bó sợi.
-
Tăng tín hiệu bất thường trong dây chằng.
-
Thay đổi độ dày hoặc đường viền.
-
Dây chằng mất độ căng, có hình dạng lượn sóng.
-
Phù quanh dây chằng.
-
Bất thường gân cơ chày sau phối hợp.
-
Thay đổi tương quan khớp sên – thuyền.
Tuy nhiên, độ tin cậy của từng dấu hiệu không giống nhau.
MRI cần được diễn giải cùng bệnh sử, mức độ đau và biến dạng thực tế.
5.5. Nghiên cứu năm 2020 cho thấy dấu hiệu MRI nào đáng tin cậy?
Kimura và cộng sự công bố nghiên cứu năm 2020 về mối liên quan giữa MRI, kết quả phẫu thuật và biến dạng bàn chân bẹt. [6]
Nghiên cứu gồm 43 bàn chân có tổn thương Spring được xác nhận khi phẫu thuật và 29 bàn chân đối chứng.
Kết quả cho thấy mất liên tục SmCNL và tăng tín hiệu bất thường xuất hiện thường xuyên hơn đáng kể ở nhóm tổn thương.
Các dấu hiệu này cũng có mối liên quan với bất thường gân chày sau và biến dạng bàn chân bẹt.
Tuy nhiên, kết quả không chứng minh rằng chỉ một dấu hiệu MRI là đủ để quyết định phẫu thuật.
Ngoài ra, quần thể nghiên cứu được lựa chọn nên không thể suy rộng trực tiếp sang người không triệu chứng.
5.6. Dây chằng Spring trên trong dày hơn 5 mm có phải bị rách không?
Không nhất thiết.
Một nghiên cứu năm 2013 khảo sát những đặc điểm MRI liên quan đến rách Spring ligament được xác nhận khi phẫu thuật. [8]
Các tác giả ghi nhận dày đoạn gần trên 5 mm ở 92% và mỏng đoạn xa dưới 2 mm ở 85% trong nhóm tổn thương được xác nhận.
Tuy nhiên, đây là các dấu hiệu trong quần thể nghiên cứu cụ thể.
Chúng không phải tiêu chuẩn chẩn đoán áp dụng độc lập cho tất cả người bệnh.
Đặc biệt, vị trí đo, mặt phẳng MRI và các dấu hiệu đi kèm có thể ảnh hưởng kết quả.
Không nên kết luận rách SmCNL chỉ dựa trên một giá trị độ dày dây chằng.
5.7. Siêu âm dây chằng Spring trên trong có phát hiện được tổn thương không?
Có thể.
Siêu âm cơ xương khớp cho phép khảo sát SmCNL ở mặt trong cổ chân và bàn chân.
Nghiên cứu năm 2022 về siêu âm hệ thống dây chằng mặt trong đã mô tả kỹ thuật nhận diện SmCNL. [9]
Khi khảo sát, bác sĩ sử dụng những mốc giải phẫu như:
-
Mỏm đỡ sên.
-
Xương thuyền.
-
Chỏm xương sên.
-
Gân cơ chày sau.
-
Vùng mặt trong khớp sên – thuyền.
SmCNL có thể được nhận diện như một dải mô sợi nằm giữa gân cơ chày sau và bề mặt khớp liên quan.
Các dấu hiệu bất thường có thể gồm mất liên tục, thay đổi cấu trúc sợi hoặc dày không đồng đều.
Tuy nhiên, siêu âm phụ thuộc đáng kể vào kỹ thuật và kinh nghiệm người thực hiện.
Không nên sử dụng siêu âm âm tính để loại trừ hoàn toàn tổn thương Spring ligament nếu còn nghi ngờ lâm sàng.
5.8. X-quang chịu trọng lượng có chẩn đoán được rách SmCNL không?
Không trực tiếp.
X-quang chịu trọng lượng giúp đánh giá hình thái và tương quan xương khi bàn chân chịu tải.
Những chỉ số có thể được sử dụng gồm:
Góc Meary: Mô tả tương quan xương sên với xương bàn thứ nhất trên phim nghiêng.
Calcaneal Pitch: Hỗ trợ đánh giá độ nghiêng xương gót và hình thái vòm.
Talonavicular Coverage: Đánh giá mức độ che phủ chỏm xương sên ở khớp sên – thuyền.
Ngoài ra, phim sau bàn chân có thể giúp đánh giá lệch ngoài gót.
Tuy nhiên, các chỉ số chỉ mô tả biến dạng, không cho biết SmCNL có rách hay không.
Một nghiên cứu năm 2025 trên 198 người bệnh cũng cho thấy các thông số X-quang bàn chân bẹt không dự đoán chính xác được kiểu tổn thương Spring ligament và gân chày sau. [10]
5.9. Có cần chụp CT chịu trọng lượng (Weight-Bearing CT) không?
CT chịu trọng lượng có thể hỗ trợ phân tích biến dạng ba chiều trong PCFD.
Phương tiện này đặc biệt hữu ích khi cần khảo sát tương quan các xương và khớp trong trường hợp phức tạp.
Tuy nhiên, không phải mọi người bệnh đau vùng trong bàn chân đều cần CT.
Ngoài ra, CT không phải phương tiện chính để đánh giá trực tiếp tính liên tục của SmCNL.
Nếu cần khảo sát dây chằng và gân phối hợp, MRI hoặc siêu âm có thể cung cấp thông tin mô mềm phù hợp hơn.
5.10. Những công cụ nào phù hợp để lượng giá chức năng bàn chân?
Numeric Pain Rating Scale (NPRS): Theo dõi mức độ đau từ 0 đến 10.
Foot and Ankle Ability Measure (FAAM): Đánh giá khả năng thực hiện sinh hoạt và hoạt động thể thao.
Foot Function Index (FFI): Đánh giá đau, hạn chế chức năng và khó khăn liên quan bàn chân.
Lower Extremity Functional Scale (LEFS): Đánh giá chức năng chi dưới trên thang 0–80 điểm.
Foot Posture Index (FPI-6): Mô tả tư thế bàn chân trong trạng thái chịu tải.
Single-Leg Heel-Rise Test: Đánh giá chức năng cơ gấp gan chân và khả năng kiểm soát bàn chân.
Weight-Bearing Lunge Test: Theo dõi biên độ gấp mu cổ chân khi chịu trọng lượng.
Các công cụ trên hỗ trợ theo dõi phục hồi nhưng không phải thước đo trực tiếp tình trạng lành của SmCNL.
6. Phục hồi chức năng tổn thương dây chằng Spring trên trong và bàn chân bẹt mắc phải
6.1. Nguyên tắc phục hồi chức năng dây chằng gót thuyền trên trong
Chương trình phục hồi cần dựa trên mức độ tổn thương và độ vững bàn chân.
Cần phân biệt ba tình huống.
Tổn thương cấp, bàn chân ổn định: Ưu tiên bảo vệ dây chằng, kiểm soát đau và tăng vận động phù hợp.
Suy yếu Spring ligament kèm PCFD linh hoạt: Có thể kết hợp dụng cụ nâng đỡ vòm với tập sức mạnh và kiểm soát vận động.
Mất vững hoặc biến dạng tiến triển rõ: Cần đánh giá chuyên khoa bàn chân – cổ chân trước khi tăng chịu tải.
Tổng quan năm 2022 về điều trị bảo tồn Spring ligament ghi nhận kết quả hứa hẹn của các dụng cụ chỉnh hình trong những trường hợp được lựa chọn. [11]
Tuy nhiên, hiện chưa có phác đồ tập được xác nhận riêng cho rách SmCNL đơn độc.
Những bài tập sau là khung thực hành tham khảo, không thay thế phác đồ cá thể hóa.
6.2. Giai đoạn 1: Kiểm soát đau và bảo vệ vòm dọc trong bàn chân
Điều kiện: Đã loại trừ gãy – trật khớp và xác định mức chịu trọng lượng được phép.
Mục tiêu gồm:
-
Giảm đau và sưng.
-
Hạn chế quá tải lên vùng khớp sên – thuyền.
-
Bảo vệ Spring ligament khi cần.
-
Duy trì sức mạnh những nhóm cơ không bị ảnh hưởng.
-
Chuẩn bị cho giai đoạn chịu trọng lượng.
Các biện pháp có thể gồm điều chỉnh hoạt động, sử dụng giày phù hợp và dụng cụ nâng đỡ vòm theo chỉ định.
Bài tập vận động ngón chân: Gập – duỗi các ngón, 2 hiệp × 10–15 lần.
Bài tập vận động gối và hông: Thực hiện 2 hiệp × 10 lần để duy trì chức năng chi dưới.
Bài tập cổ chân chủ động nhẹ: Gấp mu và gấp gan chân trong phạm vi được phép, 1–2 hiệp × 10 lần.
Trong giai đoạn này, không tự tập nhón gót một chân, nhảy hoặc kéo giãn mạnh vùng trong bàn chân khi còn đau nhiều.
Tiêu chí chuyển giai đoạn: Đau và sưng giảm, khả năng vận động cải thiện và người bệnh được phép tăng chịu trọng lượng.
6.3. Giai đoạn 2: Bài tập Short Foot Exercise giúp kiểm soát vòm bàn chân
Short Foot Exercise là bài tập hướng đến khả năng kiểm soát cơ nội tại bàn chân.
Cách thực hiện:
Người bệnh ngồi, đặt bàn chân trên mặt sàn.
Giữ các ngón thư giãn, nhẹ nhàng thu ngắn bàn chân để nâng vòm dọc trong.
Tránh quặp ngón chân hoặc tạo lực nghiêng bàn chân quá mức.
Bắt đầu 2 hiệp × 8–12 lần, mỗi lần giữ 3–5 giây.
Sau khi kiểm soát tốt ở tư thế ngồi, có thể tiến triển sang đứng nếu được phép chịu trọng lượng.
Tuy nhiên, Short Foot Exercise không được chứng minh có khả năng làm liền SmCNL đã rách.
Bài tập hướng đến cải thiện chức năng cơ và khả năng kiểm soát tư thế bàn chân.
6.4. Giai đoạn 3: Tập cơ chày sau trong phục hồi Spring Ligament Insufficiency
Cơ chày sau đóng vai trò quan trọng trong hệ thống ổn định động của bàn chân.
Khi người bệnh được phép tập kháng lực, có thể bắt đầu các bài tập tăng sức mạnh phù hợp.
Bài tập nghiêng trong với dây kháng lực:
Người bệnh ngồi, sử dụng dây kháng lực nhẹ.
Thực hiện nghiêng trong bàn chân có kiểm soát, sau đó trở về vị trí ban đầu.
Bắt đầu 2 hiệp × 8–12 lần.
Bài tập gấp mu cổ chân:
Người bệnh dùng dây kháng lực nhẹ để thực hiện gấp mu.
Bắt đầu 2 hiệp × 10–12 lần.
Bài tập cơ hông:
Thực hiện Hip Abduction hoặc Bridge tùy khả năng.
Bắt đầu 2 hiệp × 10 lần.
Cần theo dõi đau vùng xương thuyền, khả năng kiểm soát vòm và phản ứng sau tập.
Không nên tăng tải nếu đau hoặc sưng kéo dài rõ vào ngày hôm sau.
6.5. Tập cơ chày sau có làm lành dây chằng gót thuyền trên trong không?
Chưa có bằng chứng trực tiếp cho thấy tập cơ chày sau làm liền SmCNL bị rách.
Tuy nhiên, tăng sức mạnh cơ chày sau có thể hỗ trợ hệ thống ổn định động.
Điều này có thể cải thiện khả năng chịu tải và chức năng của bàn chân trong những trường hợp thích hợp.
Cần phân biệt:
Lành cấu trúc: Là quá trình phục hồi tính liên tục và đặc tính mô của dây chằng.
Phục hồi chức năng: Là cải thiện khả năng đi lại, chịu trọng lượng, sức mạnh và kiểm soát vận động.
Hai quá trình có liên quan nhưng không hoàn toàn tương đương.
6.6. Giai đoạn 4: Bài tập nhón gót trong phục hồi bàn chân xẹp tiến triển
Nhón gót giúp tăng sức mạnh và sức bền nhóm cơ gấp gan chân.
Đây cũng là hoạt động chức năng quan trọng khi đánh giá bàn chân.
Bài tập nhón gót hai chân:
Người bệnh đứng hai chân, tay vịn vào điểm tựa.
Nâng hai gót lên từ từ rồi hạ xuống có kiểm soát.
Bắt đầu 2 hiệp × 8–12 lần.
Khi đủ khả năng chịu tải, có thể tăng số lần hoặc chuyển sang mức hỗ trợ thấp hơn.
Bài tập nhón gót một chân:
Chỉ thực hiện khi người bệnh có thể chịu trọng lượng hoàn toàn, độ vững phù hợp và nhón gót hai chân tốt.
Bắt đầu số lần ít, ưu tiên chất lượng hơn số lượng.
Không ép người bệnh nhón gót một chân nếu vẫn đau vùng trong bàn chân hoặc không kiểm soát được gót.
6.7. Dụng cụ chỉnh hình bàn chân có giúp giảm tải Spring Ligament không?
Có thể.
Dụng cụ chỉnh hình được sử dụng nhằm hỗ trợ hình thái bàn chân và cải thiện khả năng chịu tải.
Các lựa chọn có thể gồm:
-
Lót giày nâng đỡ vòm dọc trong.
-
Giày có khả năng hỗ trợ phù hợp.
-
Nẹp cổ chân – bàn chân (Ankle-Foot Orthosis – AFO).
-
Dụng cụ chỉnh hình kiểm soát sau bàn chân.
-
Dụng cụ bảo vệ tạm thời trong chấn thương cấp.
Tuy nhiên, không phải mọi người có bàn chân bẹt đều cần nẹp cứng.
Lựa chọn cần dựa trên độ linh hoạt của biến dạng, mức đau và nhu cầu hoạt động.
Tổng quan năm 2022 ghi nhận điều trị không phẫu thuật bằng các loại dụng cụ chỉnh hình có thể có ích trong Spring ligament injury và PCFD. [11]
6.8. Giai đoạn 5: Phục hồi thăng bằng và khả năng chịu trọng lượng
Khi chức năng và sức mạnh đã cải thiện, có thể bổ sung các bài tập kiểm soát động.
Đứng một chân: Thực hiện 3–5 lượt, giữ 15–30 giây.
Step-Up: Bước lên bục thấp, 2 hiệp × 8–10 lần.
Step-Down: Hạ chân từ bục thấp có kiểm soát, 2 hiệp × 8 lần.
Chuyển trọng lượng nhiều hướng: Thực hiện 2–3 lượt tùy khả năng.
Bài tập tầm với một chân: Tăng dần phạm vi khi bàn chân còn duy trì khả năng kiểm soát.
Cần quan sát tư thế gót, chuyển động giữa bàn chân và phản ứng đau.
Không nên yêu cầu vòm bàn chân luôn giữ một chiều cao cố định trong mọi động tác. Chuyển động vòm có thể là một phần sinh lý của cơ chế chịu tải.
6.9. Khi nào có thể chạy bộ sau tổn thương dây chằng Spring trên trong?
Không có một mốc thời gian chung cho mọi người bệnh.
Trước khi quay lại chạy, cần đánh giá:
-
Không còn đau đáng kể khi đi bộ nhanh.
-
Không sưng tăng sau tập.
-
ROM cổ chân đủ cho hoạt động.
-
Sức mạnh cơ gấp gan chân phù hợp.
-
Khả năng nhón gót và đứng một chân có kiểm soát.
-
Không có biến dạng tiến triển rõ.
-
Không có mất vững cần điều trị chuyên khoa.
Khi đủ điều kiện, có thể bắt đầu chạy nhẹ xen kẽ đi bộ.
Tuy nhiên, đây là các tiêu chí thực hành tham khảo, chưa được xác nhận riêng cho rách SmCNL.
6.10. Những sai lầm thường gặp khi phục hồi tổn thương dây chằng Spring
Sai lầm thứ nhất: Xem mọi bàn chân bẹt là rách SmCNL. Hình dạng vòm thấp không đủ để chẩn đoán tổn thương.
Sai lầm thứ hai: Chỉ tập cơ chày sau. Chương trình cần xem xét toàn bộ nhóm cơ quanh bàn chân, cổ chân và chi dưới.
Sai lầm thứ ba: Tập nhón gót một chân quá sớm. Điều này có thể vượt khả năng chịu tải trong giai đoạn đau cấp.
Sai lầm thứ tư: Chỉ sử dụng lót giày mà bỏ qua phục hồi chức năng. Khi phù hợp, cần kết hợp kiểm soát tải và tập luyện.
Sai lầm thứ năm: Cho rằng hết đau đồng nghĩa dây chằng đã lành. Triệu chứng và sự lành cấu trúc không hoàn toàn tương đương.
Sai lầm thứ sáu: Không theo dõi hình dạng bàn chân. Biến dạng tiến triển có thể cần đánh giá chuyên khoa.
Sai lầm thứ bảy: Áp dụng cùng phác đồ cho người vừa phẫu thuật Spring ligament. Giới hạn hậu phẫu phụ thuộc kỹ thuật và tổn thương phối hợp.
7. Điều trị rách dây chằng gót thuyền trên trong: Bảo tồn hay phẫu thuật Spring Ligament?
7.1. Khi nào tổn thương SmCNL có thể điều trị bảo tồn?
Điều trị bảo tồn có thể được cân nhắc ở người bệnh có bàn chân đủ ổn định hoặc biến dạng còn linh hoạt.
Những yếu tố cần xem xét gồm:
-
Không có gãy – trật cần can thiệp.
-
Không có mất vững nghiêm trọng.
-
Triệu chứng có thể kiểm soát bằng giảm tải.
-
Biến dạng chưa tiến triển đáng kể.
-
Người bệnh đáp ứng với dụng cụ chỉnh hình và phục hồi chức năng.
Tuy nhiên, cần theo dõi diễn tiến đau, khả năng chịu trọng lượng và hình dạng bàn chân.
Không nên tiếp tục điều trị theo cùng kế hoạch nếu biến dạng tăng rõ hoặc chức năng ngày càng giảm.
7.2. Khi nào cần phẫu thuật sửa chữa dây chằng Spring?
Phẫu thuật có thể được cân nhắc trong những trường hợp được lựa chọn, đặc biệt khi có:
-
Rách Spring ligament gây mất vững đáng kể.
-
PCFD tiến triển.
-
Biến dạng ảnh hưởng rõ đến hoạt động.
-
Không đáp ứng điều trị bảo tồn phù hợp.
-
Tổn thương phối hợp cần can thiệp.
-
Tình trạng khớp sên – thuyền mất ổn định rõ.
Tuy nhiên, không nên chỉ định phẫu thuật dựa trên một dấu hiệu MRI đơn lẻ.
Cần xem xét toàn bộ hình thái bàn chân, khả năng chỉnh sửa biến dạng và tình trạng gân cơ chày sau.
7.3. Phẫu thuật tái tạo dây chằng Spring có những phương pháp nào?
Các kỹ thuật được mô tả gồm:
Khâu sửa chữa trực tiếp: Sử dụng mô dây chằng còn lại khi chất lượng và hình thái rách phù hợp.
Tăng cường dây chằng: Bổ sung phương tiện hỗ trợ nhằm củng cố vùng sửa chữa.
Tái tạo bằng mảnh ghép gân: Được cân nhắc trong một số tổn thương không phù hợp với sửa chữa trực tiếp.
Phẫu thuật phối hợp chỉnh trục xương: Có thể cần khi người bệnh có PCFD với biến dạng cấu trúc đáng kể.
Xử trí gân cơ chày sau: Được thực hiện khi có bệnh lý gân phối hợp cần điều trị.
Không có một kỹ thuật duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh.
7.4. Nghiên cứu năm 2026 cho thấy kết quả phẫu thuật Spring Ligament như thế nào?
Một tổng quan hệ thống năm 2026 đánh giá kết quả sửa chữa Spring ligament có hoặc không sử dụng phương pháp tăng cường. [12]
Các nghiên cứu được tổng hợp ghi nhận cải thiện về một số chỉ số chức năng và hình ảnh ở người bệnh PCFD được lựa chọn.
Tuy nhiên, nhiều trường hợp đồng thời được phẫu thuật chỉnh xương hoặc xử trí gân.
Vì vậy, không thể quy toàn bộ mức cải thiện cho riêng phẫu thuật sửa chữa SmCNL.
Ngoài ra, các kỹ thuật khác nhau khiến việc so sánh trực tiếp còn hạn chế.
Bằng chứng hiện tại ủng hộ vai trò của sửa chữa Spring ligament trong một số trường hợp PCFD, nhưng chưa xác lập phương pháp tối ưu cho mọi người bệnh.
PubMed
7.5. Phục hồi chức năng sau tái tạo Spring Ligament cần lưu ý gì?
Sau phẫu thuật, chương trình phục hồi phải bảo vệ vị trí sửa chữa và những cấu trúc phối hợp.
Các yếu tố quyết định gồm:
-
Có khâu sửa chữa hay tái tạo bằng mảnh ghép.
-
Có phẫu thuật chỉnh xương hay không.
-
Có chuyển gân hoặc xử trí gân chày sau hay không.
-
Thời điểm được phép chịu trọng lượng.
-
Giới hạn chuyển động cổ chân và bàn chân.
-
Thời gian sử dụng nẹp hoặc giày bảo vệ.
Không được tự áp dụng khung tập bảo tồn cho người vừa phẫu thuật.
Đặc biệt, các bài tập nghiêng trong có kháng lực, nhón gót một chân hoặc chạy phải được tiến triển theo phác đồ của phẫu thuật viên.
8. Câu hỏi thường gặp về dây chằng gót thuyền trên trong (FAQ)
8.1. Dây chằng gót thuyền trên trong nằm ở đâu?
SmCNL nằm ở mặt trong – gan chân vùng bàn chân sau, nối mỏm đỡ sên của xương gót với vùng trên – trong xương thuyền.
8.2. Superomedial Calcaneonavicular Ligament có phải dây chằng Spring không?
SmCNL là một thành phần của phức hợp Spring ligament, không phải toàn bộ phức hợp.
Theo mô hình phổ biến, Spring ligament gồm ba bó chính. [2], [3]
8.3. Dây chằng Spring trên trong có chức năng gì?
Dây chằng góp phần nâng đỡ chỏm xương sên, ổn định khớp sên – thuyền và duy trì vòm dọc trong bàn chân.
8.4. Vì sao dây chằng gót thuyền trên trong có mô sụn sợi?
Vì một phần bề mặt dây chằng tiếp xúc và chịu tải từ chỏm xương sên.
Mô sụn sợi phù hợp với môi trường chịu lực nén và lực căng. [3]
8.5. Rách Spring ligament có gây bàn chân bẹt không?
Có thể góp phần gây biến dạng bàn chân xẹp tiến triển.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều có rách Spring ligament.
8.6. Bàn chân bẹt mắc phải có phải do gân chày sau yếu không?
Không chỉ do gân chày sau.
PCFD có thể liên quan Spring ligament, dây chằng delta, hình thái xương và nhiều cấu trúc khác. [7]
8.7. MRI có phát hiện được rách SmCNL không?
Có.
MRI có thể phát hiện mất liên tục dây chằng, tăng tín hiệu bất thường và những tổn thương phối hợp.
8.8. Dấu hiệu MRI nào quan trọng trong chẩn đoán Spring Ligament Injury?
Mất liên tục SmCNL và tăng tín hiệu bất thường là những dấu hiệu có liên quan đáng kể với tổn thương được xác nhận khi phẫu thuật trong nghiên cứu năm 2020. [6]
8.9. Siêu âm có quan sát được dây chằng Spring trên trong không?
Có thể.
Siêu âm giúp quan sát SmCNL và gân cơ chày sau khi xác định đúng mốc giải phẫu. [9]
8.10. Rách dây chằng Spring có cần đeo nẹp không?
Một số người bệnh cần dụng cụ nâng đỡ vòm hoặc nẹp cổ chân – bàn chân.
Loại dụng cụ phụ thuộc độ vững và mức biến dạng.
8.11. Short Foot Exercise có làm lành SmCNL không?
Chưa có bằng chứng trực tiếp chứng minh bài tập có thể làm liền dây chằng bị rách.
Tuy nhiên, bài tập có thể cải thiện khả năng kiểm soát cơ nội tại bàn chân.
8.12. Có nên tập cơ chày sau khi bị tổn thương Spring Ligament không?
Có thể, khi người bệnh được phép tăng tải và bàn chân đủ ổn định.
Bài tập có thể hỗ trợ chức năng nhưng không thay thế việc bảo vệ cấu trúc dây chằng.
8.13. Rách Spring Ligament có tự hồi phục được không?
Khả năng hồi phục phụ thuộc mức độ rách, chất lượng mô, tải trọng và tình trạng ổn định.
Một số trường hợp có thể đạt chức năng tốt với điều trị bảo tồn, nhưng không thể khẳng định mọi dây chằng rách đều tự liền hoàn toàn.
8.14. Khi nào cần phẫu thuật tái tạo SmCNL?
Phẫu thuật có thể được cân nhắc nếu có mất vững, biến dạng tiến triển hoặc không đáp ứng điều trị bảo tồn phù hợp.
Quyết định phải dựa trên toàn bộ tình trạng bàn chân.
8.15. Bao lâu có thể chạy bộ sau tổn thương Spring Ligament?
Không có mốc thời gian cố định.
Người bệnh cần phục hồi sức mạnh, khả năng chịu tải và kiểm soát bàn chân trước khi quay lại chạy.
9. Kết luận: Vai trò dây chằng gót thuyền trên trong trong ổn định và phục hồi chức năng bàn chân
Dây chằng gót thuyền trên trong là một trong những thành phần quan trọng nhất của phức hợp Spring ligament.
Dây chằng nối vùng mỏm đỡ sên của xương gót với xương thuyền, tạo bề mặt nâng đỡ chỏm xương sên.
Nhờ đó, SmCNL góp phần duy trì độ vững khớp sên – thuyền và nâng đỡ vòm dọc trong.
Khi dây chằng tổn thương, khả năng ổn định thụ động có thể suy giảm, đặc biệt nếu gân cơ chày sau hoặc những cấu trúc khác cùng bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều do rách SmCNL.
Trong chẩn đoán, MRI và siêu âm có thể hỗ trợ đánh giá cấu trúc dây chằng. X-quang chịu trọng lượng giúp phân tích mức độ biến dạng bàn chân.
Đối với phục hồi chức năng, điều trị cần tập trung vào bảo vệ mô tổn thương, kiểm soát tải, tăng sức mạnh cơ và cải thiện khả năng chịu trọng lượng.
Điểm quan trọng nhất là phân biệt tổn thương dây chằng thực sự với bàn chân bẹt không triệu chứng, đồng thời theo dõi những trường hợp có biến dạng tiến triển để lựa chọn điều trị phù hợp.
0937782677
10. Tài liệu tham khảo
[1] Superomedial Calcaneonavicular Ligament. Radiopaedia.org. https://radiopaedia.org/articles/superomedial-calcaneonavicular-ligament?lang=us
[2] Anatomy of the Spring Ligament. 2003. DOI: https://doi.org/10.2106/00004623-200311000-00018
[3] Spring Ligament Complex: MR Imaging–Anatomic Correlation and Findings in Asymptomatic Subjects. 2005. DOI: https://doi.org/10.1148/radiol.2371041065
[4] Spring Ligament Complex: Illustrated Normal Anatomy and Spectrum of Pathologies on 3T MR Imaging. 2016. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ejrad.2016.09.023
[5] Spring Ligament Complex and Posterior Tibial Tendon: MR Anatomy and Findings in Acquired Adult Flatfoot Deformity. 2016. DOI: https://doi.org/10.1055/s-0036-1580616
[6] MRI Findings of Spring Ligament Injury: Association With Surgical Findings and Flatfoot Deformity. 2020. DOI: https://doi.org/10.1177/2058460120980145
[7] Classification and Nomenclature: Progressive Collapsing Foot Deformity. 2020. DOI: https://doi.org/10.1177/1071100720950722
[8] MRI Features Most Often Associated With Surgically Proven Tears of the Spring Ligament Complex. 2013. DOI: https://doi.org/10.1007/s00256-013-1618-3
[9] Ultrasound Examination of the Ligament Complex Within the Medial Aspect of the Ankle and Foot. 2022. DOI: https://doi.org/10.1002/jum.15964
[10] The Impact of Spring Ligament Injuries on Flatfoot Deformity: An Exploratory Study of Morphological and Radiographic Changes in 198 Patients. 2025. DOI: https://doi.org/10.3390/jcm14145109
[11] Injuries to the Spring Ligament: Nonoperative Treatment. 2022. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cpm.2022.02.007
[12] Spring Ligament Repair With and Without Augmentation Demonstrates Favorable Outcomes in Progressive Collapsing Flatfoot Disorder: A Systematic Review. 2026. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jor.2026.01.014
